Antyczna komedia rzymska () – rozwijała się od III wieku p.n.e., wywodząc się bezpośrednio z greckiej komedii nowej.

Jako zjawisko twórcze uwidoczniała kulturalny podbój Rzymu przez Grecję poprzez intensywne korzystanie z attyckiej tradycji literackiej. Na gruncie języka łacińskiego komedię nowoattycką zaszczepił Liwiusz Andronikus (ok. 284 p.n.e. – ok. 204 p.n.e.), Grek, wzięty do niewoli przez Rzymian. Newiusz (ok. 270 – 201 p.n.e.) wzbogacił komedię o elementy politycznej krytyki. Wbrew oporom władzy, jego utwory często przypominały o złej sytuacji niższych warstw społecznych. Wzorując się na teatrze greckim, aktorzy nosili strój zwany pallium, stąd nazwa fabula palliata. W tym gatunku wprost przenoszono komedię nowoattycką do teatru rzymskiego, wprawdzie przetłumaczoną na język łaciński, ale nadal osadzoną w rzeczywistości greckiej. Często stosowano kontaminację, czyli tworzenie jednego utworu z połączenia kilku innych.

Dopiero w II wieku p.n.e. aktorzy przyjęli za strój rzymskie togi, a komedie w stylu rzymskim zaczęto określać mianem fabula togata. Ten gatunek komedii nazywano często „rzymską komedią narodową”, ponieważ utwór związany był z aktualną tematyką i osadzony w kulturze rzymskiej.

Przedstawiciele fabula palliata Plaut (ok. 250 – ok. 184 p.n.e.) Terencjusz (ok. 195 – nie wcześniej niż 159 p.n.e.) Cecyliusz Stacjusz (ok. 230 p.n.e. – ok. 168 p.n.e.)

Przedstawiciele fabula togata Afraniusz (druga połowa II w. p.n.e.) Titiniusz Kwinkcjusz Atta

Innym gatunkiem komediowym była tzw. fabula atellana, nosząca też nazwę epilogów atellańskich (exodia Atellanica)Por. Gajusz Swetoniusz Trankwillus: Żywoty cezarów. Wrocław: Ossolineum, 1965, s. 218, przyp. 123.. Składała się z krótkich, improwizowanych scenek satyrycznych, nacechowanych rubasznością i znaczną schematycznością postaci. Szybko przekształciła się w gatunek literacki. Przypuszcza się, że od atellany wywodzi się mim, a także pochodzi z niej charakter późniejszej komedii dell’arte.

Przypisy

Zobacz też komedia komedia starogrecka teatr rzymski

Bibliografia

Kategoria:Literatura rzymska Kategoria:Typy komedii