Czyhak sześciooki, czyhak sadowiec (Segestria senoculata) – gatunek pająka z rodziny czyhakowatych. Zamieszkuje Europę, Afrykę Północną oraz zachodnią i środkową część Azji.
European Society of Arachnology wybrało ten gatunek pająkiem roku 2025.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1758 roku przez Karola Linneusza w dziesiątym wydaniu Systema Naturae pod nazwą Aranea senoculata. W rodzaju Segestria umieszczony został przez Charlesa Athanase’a Walckenaera w 1805 roku.
Morfologia Samiec osiąga od 6,5 do 8 mm, a samica od 7 do 11 mm długości ciała.
Prosoma u samca ma od 2,8 do 4,2 mm długości i od 1,9 do 2,4 mm szerokości, a u samicy od 2,9 do 4,4 mm długości i od 1,8 do 2,8 mm szerokości. Barwa karapaksu jest ciemnobrązowa do czarniawej, na przedzie ciemniejsza niż w tyle. Oskórek tej części ciała błyszczy się i porośnięty jest delikatnymi, białymi włoskami. Szczękoczułki są niemal czarne, na przedniej krawędzi ich bruzdy znajdują się dwa ząbki, a na tylnej trzy. Owalne sternum ma brązowawe zabarwienie z dwiema ciemnymi kropkami na przedzie.
thumb|left|Kolce na odnóżu samca thumb|left|Bulbus Kolejność par odnóży od najdłuższej do najkrótszej to: I, II, III, IV. Są one żółtawobrązowe do beżowych z brązowymi biodrami i brązowymi obrączkami na dalszych członach. Nadstopia u samca mają po trzy pary kolców brzuszno-bocznych i dwa izolowane kolce pośrodkowo-brzuszne, u samicy zaś dwie lub trzy pary długich kolców brzuszno-bocznych i dwa izolowane kolce pośrodkowo-brzuszne, z których odsiebny jest krótki.
Opistosoma (odwłok) ma wierzch szarożółty do beżowego z ciemnobrązowymi do czarnych kropkami i ciemnobrązową do czarnej podłużną przepaską środkową o głęboko pofalowanych lub powcinanych krawędziach. Spód jej jest natomiast bledszy, brązowo nakrapiany, pozbawiony przepaski. Wieczka płuc książkowych są żółtawobiałe. Kolorystyka kądziołków przędnych jest jasna.
Beżowe do brązowych nogogłaszczki samca mają uproszczonej budowy, gruszkowatego kształtu bulbusy. Nasieniowód jest spiralnie skręcony i prześwitujący przez powierzchnię bulbusa. Wierzchołek bulbusa jest w przeciwieństwie do pokrewnego czyhaka skalnego ostro zgięty i nierozdwojony.
Otwór genitalny samicy zorientowany jest poprzecznie i nie jest umieszczony na zesklerotyzowanej płytce.
Biologia i ekologia thumb|left|Wylot oprzędu thumb|Samica w środowisku naturalnym thumb|left|Samica z kokonem Pająk rozmieszczony od nizin po rzędne 2020 m n.p.m. Zasiedla głównie lasy, zadrzewienia i ich pobrzeża, ale spotykany jest także na terenach otwartych i w warunkach synantropijnych. Bytuje pod obluźnioną korą, pod porostami, w stertach kamieni, szczelinach skalnych, stosach drewna oraz szczelinach murków i ścian budynków. W miejscach tych pająk buduje rurkowaty oprzęd długości około 5 cm i średnicy 3 mm o lejkowatym wylocie, z którego promieniście rozchodzą się grubsze nici sygnałowe (zwykle około dwunastu), wykorzystywane tak przy polowaniu, jak i zalotach. Czyha on u wylotu oprzędu z trzema parami odnóży wystawionymi ku przodowi.
Aktywne osobniki dorosłe obserwuje się przez cały rok. Cykl życiowy zazwyczaj jest dwuletni. Samica wytwarza biały, owalny w zarysie i dwuwypukły (soczewkowaty) kokon dochodzący do 13 mm długości i 8 mm szerokości, zawierający od 60 do 180 jaj żółtawobiałej barwy. Kokon ten przechowywany jest w oprzędzie mieszkalnym.
Do parazytoidów tego pająka należy błonkówka Deuteragenia subintermedia.
Rozprzestrzenienie Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Andory, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Liechtensteinu, Austrii, Włoch, Malty, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Kosowa, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskich części Rosji i Turcji. Poza starym kontynentem notowany jest z Algierii, Gruzji, anatolijskiej części Turcji oraz Iranu.
Przypisy
Kategoria:Czyhakowate Kategoria:Pająki Afryki Kategoria:Pająki Azji Kategoria:Pająki Europy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza