Emánuel Aladár Korompay (ur. 23 marca 1890 w Budapeszcie lub Levicach, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – węgierski nauczyciel akademicki, kapitan administracji Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Urodził się w rodzinie zamożnych mieszczan. Był synem Marcina i Emmy z Juhászów. Ukończył studia na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Budapeszteńskiego. Po studiach podjął pracę w charakterze nauczyciela języków klasycznych.
W 1914 został zmobilizowany do armii austro-węgierskiej i wysłany na front galicyjski. Stacjonował w twierdzy przemyskiej. Na stopień chorążego został mianowany ze starszeństwem z 1 maja 1915, a na stopień podporucznika ze starszeństwem z 1 stycznia 1916 w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Jego oddziałem macierzystym był Batalion Strzelców Polnych Nr 13. Został odznaczony Brązowym Medalem Waleczności.
W 1917 pojął za żonę tłumaczkę języka niemieckiego Mieczysławę Grabas (zm. 1944) ze Stubna. Mieli trzy córki: Ilonę (1918–2010), Martę (1919–1939) i Elżbietę (1921–1943). Po wojnie osiedlili się na krótko w Levicy. Jednak z powodu przyłączenia rodzinnego miasta do Czechosłowacji oraz przewrotu komunistycznego na Węgrzech, małżonkowie postanowili zamieszkać w Polsce (w Przemyślu).
thumb|Tablica na gmachu Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego upamiętniająca Emánuela Korompaya. Emánuel Aladár Korompay przyjął polskie obywatelstwo i wstąpił do Wojska Polskiego. Zweryfikowany został w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 23. lokatą w korpusie oficerów administracyjnych, dział gospodarczy. W latach 1923–1924 pełnił służbę w Okręgowym Zakładzie Gospodarczym Nr X w Przemyślu. 31 marca 1924 awansował na stopień kapitana ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 22. lokatą w korpusie oficerów administracyjnych, dział gospodarczy. W 1928 pełnił służbę w Rejonowym Zakładzie Zbożowym w Przemyślu. W 1929 został przeniesiony w stan spoczynku.
W 1930 zajmował się przekładem na język węgierski powieści Zofii Kossak-Szczuckiej pt. Pożoga, mając także w planach tłumaczenie innych polskich dzieł literatury. W tym samym roku 1930, dzięki przypadkowej znajomości, uzyskał etat lektora-hungarysty na Uniwersytecie Warszawskim (zastąpił na tym stanowisku dr. Adorjána Divéky, który po 12 latach miał skupić się wyłącznie na wykładach dziejów Węgier). Objął także posadę referenta prasowego i kulturalnego w ambasadzie Węgier oraz w Towarzystwie Przyjaźni Polsko-Węgierskiej. Po nadaniu Uniwersytetowi Warszawskiemu imienia Józefa Piłsudskiego w 1935 zaproponował wszystkim lektorom z tej uczelni, ażeby przetłumaczyli na swój ojczysty język jedną z monografii o Marszałku. Z powodu braku podręczników do nauki języka węgierskiego sam opracowywał niezbędne materiały. Opracował również pierwszy, zawierający 2800 haseł, słownik węgiersko-polski i polsko-węgierski, wydany w 1936, których opracowanie pierwotnie zapowiadał Instytut Węgierski w Warszawie. W 1938 ukazały się jego rozmówki polsko-węgierskie.
W sierpniu 1939 przebywał z grupą studentów na Węgrzech, jednakże w poczuciu obowiązku wrócił do Polski i poddał się mobilizacji. Po wybuchu II wojny światowej, kampanii wrześniowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez Sowietów w Złoczowie. Od 15 listopada 1939 więziony był w obozie w StarobielskuSławomir Kalbarczyk, Polscy pracownicy nauki, ofiary zbrodni sowieckich w latach II wojny światowej. Zamordowani, więzieni, deportowani, Warszawa 2001, s. 115.. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD, pod poz. 1434.
Losy rodziny Jego żona Mieczysława wraz z córką Martą organizowały w czasie kampanii wrześniowej pomoc ofiarom bombardowania. Marta Korompay zginęła w trakcie bombardowania Hotelu Europejskiego. Mieczysława (ps. Mieczysława) oraz córka Elżbieta (ps. Grażyna) były łączniczkami kontrwywiadu AK. W styczniu 1943 zostały uwięzione i poddane torturom. Elżbieta w więzieniu otruła się cyjankiem, pośmiertnie została odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami i Orderem Virtuti Militari. Również żona Korompaya nie przeżyła okupacji – zmarła na tyfus w obozie Auschwitz w styczniu 1944. Trzecia córka Ilona przeżyła okupację, zmarła we wrześniu 2010Konrad Sutarski, Wiadomość żałobna, „Polonia Węgierska”, nr 178, październik 2010, s. 20.
Upamiętnienie Pamięć o osobie Emánuela Aladára Korompaya została w Warszawie uhonorowana dwiema tablicami pamiątkowymi: na ścianie domu, w którym mieszkał oraz na jednym z budynków Uniwersytetu Warszawskiego. Ponadto na terenie szkół nazaretanek na ulicy Czerniakowskiej w Warszawie zasadzono Dąb Pamięci. Korompayowi poświęcono również materiał multimedialny z cyklu Epitafia katyńskie, opracowany przez Media Kontakt i Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Publikacje Słownik polsko-węgierski i polsko-węgierski Warszawa, 1936 Polak na Węgrzech: rozmówki polsko-węgierskie, Warszawa, 1938 (wydano na Węgrzech w 2010) Lengyel utikalauz: lengyel-magyar beszélgetések fonetikus átiräsban, Warszawa, 1939
Zobacz też Pomnik Męczenników Katynia w Budapeszcie jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Przypisy
Bibliografia
Dzienniki Personalne Ministra Spraw Wojskowych
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Budapeszteńskiego Kategoria:Kapitanowie administracji II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Budapesztem Kategoria:Ludzie związani z Przemyślem Kategoria:Odznaczeni Medalem Waleczności Kategoria:Oficerowie cesarskiej i królewskiej Armii Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Austro-Węgry) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Węgierscy leksykografowie Kategoria:Węgrzy w Polsce Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1940