Ryszard Ćwirlej (ur. 1 listopada 1964 w Trzciance) – polski dziennikarz telewizyjny i pisarz.
Życiorys Ukończył socjologię na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. W latach 1996–1997 pracował w TVP Katowice, 1997–2010 w poznańskim oddziale TVP, gdzie m.in. był szefem redakcji Teleskopu. W latach 2010–2016 był członkiem zarządu do spraw programowych Radio Merkury S.A. w Poznaniu. Od 2010 wykładowca na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 2024 roku uzyskał stopień doktora nauk społecznych w dyscyplinie nauki o mediach na podstawie rozprawy doktorskiej pt. Media elektroniczne w Poznaniu (1927–1993). Społeczno-polityczne determinanty rozwoju. Członek Unii LiterackiejCzłonkowie UL.
Twórczość Cykl o milicjantach i policjantach z Poznania Powieści kryminalne, których akcja toczy się od lat osiemdziesiątych XX wieku do czasów współczesnych, w Poznaniu i innych miejscowościach Wielkopolski. Główni bohaterowie: Alfred Marcinkowski, Mirosław Brodziak, Teofil Olkiewicz, Mariusz Blaszkowski, Ryszard Grubiński, Aneta Nowak, Brygida Bocian.
Chronologia cyklu według dat wydania:
Upiory spacerują nad Wartą (Wydawnictwo Replika, Zakrzewo 2007) Trzynasty dzień tygodnia (Wydawnictwo Replika, Zakrzewo 2007) Ręczna robota (Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2010)(zaadaptowana również na słuchowisko radiowe) Mocne uderzenie (Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2011) Śmiertelnie poważna sprawa (Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2013) Błyskawiczna wypłata (Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2014) Jedyne wyjście (Wydawnictwo Filia, Poznań 2015) Śliski interes (Wydawnictwo Muza, Warszawa 2016) Milczenie jest srebrem (Wydawnictwo Muza, Warszawa 2017) Masz to jak w banku (Wydawnictwo Muza, Warszawa 2018) Ostra jazda (Wydawnictwo Muza, Warszawa 2019) Szybki szmal (Wydawnictwo Muza, Warszawa 2020) Mordercza rozgrywka (Wydawnictwo Muza, Warszawa 2021) Naga prawda (Wydawnictwo Muza 2022) Granica możliwości (Muza 2023) Ostatnia droga (Muza 2023) Pocałunek Judasza (Muza 2024) Brudna forsa (Muza 2025) Grobowa cisza (Muza 2026)
oraz opowiadania: Czwarta beczka norweskich śledzi (w zbiorze Trupów hurtowo trzech, Media Rodzina 2017)(zaadaptowane również na słuchowisko radiowe) Kto się boi czarnej wołgi? (w zbiorze Zabójczy Pocisk, Skarpa Warszawska 2020) Kto ma w głowie olej… (w miesięczniku Znak nr 851 / 2026)
Chronologia cyklu według czasu opisywanych wydarzeń:
TomTytułCzas akcjiWydarzenia towarzysząceCzwarta beczka norweskich śledzi19-21 lipca 1966Kto się boi czarnej wołgi?21-23 maja 19682Trzynasty dzień tygodnia12-16 grudnia 1981wprowadzenie stanu wojennego6Błyskawiczna wypłata14-17 czerwca 1982finał Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej5Śmiertelnie poważna sprawa3 maja – 19 czerwca 1983II podróż apostolska Jana Pawła II do Polski8Śliski interes20-23 grudnia 19831Upiory spacerują nad Wartą3-7 czerwca 19853Ręczna robota8-13 marca 19869Milczenie jest srebrem11-24 marca 1986kradzież konfesji św. Wojciecha z bazyliki prymasowskiej w Gnieźnie13Mordercza rozgrywkaluty/czerwiec 1987Międzynarodowe Targi Poznańskie4Mocne uderzenie5-8 sierpnia 1988Festiwal Muzyków Rockowych w Jarocinie10Masz to jak w banku10 października 1988 – 15 marca 1989obrady Okrągłego Stołu15Granica możliwości15 sierpnia 1990 – 5 września 199017Pocałunek Judasza 199119Grobowa cisza 19927Jedyne wyjścieczerwiec 201118Brudna forsa2013-201411Ostra jazda15 sierpnia – 17 września 201512Szybki szmal29 czerwca – 6 lipca 201914Naga prawdastyczeń – marzec 202016Ostatnia drogaluty 2022inwazja Rosji na Ukrainę
Cykl o komisarzu Fischerze
Powieści kryminalne, których akcja toczy się od pierwszych miesięcy okresu międzywojennego do II wojny światowej w Poznaniu i innych miejscowościach Wielkopolski. Główni bohaterowie: Antoni Fischer, Albin Siewierski, Anastazy OlkiewiczPostać Anastazego Olkiewicza, ojca Teofila Olkiewicza (bohatera cyklu o poznańskich milicjantach), mimo że funkcjonuje w powieściach Ryszarda Ćwirleja z cyklu o komisarzu Fischerze począwszy od tomu Już nikogo nie słychać, to jednak została wymyślona przez Marcina Wrońskiego na potrzeby powieści Kwestja krwii z cyklu o komisarzu Maciejewskim co obaj autorzy zgodnie przyznają w posłowiach do tych książek. Fabuły obu powieści zazębiają się tj. Wroński kończy swą książkę podróżą Olkiewicza na stacji początkowej z Zamościa do Poznania, a Ćwirlej zaczyna tą samą podróżą z tymi samymi współpasażerami na stacji docelowej., Tolek Grubiński, Zenek Brodziak.
Chronologia cyklu według dat wydania:
Tam ci będzie lepiej (Wydawnictwo Czwarta Strona – Grupa Wydawnictwa Poznańskiego, Poznań 2015) Tylko umarli wiedzą (Wydawnictwo Czwarta Strona – Grupa Wydawnictwa Poznańskiego, Poznań 2017) Już nikogo nie słychać (Wydawnictwo Czwarta Strona – Grupa Wydawnictwa Poznańskiego, Poznań 2018) Pójdę twoim śladem (Wydawnictwo Czwarta Strona – Grupa Wydawnictwa Poznańskiego, Poznań 2019) Zaśpiewaj mi kołysankę (Wydawnictwo Czwarta Strona – Grupa Wydawnictwa Poznańskiego, Poznań 2020) Wszyscy słyszeli jej krzyk (Wydawnictwo Czwarta Strona – Grupa Wydawnictwa Poznańskiego, Poznań 2021) Śmierci ulotny woal (Wydawnictwo Czwarta Strona – Grupa Wydawnictwa Poznańskiego, Poznań 2022) Ofiara twoim przeznaczeniem (Wydawnictwo Czwarta Strona – Grupa Wydawnictwa Poznańskiego, Poznań 2023) Na trwogę bije dzwon (Wydawnictwo Agora, Warszawa 2024) Krwi nie odmówi nikt (Wydawnictwo Agora, Warszawa 2025)
Chronologia cyklu według czasu opisywanych wydarzeń:
TomTytułCzas akcji4Pójdę twoim śladem6 kwietnia – 7 maja 19195Zaśpiewaj mi kołysankę4-11 kwietnia 19221Tam ci będzie lepiej4-14 marca 19243Już nikogo nie słychać15 listopada – 3 grudnia 19266Wszyscy słyszeli jej krzyk19297Śmierci ulotny woal19-28 kwietnia 19308Ofiara twoim przeznaczeniem19312Tylko umarli wiedzą11-19 lipca 19329Na trwogę bije dzwon1938-193910Krwi nie odmówi niktlistopad – grudzień 1939
Cykl o Marcinie Engelu Niebiańskie osiedle (Wydawnictwo Czwarta Strona – Grupa Wydawnictwa Poznańskiego, Poznań 2021) Tęczowa dolina (Wydawnictwo Harde, Warszawa 2023) Rajski zakątek (Wydawnictwo Harde, Warszawa 2024) Dobra nowina (Wydawnictwo Harde, Warszawa 2026)
Inne filmy: 3 km do raju – współscenarzysta z Rafałem Jerzakiem (2001); film nagrodzony na Ogólnopolskim Festiwalu Sztuki Filmowej „Prowincjonalia”, słuchowiska: Ręczna robota - 75-odcinkowy serial zrealizowany na zamówienie Polskiego Radia będący radiową adaptacją powieści pod tym samym tytułemRęczna robota, polskieradio.pl Nikt nie jest doskonały – scenariusz i reżyseria; słuchowisko nagrodzone Nagrodą Publiczności na XXIV Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry - Sopot 2025”Dr Ryszard Ćwirlej z Nagrodą Publiczności za słuchowisko „Nikt nie jest doskonały”. Czwarta beczka norweskich śledzi - scenariusz; słuchowisko przygotowane przez Radio PoznańSłuchowisko - Czwarta beczka norweskich śledzi, radiopoznan.fm..
Nagrody i wyróżnienia 2015 – Nagroda Kryminalnej Piły dla najlepszej miejskiej powieści kryminalnej 2015 roku za powieść Błyskawiczna wypłata 2016 – Nagroda Prezydenta Miasta Piły „Syriusz 2016” w kategorii Kultura 2017 – Nagroda czytelników Wielkiego Kalibru 2016 za powieść Śliski interes 2018 – Nagroda Wielkiego Kalibru 2018 za powieść Tylko umarli wiedzą 2018 – Nagroda Czytelników Wielkiego Kalibru 2018 za powieść Tylko umarli wiedzą 2020 – Nagroda Złotego Pocisku 2020 dla najlepszej polskiej powieści kryminalnej 2019 roku za książkę Ostra jazda 2023 – Nagroda dla najlepszego polskiego retrokryminału 2022 roku „Kryminalny Magiel - Gostyń 2023” 2025 – Nagroda specjalna w konkursie im. J. Łukaszewicza Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, za literackie portrety Poznania 2025 – Nagroda Publiczności festiwalu „Dwa Teatry” za słuchowisko Nikt nie jest doskonały
Przypisy
Linki zewnętrzne
http://www.instytutksiazki.pl/autorzy-detal,literatura-polska,3829,cwirlej-ryszard.html https://www.newsweek.pl/kultura/wiadomosci-kulturalne/cwirlej-i-jego-kryminaly--czyli-prl-daleko-od-mitu,62912,1,1.html http://czwartastrona.pl/autorzy/ryszard-cwirlej/
Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Członkowie Unii Literackiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Trzciance Kategoria:Ludzie związani z Radiem Poznań Kategoria:Ludzie związani z TVP Kategoria:Pisarze związani z Katowicami Kategoria:Pisarze związani z Poznaniem Kategoria:Polscy autorzy powieści kryminalnych Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XXI wieku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1964