Rhodospatha Poepp. – rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych, obejmujący około 27 gatunków pochodzących z kontynentalnej Ameryki tropikalnej, występujących na obszarze od Meksyku do Brazylii, Boliwii i Gujany Francuskiej. Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów (rodon – róża, różowy) i (spathe – szabla, w bot. pochwa kwiatostanu) i odnosi się do koloru wnętrza tego elementu kwiatostanu u niektórych gatunków.
Morfologia Łodyga Przeważnie pnąca, osiągająca długość kilku metrów, gruba, o krótkich międzywęźlach.
Liście Rośliny tworzą wiele liści położonych na łodydze naprzeciwlegle. Ogonki liściowe wierzchołkowo kolankowate, tworzące długą pochwę liściową. Blaszki liściowe podłużno-eliptyczne, mniej więcej skośne, zawsze całobrzegie. Nerwacja pierwszorzędowa pierzasta, liczna, zbiegająca się do żyłki marginalnej; drugo- i trzeciorzędowa równolegle-pierzasta; dalsza siatkowata.
Kwiaty Pojedynczy kwiatostan typu kolbiastego pseudancjum wyrasta na pędzie kwiatostanowym dłuższym lub krótszym od ogonka liściowego. Pochwa kwiatostanu szeroko- lub podłużno-jajowata, spiczasta, wewnątrz żółtawo-biała, kremowa, purpurowa lub różowa. Kolba siedząca lub osadzona na długiej szypule, cylindryczno-stożkowata, w dolnym odcinku pokryta prątniczkami lub kwiatami żeńskimi, wyżej kwiatami obupłciowymi, pozbawionymi okwiatu, składającymi się z 4 wolnych pręcików i pojedynczej zalążni. Pręciki o równowąskich nitkach i jajowatych lub eliptycznych pylnikach, otwierających się przez podłużną szczelinę. Zalążnia spłaszczona, odwrotnie stożkowata do cylindrycznej, dwukomorowa, wielozalążkowa (jedynie u Rhodospatha venosa w każdej komorze znajduje się kilka zalążków). Zalążki anatropowe do hemianatropowych, powstające z osiowych (rzadziej subbazalnych) łożysk. Szyjka słupka szersza od zalążni, pryzmatyczna, ścięta do wypukłej, zakończona równowąskim lub eliptycznym znamieniem.
Owoce Cylindryczno-pryzmatyczne, ścięte jagody. Nasiona okrągło-nerkowate, spłaszczone, o kruchej, bardzo twardej łupinie.
Gatunki podobne Przedstawiciele plemienia Monstereae, od których różni się przede wszystkim szczegółami budowy zalążni.
Biologia i ekologia Rozwój Wieloletnie, wiecznie zielone pnące epifity lub reofity, a także naziemne chamefity (Rhodospatha mukuntakia i R. moritziana).
Siedlisko Wilgotne lasy równikowe.
Interakcje z innymi gatunkami Liście Rhodospatha wendlandii służą nietoperzom z gatunku Vampyressa pusilla z rodziny liścionosowatych do budowania kryjówek, chroniących je przed upałem i deszczem. Niektóre gatunki Rhodospatha są roślinami żywicielskimi dla motyli Cithaerias pireta z podrodziny oczennicowatych.
Genetyka Liczba chromosomów 2n = 28, 56.
Systematyka Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Należy do plemienia Monstereae, podrodziny Monsteroideae, rodziny obrazkowatych (Araceae), rzędu żabieńcowców (Alismatales) w kladzie jednoliściennych (ang. monocots).
Gatunki Rhodospatha acosta-solisii Croat Rhodospatha badilloi G.S.Bunting Rhodospatha bolivarana G.S.Bunting Rhodospatha boliviensis Engl. & K.Krause Rhodospatha brachypoda G.S.Bunting Rhodospatha brent-berlinii Croat Rhodospatha cardonae G.S.Bunting Rhodospatha densinervia Engl. & K.Krause Rhodospatha dissidens Sodiro Rhodospatha falconensis G.S.Bunting Rhodospatha forgetii N.E.Br. Rhodospatha guasareensis G.S.Bunting Rhodospatha katipas Croat Rhodospatha kraenzlinii Sodiro Rhodospatha latifolia Poepp. Rhodospatha monsalveae Croat & D.C.Bay Rhodospatha moritziana Schott Rhodospatha mukuntakia Croat Rhodospatha oblongata Poepp. Rhodospatha pellucida Croat & Grayum Rhodospatha perezii G.S.Bunting Rhodospatha piushaduka Croat Rhodospatha robusta Sodiro Rhodospatha statutii Sodiro Rhodospatha steyermarkii G.S.Bunting Rhodospatha venosa Gleason Rhodospatha wendlandii Schott
Zagrożenie i ochrona Cztery gatunki z rodzaju Rhodospatha znajdują się w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych ze statusem „niedostatecznie rozpoznane” (DD – data deficient): Rhodospatha dammeri (od 2002 roku uznany za synonim R. densinervia), R. dissidens, R. robusta i R. statutii. Wszystkie te taksony są endemiczne dla Ekwadoru i znane jedynie z pojedynczych lokalizacji.
Zastosowanie Rośliny alimentacyjne Liście Rhodospatha latifolia są jadane jako jarzyna.
Rośliny lecznicze Lud Asháninka stosuje R. latifolia w medycynie tradycyjnej: przede wszystkim łodyg tych roślin, które są żute świeże lub pity jest sporządzony z nich wywar, w razie pasożytów żołądka, łodygi przykładane są również zewnętrznie w razie zwyrodnienia łopatek. Innym surowcem są liście, z których wywar stosowany jest zewnętrznie w razie grzybicy.
Inne zastosowania Łodygi niektórych gatunków służą do produkcji koszy.
Przypisy
Linki zewnętrzne Zdjęcia wybranych gatunków na stronie International Aroid Society