() – średnio- i długoterminowe inwestycje w przedsiębiorstwa niepubliczne znajdujące się we wczesnych fazach rozwoju realizowane przez wyspecjalizowane podmioty (fundusze ). Inwestycje tego typu są obarczone wysokim ryzykiem niepowodzenia i zwykle połączone ze wsparciem menedżerskim dotyczącym optymalizacji procesów biznesowych czy podniesienia jakości zarządzania.

Celem inwestycji jest osiągnięcie zysku wynikającego z przyrostu wartości przedsiębiorstwa przez odsprzedaż jego akcji lub udziałów po upływie określonego czasu.

Opis Pierwszy fundusz venture capital, American Research & Development, został założony w 1946 roku w Bostonie przez Georges’a F. Doriota.

Inwestycja polega na zasileniu kapitałowym przedsiębiorstwa we wczesnej fazie rozwoju w zamian za objęcie przez fundusz części jego akcji lub udziałów. Jest m.in. jedną z najważniejszych form finansowania rozwoju i wzrostu startupów. Fundusz staje się w ten sposób współwłaścicielem spółki, którą finansuje. Forma i liczba akcji bądź udziałów, jaką otrzyma, wynika z negocjacji pomiędzy nim a właścicielami spółki.

Fundusz najczęściej uczestniczy w działaniach na rzecz rozwoju podmiotu, stając się w pewnym sensie partnerem przedsiębiorcy. Decydując się powierzyć przedsiębiorstwu kapitał, fundusz oczekuje możliwości ciągłego monitoringu sytuacji spółki, a często także dopuszczenia do zarządzania nią, np. przez delegowanie swojego przedstawiciela do rady nadzorczej lub zarządu tej spółki. Szczegóły dotyczące uprawnień zarządczych i nadzorczych funduszu ustalane są w trakcie negocjacji poprzedzających decyzję funduszu o zaangażowaniu finansowym w przedsiębiorstwo. Postanowienia dotyczące wzajemnych praw i obowiązków stron są istotnym elementem umowy inwestycyjnej. Zakres ingerencji funduszy w działalność finansowanych przez nie przedsiębiorstw może się znacznie różnić i zależy od wielu czynników (np. sytuacji finansowej spółki, etapu jej rozwoju).

Fundusz VC jest zwykle zakładany na 10 lat z możliwością przedłużenia do trzech rocznych okresów. W ostatnich latach działalności fundusz wycofuje zaangażowany kapitał oraz realizuje ewentualny zysk albo ponosi stratę. Najczęstszymi sposobami wyjścia z inwestycji są sprzedaż akcji lub udziałów w spółce inwestorowi branżowemu, innemu funduszowi lub , założycielom spółki, a także wprowadzenie jej akcji na giełdę papierów wartościowych (tzw. pierwsza oferta publiczna, ). W przypadku niepowodzenia inwestycji może dojść do likwidacji spółki lub umorzenia jej udziałów ().

Środki finansowe, którymi dysponują fundusze , pochodzą od niezależnych, pasywnych inwestorów (ang. limited partners, LPs). Mogą to być zarówno osoby fizyczne, jak i przedsiębiorstwa. Inwestorem może być także państwo (często poprzez tzw. fundusze funduszy). Limited partners mają ograniczoną kontrolę nad działaniami funduszy VC (w szczególności nad podejmowanymi przez nie decyzjami inwestycyjnymi), jednocześnie nie ponoszą oni odpowiedzialności prawnej za działania funduszy. Funduszami VC zarządzają . Są to członkowie najwyższego kierownictwa funduszy, którzy m.in. są odpowiedzialni za podejmowanie decyzji inwestycyjnych, zarządzanie inwestycjami w całym okresie ich trwania oraz przekazywanie limited partners wypracowanego zwrotu. Zwykle wpłacają do funduszu 1−5 procent własnego kapitału. Jednocześnie pobierają roczną opłatę za zarządzanie, ustaloną jako odsetek od kapitału przekazanego przez limited partners. Jest to przeciętnie 2 procent rocznie. Opłata ta może się zmieniać w kolejnych latach funkcjonowania funduszu; może być wyższa w pierwszych latach, kiedy general partners poświęcają najwięcej czasu na selekcję okazji inwestycyjnych, i niższa w ostatnich latach funkcjonowania funduszu. General partners zatrzymują także część wypracowanych przez nich zwrotów z inwestycji (carried interest); są one ustalane przez fundusze VC na różnym poziomie. Często w umowach funduszy uwzględniana jest jednak tzw. stopa progowa (hurdle rate) wyznaczająca poziom zwrotu (w Stanach Zjednoczonych zwykle ok. 8 procent), poniżej którego zarządzającym nie przysługuje prawo do otrzymania carried interest.

Własne podmioty zależne realizujące inwestycje w tej formule (, ) tworzą również przedsiębirostwa, przy czym banki, fundusze emerytalne, towarzystwa ubezpieczeń i fundusze inwestycyjne w niewielkim stopniu angażują się w inwestycje . Te podmioty są bardziej zainteresowane inwestycjami w przedsiębiorstwa znajdujące się na dalszych etapach rozwoju, w tym inwestycjami wykupów ().

Początkowo inwestorzy składają jedynie zobowiązania do przekazania funduszowi środków finansowych (). Transfer tych środków następuje w chwili, gdy fundusz wzywa inwestorów do wniesienia kapitału (, ).

Współpraca funduszu z finansowaną spółką Wprowadzenie do spółki inwestora finansowego w postaci funduszu budzi wśród wielu przedsiębiorców poważne obawy. Z jednej strony właściciele tracą bowiem część władzy w spółce, muszą pogodzić się ze zmianami sposobu zarządzania nią i koniecznością konsultowania z funduszem ważnych decyzji, z drugiej strony otrzymują od niego kapitał i wsparcie menedżerskie. Współpraca z funduszem oznacza też konieczność terminowego raportowania mu wyników finansowych spółki oraz informowania o istotnych zdarzeniach związanych z jej działalnością.

Fundusze podejmują decyzję o zaangażowaniu finansowym w daną spółkę po dokonaniu szczegółowej oceny jej działalności i perspektyw rozwoju. W celu określenia wartości spółki oraz potencjału jej rozwoju fundusz sprawdza i analizuje jej działalność. Jeśli wstępna analiza spółki spotka się z zainteresowaniem funduszu, jej właściciele muszą dostarczyć mu bardziej szczegółowych informacji. W przypadku spółek znajdujących się na późniejszym etapie rozwoju podstawą do dalszych rozmów może być biznesplan, który powinien zawierać m.in.: opis przedsiębiorstwa i jego historię, opis produktów i usług świadczonych przez przedsiębiorstwo, analizę rynku, na którym działa, strategię sprzedaży i marketingu, opis osób zajmujących kluczowe stanowiska, historyczne oraz prognozowane dane finansowe.

a Pojęcie jest niekiedy (błędnie) stosowane zamiennie z terminem . Zgodnie z nomenklaturą Europejskigo Stowarzyszenia i () inwestycje są podzbiorem inwestycji i obejmują inwestycje znajdujące się na wczesnych etapach rozwoju, tj. etapie zalążkowym, startu oraz wczesnej ekspansji (odpowiednio: , i ). Zamienne stosowanie tych pojęć nie jest zatem poprawne. W polskojęzycznej literaturze naukowej inwestycje są także określane mianem „inwestycji podwyższonego ryzyka” lub „inwestycji wysokiego ryzyka”.

Zobacz też Anioł biznesu w Polsce

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Inwestycje