mały|Ostatni etap, plakat filmowy, 1948 mały|Nie!, plakat, 1952 mały|Socjalizm, plakat, 1953 mały|V Międzynarodowy Konkurs im. Fryderyka Chopina, plakat, 1954 Tadeusz Trepkowski (ur. 5 stycznia 1914 w Warszawie, zm. 30 grudnia 1954 tamże) – polski plakacista, Należał do nestorów polskiej szkoły plakatu. Okazjonalnie projektował znaczki pocztowe.
Życiorys Urodził się w rodzinie Stanisława i Marii z Jarzębskich. Ukończył Gimnazjum im. Stanisława Staszica w WarszawieZnani absolwenci XIV Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Warszawie [dostęp 2023-10-13]. W dziedzinie sztuk pięknych był samoukiem. Zaledwie przez kilka miesięcy uczęszczał do Miejskiej Szkoły Sztuk Zdobniczych i Malarstwa.
Pierwszy projekt wykonał w wieku 16 lat. Zajmował się plakatem od 1931 roku. W 1933 wspólnie z Markiem Żuławskim założył pracownię graficzną „Atelier 33”. W tym samym roku otrzymał nagrodę w konkursie na plakat dla Pocztowej Kasy Oszczędności, w 1935 – za plakat dla browaru Tychy, a w 1937 – Grand Prix na Międzynarodowej Wystawie w Paryżu za plakat Ostrożnie. Nie należał do żadnego kręgu artystycznego, ale w wielu pracach wykorzystywał techniki warsztatowe stosowane przez ugrupowania plastyków działające w Warszawie. Od 1936 projektował dla Instytutu Spraw Społecznych. Tworzone wówczas plakaty miały charakter edukacyjny, dotyczący bezpieczeństwa i higieny pracy.
Podczas okupacji niemieckiej zawiesił działalność projektową. Pracował wówczas w składzie węgla. Jednakże już w 1945 wykonał cykl plakatów politycznych dla wydziału propagandy Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego Wojska Polskiego. Pracował niemal wyłącznie w dziedzinie plakatu. Projektował plakaty dla Ministerstwa Kolei (jego ojciec sprawował tam kierownicze stanowisko) oraz na zlecenia firm farmaceutycznych i chemicznych.
W latach 1946–1947 był korespondentem „Głosu Ludu” na procesie norymberskim. Od 1951 do 1952 roku pełnił funkcję kierownika artystycznego w redakcji tygodnika ilustrowanego „Świat”.
Większość jego plakatów powstała w Polsce Ludowej. Choć starał się dochować wierności własnej estetyce, jego twórczość pod względem wyrazu nie kolidowała z robotniczo–chłopskim duchem czasu. Mimo to w ostatnich latach życia był krytykowany za odstępstwa od zasad socrealizmu.
Zmarł nagle na zawał serca w wieku zaledwie 40 lat. Spoczął na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B2-7-5)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze.
Małżeństwo 30 kwietnia 1934 poślubił Barbarę z Raczyńskich.
Twórczość
Jego dzieła wyróżniały się szczególną zwięzłością. Ograniczały się do wyrazistych symboli i zredukowanego do niezbędnego minimum tekstu. Projektował plakaty polityczne, społeczne (BHP), filmowe (m.in. do obrazu Ostatni etap Wandy Jakubowskiej, sportowe itp. Zajmował się też wystawiennictwem i grafiką prasową.
Najsłynniejszym jego dziełem jest antywojenny plakat Nie!. Praca powstała w 1952 z okazji wiedeńskiego Kongresu Narodów w Obronie Pokoju.
Wybrane prace Plakaty Pocztowa Kasa Oszczędności, 1933 Zgnieciemy szkodników, 1945 Poborowi do szeregu, 1945 Grunwald 1410 – Berlin 1945 Po walce – praca, 1945 PPS, 1946 – projekt Ostatni etap, 1947 Congrès mondial des intellectuels pour la paix, 1948 Moje uniwersytety, 1948 Chwała wyzwolicielom, 1949 Festiwal Sztuk Radzieckich, 1949 Bitwa stalingradzka • Część I, 1951 Bitwa stalingradzka • Część II Ogólnopolska wystawa plastyki, 1951 Nie!, 1952 Warszawa, 1952 1 Maj Międzynarodowe Targi Poznańskie, 1954 II Festiwal Muzyki Polskiej, 1954 V Międzynarodowy Konkurs im. Fryderyka Chopina • Polska 22 Luty – 21 marca 1955 Warszawa, 1955 – wyd. pośmiertnie II Międzynarodowe Igrzyska Młodzieży 1–14 sierpnia 1955 • Warszawa, 1955 – wyd. pośmiertnie Znaczki pocztowe Wydanie z dopłatą na rzecz walki a gruźlicą (seria, nry kat. 485–486, 488), 1949 Walka o pokój (seria), 1950 10. rocznica wyzwolenia Warszawy (seria, nr kat. 758), 1955 – wyd. pośmiertnie Czterdziesta rocznica Rewolucji Październikowej (seria, nr kat. 886), 1957 – wyd. pośmiertnie
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi, 22 lipca 1953 – „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, 15 lipca 1954 – „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” Medal 10-lecia Polski Ludowej, 19 stycznia 1955 – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki
Nagrody
II nagroda w konkursie na plakat dla PKO (1933) I nagroda w ogólnopolskim konkursie na plakat dla browaru Tychy (1935) „Grand Prix” na Międzynarodowej Wystawie w Paryżu za plakat „Ostrożnie” (1937) I nagroda na Ogólnopolskiej Wystawie Plakatu (1953) Nagroda Honorowa na Ogólnopolskiej Wystawie Plakatu i Ilustracji (pośmiertnie, 1955)
Upamiętnienie W 1955 Zarząd Główny RSW „Prasa” ustanowił doroczną nagrodę Wydawnictwa Artystyczno-Graficznego im. Tadeusza Trepkowskiego, przeznaczoną dla młodych grafików, za najlepsze osiągnięcia w plakacie politycznym w ciągu roku. W 1958 Jan Lenica opublikował monografię pt. Plakat Tadeusza Trepkowskiego, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Artystyczno-Graficznego RSW „Prasa”. Jego plakat Grunwald 1410 – Berlin 1945 otwierał wystawę stu najlepszych plakatów z lat 1944–1984, zorganizowaną w poznańskim Biurze Wystaw Artystycznych w 1985Wydarzenia w Poznaniu w 1985 roku • Część druga, [w:] „Kronika Miasta Poznania”, nr 4/1986, s. 130, ISSN 0137-3552. W 1985 Muzeum Plakatu w Wilanowie zorganizowało ekspozycję jubileuszową pn. „Pamięci Tadeusza Trepkowskiego • W trzydziestą rocznicę śmierci artysty”. Jednocześnie został wydany plakat wystawowy autorstwa Wiktora Sadowskiego.
Zobacz też Nagroda im. Tadeusza Trepkowskiego
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Plakat „NIE!” Plakat na Konkurs Chopinowski 1949
Tadeusz Trepkowski – słynny twórca plakatów nie tylko socrealistycznych , Polskie Radio kzp – Katalog Znaków Pocztowych
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z XIV Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy plakaciści Kategoria:Polscy projektanci znaczków pocztowych Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Zmarli w 1954