Bilbil czarnogłowy (Microtarsus melanocephalos) – gatunek małego ptaka z rodziny bilbili (Pycnonotidae), występujący w lasach Azji Południowo-Wschodniej. Nie jest zagrożony.
Systematyka Powszechnie używana nazwa Microtarsus atriceps została zastąpiona przez Microtarsus melanocephalos (J.F. Gmelin, 1788), którą wcześniej uznawano za homonim odmiany barwnej gąsiorka – Lanius collurio, var. ε melanocephalus Gmelin, 1788. Zmianę tę wprowadził już m.in. IOC (który umieszcza gatunek w rodzaju Brachypodius) i Kompletna lista ptaków świata.
Zazwyczaj wyróżnia się cztery podgatunki M. melanocephalos: M. atriceps melanocephalos (Temminck, 1822) – bilbil czarnogłowy M. atriceps hyperemnus Oberholser, 1912 – bilbil złotoskrzydły M. atriceps baweanus (Finsch, 1901) – bilbil czarnoskrzydły M. atriceps hodiernus Bangs & J.L. Peters, 1927 – bilbil szarosterny Opisano też kilka innych, nieuznawanych obecnie podgatunków (chalcocephalus, cinereoventris, immaculatus, major, chrysophorus). Za podgatunek M. melanocephalos uznawany był bilbil andamański (M. fuscoflavescens), mający obecnie status gatunku.
Morfologia Prawie całe upierzenie tego gatunku jest oliwkowożółte. Odznacza się charakterystyczną błyszczącą niebiesko-czarną głową. Spotykane są także odmienne formy tego samego gatunku, u których oliwkowożółta barwa jest zastąpiona przez kolor szary (polimorfizm).
Bilbil andamański, traktowany obecnie jako osobny gatunek, występuje na Andamanach i odznacza się bardziej oliwkową barwą upierzenia głowy.
Bilbil czarnogłowy jest bardzo podobny do bilbila czarnoczubego, posiada jednak niebieskie tęczówki (cecha słabo zauważalna u młodych osobników), szeroki żółty pas na końcówkach piór ogona. Bilbil czarnogłowy nigdy nie unosi grzebienia. Jeśli chodzi o tę cechę, trzeba zauważyć, że niektóre podgatunki bilbila czarnoczubego są również pozbawione grzebienia, ale posiadają wówczas czerwone lub żółte podgardla.
Zasięg występowania Poszczególne podgatunki zamieszkują: M. atriceps melanocephalos – północno-wschodnie Indie i wschodni Bangladesz przez Mjanmę, południowe Chiny (prowincja Junnan), Półwysep Indochiński i Malajski do zachodnich Filipin i Wielkich Wysp Sundajskich, wyspy na zachód od Sumatry (oprócz Simeulue); M. atriceps hyperemnus – Simeulue; M. atriceps baweanus – wyspa Bawean (na północ od Jawy); M. atriceps hodiernus – wyspa Maratua (na wschód od Borneo).
Ekologia i zachowanie Bilbil czarnogłowy żywi się drobnymi owocami, zjada również owady.
Gatunek ten szuka pożywienia w małych grupach, składających się zwykle z 6 do 8 osobników.
Status Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje bilbila czarnogłowego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako lokalnie pospolity w większości zasięgu występowania, choć bardzo rzadki w południowych Chinach i rzadki w Indiach. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istotne zagrożenia dla gatunku, BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za prawdopodobnie stabilny.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Bilbile Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1788 roku Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina