Albańska Deklaracja Niepodległości (alb. Deklarata e Pavarësisë) – dokument podpisany 28 listopada 1912 we Wlorze ogłaszający powstanie niepodległego państwa albańskiego.
Tło wydarzeń W wyniku klęski Imperium Osmańskiego w I wojnie bałkańskiej ziemie zdominowane przez ludność albańską znalazły się pod kontrolą sojuszników bałkańskich (Czarnogóry, Serbii i Grecji), co groziło ich rozbiorem. W sytuacji, kiedy część terytoriów albańskich znajdowała się jeszcze pod kontrolą Turcji, a twierdze w Szkodrze i Janinie stawiały opór, grupa albańskich działaczy narodowych zdecydowała się zebrać i podjąć decyzję, co do przyszłości ziem albańskich.
Zgromadzenie we Wlorze Początkowe plany, aby zgromadzenie delegatów rozpoczęło obrady w Durrësie, nie powiodły się z uwagi na postępy armii serbskiej. W tej sytuacji na miejsce zgromadzenia wybrano stosunkowo bezpieczną Wlorę. Z pomocą Austro-Węgier do Albanii dotarł główny organizator Zgromadzenia – Ismail Qemali, który do portu w Durrësie dopłynął austro-węgierskim parowcem Wurmbrand, a stamtąd udał się konno w kierunku Wlory. Do miasta zaproszono 83 delegatów, ale tylko 37 z nich (z uwagi na toczące się działania wojenne) udało się dotrzeć na miejsce w odpowiednim czasie. Pozostali docierali do miasta w kolejnych dniach, kiedy Zgromadzenie kontynuowało obrady. thumb|240px|Ogłoszenie Deklaracji Niepodległości we Wlorze 28 listopada 1912 o godzinie 16 czasu miejscowego zebrani we Wlorze delegaci rozpoczęli obrady w domu należącym do Xhemila beja. Obradom przewodniczył Ismail Qemali, który w długim przemówieniu wyjaśnił zebranym delegatom obecną sytuację polityczną, podkreślając, że Albańczycy zawsze byli wierni Imperium Osmańskiemu, ale też nigdy nie zapomnieli swojego języka i swojej odrębności. W sytuacji, w której rząd osmański nie bierze pod uwagę interesów Albańczyków, mimo ich wiernej służby dla imperium. W obecnej sytuacji nie ma możliwości ocalenia Albanii przez walkę zbrojną i konieczne w opinii Qemala stało się oddzielenie Albanii od Imperium Osmańskiego. Delegaci poparli jednomyślnie stanowisko Qemala i podpisali uzgodniony tekst Deklaracji Niepodległości. Delegaci wyrazili wolę zachowania integralności terytorialnej ziem albańskich, wraz z Kosowem, a także neutralności wobec toczących się działań wojennych. Z uwagi na sytuację na froncie deklaracja nie miała większego znaczenia dla pozostałych państw. Decyzje podjęte na Konferencji Ambasadorów w Londynie (17 grudnia 1912) oznaczały de facto uznanie niepodległości Albanii, ale określanie jej statusu trwało do lipca 1913, kiedy to mocarstwa europejskie zgodziły się uznać Albanię jako neutralne, suwerenne i dziedziczne księstwo. 4 grudnia 1912 utworzono rząd, na czele którego stanął Ismail Qemal.
Tekst deklaracji
thumb|240px|Flaga albańska z 1912 Po ogłoszeniu Deklaracji Ismail Qemali wygłosił przemówienie do zebranego tłumu, a o 17.30 wciągnięto na maszt flagę albańską. Pełny tekst deklaracji niepodległości opublikowano w czasopiśmie Perlindja e Shqypenies (pełniącego funkcję dziennika urzędowego rządu albańskiego). Oryginał dokumentu jest przechowywany obecnie w Archiwum Państwowym w Wiedniu.
thumb|240px|Pomnik wzniesiony w setną rocznicę niepodległości w Tiranie Delegaci 79 delegatów, którzy uczestniczyli w obradach we Wlorze określa się w albańskiej tradycji pojęciem ojcowie narodu (alb. Baballaret e kombit). Na zachowanym dokumencie znajduje się jednak tylko 40 podpisów.Kursywą zaznaczono osoby, które nie złożyły podpisu na oryginalnym dokumencie
Berat Dud Karbunara Dhimitraq Tutulani Sami Vrioni Ilias Vrioni
Czameria Azis Tahir Ajdonati Rexhep Demi Veli Gërra Jakup Veseli
Delvina Avni bej Delvina
Dibra Vehbi Dibra Sherif Langu
Durrës Jahja Ballhysa Abaz Çelkupa Mustafa Hanxhiu Nikollë Kaçorri
Elbasan Dervish Biçaku Shefqet bej Dajiu Qemal Karaosmani Lef Nosi
Gjirokastra Elmas Boçe Azis Gjirokastra Veli Harçi Hysen Hoxha Myfit Libohova Jani Papadhopulli Petro Poga
Gramsh Ismail Qemali Gramshi
Janina Kristo Meksi Aristidh Ruçi
Korcza Pandeli Cale Spiridon Ilo Thanas Floqi
Kosowo – Plav – Gusinje Qerim Begolli Zenel Begolli Isa Boletini Ajdin Draga Midhat Frashëri Riza Bej Gjakova Salih Gjuka Dervish Ipeku Rexhep Mitrovica Bedri Pejani
Kruja Mustafa Merlika
Lushnja Qemal Mullaj Ferit Vokopola Nebi Sefa
Mallakastra Hajredin Cakrani
Mat Kurt Agë Kadiu Riza Zogolli Ahmed Zogu
Ochryda – Struga Myrteza Aliu Mustafa Baruti Dervish Hima Hamdi Ohri Zyhdi Ohri Nuri Sojliu Myrteza Ali Struga
Peqin Mahmud Kaziu
Përmet Veli Këlcyra Syrja bej Vlora
Pogradec Hajdar Blloshmi
Shijak Xhelal Deliallisi Ymer Deliallisi Ibrahim Efendiu
Skrapar Xhelal Koprencka
Szkodra Luigj Gurakuqi
Tepelena Fehim Mezhgorani
Tetowo Mehmet Pasza Deralla
Tirana Abdi Toptani Murat Toptani
Wlora Zihni Abaz Kanina Qazim Kokoshi Jani Minga Ismail Qemali Eqrem Vlora Zyhdi Vlora
Kolonia albańska w Bukareszcie Dhimitër Berati Dhimitër Ilo Dhimitër Mborja Dhimitër Zografi
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Albania w XX wieku Kategoria:Kosowo w XX wieku Kategoria:1912 w Europie Kategoria:Deklaracje niepodległości Kategoria:Wlora