Czwórstyk – punkt geograficzny u zbiegu granic czterech państw czy innych jednostek geograficznych, analogiczny do trójstyku. Idealny czwórstyk jest bardzo rzadko występującym przypadkiem. mały|Four Corners, miejsce w którym stykają się granice czterech stanów USA – Arizona, Kolorado, Nowy Meksyk, Utah

Przykłady czwórstyków Polska Między dwoma województwami a dwoma innymi państwami (54.36435°N 22.79228°E): , województwo warmińsko-mazurskie; , województwo podlaskie; , obwód królewiecki; , okręg mariampolski.

Między 4 gminami (województwo lubelskie): miasto 20px Lubartów; wsie Chlewiska i Szczekarków, gmina 20px Lubartów (między dwiema jej częściami); wieś Pałecznica, gmina 20px Niedźwiada.

Świat Między trzema państwami Półwysep Arabski (19°N 52°E – cztery prowincje trzech państw): , prowincja Asz-Szarkijja; , gubernatorstwo Zufar; , prowincja Hadramaut; , prowincja Al-Mahra.

Między dwoma państwami mały|Baarle-Nassau, Holandia (biały) i Baarle-Hertog, Belgia (żółty). Czwórstyk występuje w punkcie H2 Baarle (eksklawy – czwórstyk występuje w jednym miejscu): , miasto Baarle-Nassau; , miasto Baarle-Hertog.

Szczyt Sorgschrofen – enklawa austriackiej gminy Jungholz stykająca się z macierzystym terytorium tylko w jednym punkcie (tzw. granica krzyżowa)The boundary cross at Jungholz.: , gmina 20px Jungholz; , powiat 20px Oberallgäu.

Granica norwesko-szwedzka: , region 20px Jämtland; , region 20px Västerbotten; , okręg 20px Nordland; , okręg 20px Nord-Trøndelag.

W jednym państwie , Four Corners (36°59′56.31532″N 109°02′42.62019″W)Ute Mountain Ute Indian Reservation.. Granice stanów: Arizona; Kolorado; Nowy Meksyk; Utah.

. Granice prowincji: Manitoba; Saskatchewan oraz terytoriów: Terytoria Północno-Zachodnie; Nunavut.

, Mojonera de los cuatro estados (24°33′00″N 100°48′00″W)Hiszp. „Kamień graniczny czterech stanów”.. Granice stanów: 20px Coahuila; 20px Nuevo Leon; 20px San Luis Potosi; 20px Zacatecas.

(sporne)Pomiary geodezyjne w 1966 roku podały w wątpliwość istnienie w tym miejscu idealnego czwórstyku. (37°34′00″S 68°14′00″W). Granice prowincji: 20px La Pampa; 20px Rio Negro; 20px Mendoza; 20px Neuquén.

Historyczne czwórstyki między państwami (krajami) mały|Czwórstyk Vaalserberg (pocztówka z 1905) Vaalserberg w latach 1830–1919:

, od 1867 Związek Północnoniemiecki, od 1871 ; Neutralny Moresnet.

W latach 1922–1981:

Strefa Neutralna.

Obecnie nigdzie na świecie nie występują czwórstyki tego rodzaju.

Miejsca bliskie wystąpienia czwórstyku Między 4 gminami (województwo łódzkie, powiat tomaszowski), gdyż 3 metrowa granica między gminami Budziszewice a Czerniewice udaremnia wystąpienie czwórstyku, który by łączył gminy: 20px Budziszewice; Czerniewice; Lubochnia; 20px Żelechlinek.

Bardzo bliski zjawisku czwórstyku w latach 1967–1990 (do zjednoczenia obydwu państw jemeńskich) był układ granic w cieśninie Bab al-Mandab między: Etiopią, Dżibuti, Jemenem Północnym i Jemenem Południowym. Na zachodnim, afrykańskim brzegu Morza Czerwonego do cieśniny Bab al-Mandab w pobliżu jej najwęższego miejsca (ok. 26 km) schodziła granica między Etiopią a Dżibuti (do 1977 Francuskie Terytorium Afarów i Isów) zaś na wschodnim, azjatyckim (Półwysep Arabski) – granica między Jemenem Północnym i Jemenem Południowym (do którego należała wyspa Perim).

Obecnie idealny czwórstyk między państwami nigdzie nie występuje, ale są miejsca, gdzie dwa trójstyki znajdują się bardzo blisko siebie:Granica Botswany i Zambii oddziela Namibię i Zimbabwe o zaledwie 135 metrów.|thumb Botswana, Namibia, Zambia, Zimbabwe – granica botswańsko-zambijska ma długość zaledwie około 135 metrów; Turcja, Iran, Azerbejdżan, Armenia – granica azersko-turecka (Azerbejdżan graniczy z Turcją poprzez swoją eksklawę, Nachiczewańską Republikę Autonomiczną) na rzece Araks wynosi 9 kilometrów i będąc jedną z najkrótszych granic państwowych na świecie oddziela od siebie trójstyki: turecko-azersko-armeński i turecko-azersko-irański; Egipt, Izrael, Jordania, Arabia Saudyjska – granice tych 4 państw schodzą do Zatoki Akaba, lecz choć są blisko siebie, nie tworzą w niej punktu czwórstyku; Szwajcaria, Niemcy, Austria, Liechtenstein – dwa trójstyki granic: Szwajcarii, Niemiec i Austrii (na Jeziorze Bodeńskim) oraz Szwajcarii, Austrii i Liechtensteinu są od siebie oddalone ok. 30 km w linii prostej; Pakistan, Afganistan, Tadżykistan, Chiny. Odległość między trójstykami granic Afganistanu, Tadżykistanu i Chin, oraz Afganistanu, Pakistanu (zajęta przez Pakistan północna część Kaszmiru) i Chin wynosi w linii prostej ok. 35 km; Czarnogóra, Kosowo, Serbia i Albania – trójstyk Czarnogóry, Kosowa i Serbii oddalony jest w linii prostej o 38 km od trójstyku Albanii, Kosowa i Czarnogóry; Maroko, Algieria, Sahara Zachodnia, Mauretania – trójstyk granic tych trzech pierwszych krajów oddalony jest od granicy mauretańskiej o 39 km; Mongolia, Chiny, Rosja, Kazachstan – w rejonie Ałtaju Mongolskiego granice tych 4 państw zbiegają się blisko siebie tworząc 2 trójstyki: rosyjsko-mongolsko-chiński i rosyjsko-kazachsko-chiński, oddzielone granicą chińsko-rosyjską, która w tym miejscu ma długość 55 km.

Stykanie się większej liczby granic Antarktyda:Biorąc pod uwagę roszczenia terytorialne na Antarktydzie – które mocą Traktatu Antarktycznego zostały zawieszone do 2041 roku – biegun południowy byłby miejscem zetknięcia się granic stref wpływów aż 6 państw („sześciostyk”), są to: Argentyna, Australia, Chile, Francja, Nowa Zelandia i Wielka Brytania.

Arktyka:Podobna sytuacja ma miejsce w Arktyce, której statusu nie uregulowano jednak dotąd żadną umową międzynarodową. Według teorii sektorów Arktyka powinna zostać podzielona między: Rosję, USA (Alaska), Kanadę, Danię (Grenlandia) oraz Norwegię, w związku z czym biegun północny stanowiłby punkt zetknięcia się granic tych 5 państw („pięciostyk”)Do kogo będzie należeć biegun? Status prawny Arktyki | Stosunki Międzynarodowe – Miesięcznik ogólnopolski..

:W prowincji Albay na szczycie wulkanu Mayon stykają się granice ośmiu gmin – w tym miasta Legazpi, stolicy prowincji.

Bliski pięciostyku był w przeszłości układ granic w rejonie afrykańskiego jeziora Czad. W latach 1922-61 trójstyk Francuskiej Afryki Równikowej (od 1960 Czad), Kamerunu Francuskiego (od 1960 Kamerun), Federacji Nigerii (od 1960 Nigerii) był oddalony o ok. 30 mil od północnego krańca granicy Kamerunu Brytyjskiego w tym rejonie (w 1961 tę część przyłączono do Nigerii) oraz mniej więcej w takiej samej odległości od granicy Francuskiej Afryki Zachodniej (od 1960 Nigru).

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Granica państwowa