Ohele na cmentarzu żydowskim w Warszawie na Woli – na wolskim cmentarzu żydowskim w Warszawie znajduje się obecnie około 40 oheli. Jest to największe ich skupisko w Polsce. Przed wybuchem II wojny światowej takich budowli znajdowało się na tym cmentarzu czterdzieści jeden. Były wznoszone nad grobami wybitnych rabinów i cadyków.
Pewne wątpliwości budzi data powstania pierwszego ohelu na tym cmentarzu. Wynikają one z różnego sposobu interpretowania statusu grobowca Bera Sonnenberga. Jeżeli uznać go za ohel to będzie on pierwszym tego typu budynkiem na wolskim cmentarzu, gdyż został wzniesiony około 1831. W razie odmiennego stanowiska, to jest przyjęcia, że jest to mauzoleum, ohel zmarłego w 1839 Szlomo Zalmana Lipszyca należy uznać za najstarszyO wątpliwościach tego rodzaju informuje już Schiper Cmentarze ss. 118-119. Zwolennikami tezy, iż grobowiec Sonnenberga to jedynie trochę bardziej ozdobny nagrobek, były kręgi ortodoksyjne, chcące przez fakt pierwszeństwa ohelu Lipszyca podkreślić jego pobożność i świątobliwość..
W czasie II wojny światowej niektóre z oheli uległy zniszczeniu, a zniszczenie przez Niemców dokumentacji cmentarza nie pozwoliło na ich zlokalizowanie po wojnie. W okresie powojennym, wobec zagłady nieomal całej żydowskiej społeczności miasta, zaniedbane ohele popadały w ruinę. Dopiero w ostatnich latach niektóre ohele były remontowane i odbudowywane.
Poniższa tabela jest zestawieniem oheli, ich ruin i miejsc w których z dużą dozą prawdopodobieństwa stały ohele przed II wojną światową.
Lp.Numer kwateryPochowani w oheluData wybudowania / odbudowania oheluZdjęcieGaleria1.1Szlomo Zalman Lipszyc (zm. 1839)Binum Zeew Lipszyc (zm. 1875)Jakir Lipszyc (zm. 1878)ok. 1839150px2.1Jeszaja Muszkatpomiędzy 1871 a 1874Tak Schiper s. 186150px3.1Arie Lejb Cinc?150px4.1Aharon Kacenelenbogen?150px5.4??150px6.4??150px7.12Meir Szlomo Jehuda Rabinowicz, Jehoszua Łęczner i Jicchak Jaakow Rabinowiczpomiędzy 1871 a 1874150px8.13Mordechaj Menachem Mendel Kalisz, Menachem Mendel Kalisz z Maczewic, Abraham Mojżesz Kalisz z Połańca, Jakub Juda Tannenbaum z Warszawy i Nadarzyna, Chaim Tannenbaum z Warszawypomiędzy 1871 a 1874150px9.13Immanuel Waltfriedpomiędzy 1871 a 1874/po 1899 i po 1904W latach tych ohel spłonął i, pewnie niezwłocznie, został odnowiony. Tak Schiper s. 220150px10.13Izrael Izaak z Radoszyc1858Data ta odnosi się jedynie do wniosku, który rodzina i zwolennicy zmarłego wnieśli do warszawskiego Dozoru Bożniczego o zgodę na wybudowanie ohelu. Wobec faktu, iż miał to być drugi, po ohelu Szlomo Zalmana Lipszyca, ohel na wolskim kirkucie Dozór Bożniczy w swym gronie przeprowadził specjalne głosowanie nad zezwoleniem na wzniesienie ohelu. Przy licznych głosach wstrzymujących się ostatecznie odmówiono zgody i ohel nie powstał. Na grobie zmarłego wystawiono jedynie ozdobną macewę. Tak Schiper Cmentarze s. 11911.31Baruch Szapiro z Czyżewa1879Tak Schiper s. 186, choć podaje, że ten był rabinem w Szczucinie150px12.32Jakub Arie Guterman, Lewi Izaak z Seroczyna, Aron Menachem Mendel Guterman z Radzymina, Nechemiasz Alter z Warszawypomiędzy 1871 a 1874150px13.32Jaakow Jicchak Szapira z Mogielnicy1883150px14.32??150px15.44??150px16.47Cwi Hirsz Morgensternpomiędzy 1897-1937Tak Schiper s. 220150px17.47Abraham Józef z Kocka1939?150px18.47Mosze Mordechaj Morgenstern1929?150px19.47Mordechaj Josef Twerski1929?150px20.47Israel Taub i Jaakow Dawid Taub1920?150px21.47Mordechaj Józef Eleazar Leiner1932Tak Schiper s. 235150px22.47Menachem Kalisz, Josef Kalisz I, Jakub Dawid z Żyrardowa1932150px23.47Aharon Cwi Landau z Białej Rawskiej1910?150px24.47Szmuel Weinberg1916?150px25.47Nechemiasz z Baranowicz1927?150px26.47Mojżesz Mordechaj z Pelcowizny1914?150px27.47Beniamin Menachem i Jicchak Meir / 1997?150px28.47? Mosze Aharon Taub?150px29.47Jaakow Taub z Jabłonny1920?150px30.47Cadyk ze Skierniewic?150px31.47?Wodziński na mapce na s. 226 odnotowuje ruinę ohelu leżącą w południowej części kwatery 47, pomiędzy ohelami Mordechaja Józefa Eleazara Leinera i Aharona Cwi Landaua. Nie podaje przy tym kto mógłby być w tym ohelu pochowany. Autorowi tego zestawienia w Wikipedii nie udało się odnaleźć tych ruin w terenie, stąd brak zdjęcia.?32.49Jaakow Landau z JeżowaMenachem Mendel Chaim Landau z Zawiercia1893?150px33.49Chaim Sołowiejczyk i Naftali Cwi Jehuda Berlin?; odnowiony w latach 2011-2012150px34.49??150px35.49??150px36.57Salomon Henoch Rabinowicz?150px37.57Alter Israel Szimon z Mińska Mazowieckiego1933; odnowienie dachu w latach 2011-2012150px38.57Josef Aharon Rabinowicz?150px39.57Abraham Mosze Zilberberg?150px40.73Jicchak Zelig Morgenstern1939?150px41.73Elimelech Menachem Mendel Landau, symboliczny grób Jaakow Jicchak Dan Landau1936?150px42.73Chaim Biniamin Taub ze Zwolenia?150px43.?Ohel ten wymienia Schiper lecz nie podaje miejsca położenia. Być może jest to któryś z niezidentyfikowanych oheli. Współczesne źródła, to jest Wodziński i baza pochowanych na cmentarzu na Okopowej nie odnotowują takiego pochówku ani ohelu, co świadczyłoby o zupełnym zniszczeniu nagrobka, choć niekoniecznie ohelu.I. Flancgart z Płockapomiędzy 1871 a 187444.?cadyk zwany reb Berkepomiędzy 1897 a 1914Tak Schiper s. 207/po 1900W tym roku ohel spłonął i, pewnie niezwłocznie, został odnowiony. Tak Schiper s. 22045.?Naftali Goldberg z Siedlecpomiędzy 1897 a 191446.?Goldszlakpomiędzy 1897 a 193747.?Lejb Weingartenpomiędzy 1897 a 1937
Przypisy
Bibliografia
! Kategoria:Ohele Kategoria:Obiekty sakralne w Warszawie