1 Batalion Saperów Legionów

1 Batalion Saperów Legionów (1 bsap) – oddział saperów Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów saperów. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Twierdzy Modlin. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Formowanie i zmiany organizacyjne 22 sierpnia 1921 roku w twierdzy Modlin został sformowany 1 pułk saperów. Nowa jednostka powstała z połączenia „wojennych” batalionów saperów: 8 mjr Stanisław Magnuszewski, 18 kpt. Konstanty Skąpski i 28 mjr Stefan Dąbkowski.

Pułk nawiązywał do tradycji kompanii saperów Legionów Polskich.

W 1925 roku zostało zlikwidowane dowództwo XXVIII baonu saperów, a kompanie zostały włączone w skład batalionów VIII i XVIII, jako trzecie kompanie.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 7 czerwca, jako datę święta pułkowegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174..

W 1929 roku pułk został przeformowany w 1 batalion saperów Legionów.

Mobilizacja 1939 1 Batalion Saperów Legionów był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” sformował pododdziały: w dniach 19 lipca – 7 sierpnia 1939 roku, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim: rezerwowa kompania saperów nr 114 dla Armii „Modlin” rezerwowa kompania saperów nr 115 dla Armii „Modlin” rezerwowa kompania saperów nr 117 dla Armii „Pomorze” rezerwowa kompania saperów nr 118 dla Armii „Pomorze” w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim: 8 batalion saperów dla 8 DP rezerwowa kompania saperów nr 111 dla Armii „Modlin” rezerwowa kompania saperów nr 112 dla Armii „Modlin” park saperski (komenda) nr 11 pluton parkowy saperów nr 11 pluton parkowy saperów nr 12 w I rzucie mobilizacji powszechnej: 61 batalion saperów dla 41 DP (rez.) rezerwowa kompania saperów nr 113 dla Armii „Modlin” rezerwowa kompania saperów nr 116 dla Armii „Modlin” pluton parkowy saperów nr 13 lekka kolumna pontonowa typ I nr 111 lekka kolumna pontonowa typ I nr 112 lekka kolumna pontonowa typ II nr 113 lekka kolumna pontonowa typ II nr 114 w II rzucie mobilizacji powszechnej: 71 batalion saperów dla 44 DP (rez.) kompania marszowa saperów Nr 11 Ośrodek Zapasowy Saperów typ specjalny nr 1

Działania bojowe pododdziałów zmobilizowanych w 1 bsap Leg. w 1939 W opisie działań przedstawiono krótką historię walk i prac wykonanych przez pododdziały zmobilizowane wielkości kompanii i równorzędnej oraz plutonów. Opis działań i walk batalionów stanowią treść odrębnych artykułów.

Rezerwowe kompanie saperów Według planu mobilizacyjnego „W 2” w 1 batalionie saperów Legionów zmobilizowano 8 rezerwowych kompanii saperów zgodnie z etatem Ldz. 3103:

111 rezerwowa kompania saperów

Zmobilizowana w mobilizacji alarmowej w czasie 32 godzin, pod dowództwem por. rez. Stanisława Majewskiego. Zgodnie z planem obronnym „Z” przydzielona do Armii „Modlin”. Działania jej do czasu dotarcia do Warszawy nie są znane. Działała na Odcinku Warszawa-Zachód na pododcinku południowym (Mokotów). Około połowy września rozkazem dowódcy saperów Armii „Warszawa” 111 kompania została uzupełniona 13 i 14 plutonami eksploatacyjno silnikowymi wąskotorowymi. Skapitulowała 28 września wraz z garnizonem Warszawy.

112 rezerwowa kompania saperów

Zmobilizowana w mobilizacji alarmowej w czasie 32 godzin. Zgodnie z planem obronnym "Z" przydzielona do Armii "Modlin". Losy jej nie są znane.

113 rezerwowa kompania saperów

Zmobilizowana w mobilizacji powszechnej w I jej rzucie. Do 1 września 1939 roku mobilizowana w koszarach batalionu, a od 1 września w Pomiechówku. Kompanią dowodził por. rez. inż. Jerzy Odrowąż-Pieniążek. Zgodnie z planem obronnym „Z” przydzielona do Armii „Modlin”. 4 września 113 kompania z rozkazu dowództwa Armii „Modlin” przybyła do Orzechowa, gdzie wspólnie z plutonem z 61 batalionu saperów uczestniczyła w przygotowaniach i wysadzeniu mostu kolejowego. 5 września udała się na przyczółek mostowy w Wierzbicy nad Narwią i zamknęła szosę Serock-Wyszków. 7 września na rozkaz ze sztabu armii kompania spaliła most na Narwi w Wierzbicy. Nocą 7/8 września przeprawiła się przez Bug i dotarła do wsi Sokołówek. 8 września został wysłany do Dębego II pluton ze 113 ksap. pozostała część kompanii przebywała w rejonie Serocka do 14 września dokonując naprawy zniszczonego przez lotnictwo niemieckie mostu. 14 września przez Popowo Kościelne, Strugę i Zielonkę kompania pomaszerowała do Warszawy. Stacjonowała w gazowni przy ul. Ludnej. Nocą 16/17 września w wyniku ostrzału artylerii niemieckiej poległo 2 oficerów kompanii, a por. Odrowąż-Pieniążek został ranny. Po połowie września rozkazem dowódcy saperów Armii „Warszawa” 113 kompania została uzupełniona 15 i 16 plutonami eksploatacyjno silnikowymi wąskotorowymi.18 września została skierowana na pododcinek południowy(Mokotów), gdzie pracowała przy budowie umocnień do kapitulacji stolicy.

114 rezerwowa kompania saperów

Miała zostać zmobilizowana w I rzucie mobilizacji powszechnej, ale z uwagi na pilną potrzebę wykonania prac fortyfikacyjnych, 114 kompanię zmobilizowano w końcu lipca 1939 roku. Pod dowództwem 12 Grupy Fortyfikacyjnej została skierowana na przedmoście płockie. Z uwagi na braki sprzętu budowlanego i braki wyszkoleniowe, 114 kompania nie zdołała zrealizować pełnego zakresu robót na przedmościu. Od 7 września kompania stacjonowała w Radziwiu, kontynuowała prace saperskie. Dalszy jej udział w walkach w rejonie Płocka nie jest znany.

115 rezerwowa kompania saperów

Zmobilizowana w I rzucie mobilizacji powszechnej do 4 września. Zgodnie z planem obronnym „Z” przydzielona do Armii „Modlin”. Losy jej nie są znane

116 rezerwowa kompania saperów

Zmobilizowana w I rzucie mobilizacji powszechnej do 4 września. Zgodnie z planem obronnym „Z” przydzielona do Armii „Pomorze”, ale nie skierowana do tej armii pozostała w dyspozycji dowódcy Grupy gen. bryg. Zulaufa. Od 8 do 12 września przydzielona do zgrupowania saperów mjr. T. Pisarskiego miała rozpoznać i przygotować przeprawy na przedmościu modlińskim. Dalsze jej losy nie są znane.

117 rezerwowa kompania saperów

Zgodnie z planem mobilizacyjnym miała zostać zmobilizowana w I rzucie mobilizacji powszechnej, ale z uwagi na pilną potrzebę wykonania prac fortyfikacyjnych na zagrożonych odcinkach, formowanie 117 kompanii przyspieszono i zmobilizowano ją w mobilizacji alarmowej w lipcu 1939 r. wraz z 14 Grupą Fortyfikacyjną. Od lipca budowała linię schronów betonowych w rejonie miejscowości Dąbrówka koło Bydgoszczy. W pierwszych dniach września wraz 14 G Fort. skierowana do Warszawy, którą osiągnęła 8 września. 11 września przydzielona do sektora obrony batalionu II/40 pp prowadziła prace fortyfikacyjne od ul. Grójeckiej do ul. Wawelskiej. Budowała zasieki z drutów kolczastych, kopała rowy przeciwpancerne, a także rozładowywała wagony na dworcu Warszawa-Towarowa. Prace te były wykonywane na I linii obrony i pod ostrzałem artylerii niemieckiej. 23 września saperzy 117 kompanii wzięli udział w wyciągnięciu z „ziemi niczyjej” 9 pociągów załadowanych bronią, amunicją, żywnością i spirytusem. Skapitulowała wraz z garnizonem Warszawy 28 września 1939 roku.

118 rezerwowa kompania saperów

Zgodnie z planem mobilizacyjnym miała zostać zmobilizowana w I rzucie mobilizacji powszechnej, ale z uwagi na pilną potrzebę wykonania prac fortyfikacyjnych na zagrożonych odcinkach, formowanie 118 kompanii przyspieszono i zmobilizowano ją w mobilizacji alarmowej w lipcu 1939 r. Na temat jej losów i działań brak informacji. Wiadomo, że 16 września podlegała dowódcy Odcinka Warszawa-Zachód.

Lekkie kolumny pontonowe Sformowane w 1 bsap. Leg. były dwóch typów: typu I nr 111, 112 i typu II 113 i 114. Kolumny typu I to sprzęt, tabor i ludzie przewożący elementy konstrukcyjne i pontony Lekkiego Mostu Pontonowego Drewnianego (LMPD), most 4-7 t lub 2,5-4-7 t. Etatowo składały się z: dowódcy kolumny z pocztem, drużyny gospodarczej, dwóch plutonów pontonowych w każdym 14 wozów mostowych 1 oficer i 59 podoficerów i saperów. Łącznie w skład kolumny wchodziło: 3 oficerów, 165 podoficerów i saperów, 211 koni, 14 wozów taborowych, zaprzęg kuchni polowej i 28 zaprzęgów wozów specjalnych mostowych. Typu II to kolumna Lekkiego Mostu Pontonowego Stalowego,(LMPS) most 5-8 t organizacja kolumny: to dowódca kolumny z pocztem, drużyna gospodarcza i dwa plutony po 21 wozów pontonowych i 1 wóz narzędziowy z 1 oficerem i 89 podoficerami i saperami. Łącznie kolumna typu II liczyła 3 oficerów i 230 podoficerów i saperów, 303 konie, 14 wozów taborowych, 1 zaprzęg kuchni polowej, 28 zaprzęgów wozów specjalnych pontonowych. Zgodnie z planem "Z" kolumny były przeznaczone do odwodu saperskiego "Dęblin". Mobilizację kolumn rozpoczęto 30 sierpnia, a zakończono 5 września. W 111 i 112 lkp wystąpiły braki w uzbrojeniu w postaci pistoletów, w 113 i 114 lkp brakowało pistoletów i koni do pełnych zaprzęgów zamiast 6 zaprzężone zostały tylko 4 konie. Częściowo zamiast saperów zmobilizowano żołnierzy innych specjalności. Kolumny były mobilizowane od 30 sierpnia w koszarach batalionu, a od 1 września we wsi Czarnowo koło Pomiechówka.

111 lekka kolumna pontonowa

Brak jest wszelkich danych o działaniach 111 lkp.

112 lekka kolumna pontonowa

112 lkp przez cały okres walk przebywała w składzie załogi twierdzy Modlin i uczestniczyły w utrzymaniu przepraw przez Wisłę i Bugo-Narew. Ze składu 112 lkp wydzielono saperów wraz z bronią na koniach do składu szwadronu rozpoznawczego. W nocy 22/23 września szwadron wyruszył do puszczy, a 24 września został rozbity przez czołgi niemieckie na postoju we wsi Rybitew. Do Modlina 27 września powrócił jeden pluton z furgonem.

113 lekka kolumna pontonowa

Dowódcą kolumny był por. Witold Ziembicki. 5 września kolumna pomaszerowała przez Pomiechówek, Modlin, Nowy Dwór, Bożą Wolę do wsi Janówek pozostała w tej miejscowości do 9 września. W tym czasie była atakowana przez lotnictwo niemieckie, bez strat. Od 8 do 12 września 113 lkp wchodziła w skład zgrupowania saperskiego mjr. T. Pisarskiego, które miało rozpoznać i przygotować przeprawy na przedmościu modlińskim. 9 września kolumna powróciła do Nowego Dworu, gdzie zwodowała swoje pontony celem budowy mostu pontonowego. 10 września usiłował zbudować most w klinie Bugo-Narwi I pluton, poniósł on znaczne straty w sprzęcie od niemieckiego ostrzału artyleryjskiego. 113 lkp w kolejnych dniach lawirowała w terenie wokół Kazunia Niemieckiego z uwagi na ostrzał niemieckiej artylerii i ataki lotnicze, rannych zostało 2 saperów i utracono 3 konie. Od 16 września kolumna została dyslokowana do koszar batalionu mostowego. Przebywała tam do kapitulacji garnizonu Modlina, straty to 1 poległy i 1 ranny saper, utracono jednak 150 koni. W trakcie oblężenia kolumna dowoziła materiał do naprawy mostu polowego na Wiśle. Ze składu 113 lkp wydzielono saperów wraz z bronią na koniach do składu szwadronu rozpoznawczego. W nocy 22/23 września szwadron wyruszył do puszczy, a 24 września został rozbity przez czołgi niemieckie w rejonie wsi Rybitew, do Modlina powrócił 27 września jedynie jeden pluton z furgonem.

114 lekka kolumna pontonowa

Kolumna w okresie 8-12 września wchodziła w skład zgrupowania saperskiego mjr. T. Pisarskiego, które miało rozpoznać i przygotować przeprawy na przedmościu modlińskim. 114 lkp przez cały okres walk przebywała w składzie załogi twierdzy Modlin i uczestniczyły w utrzymaniu przepraw przez Wisłę i Bugo-Narew.

Plutony parkowe saperów