Eikozanoidy, ikozanoidy (gr. εἴκοσι, eikosi = dwadzieścia, czyli zawierające 20 atomów węgla) – grupa organicznych związków chemicznych będących produktami przemian niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT): kwasu arachidonowego, kwasu linolowego, i kwasu α-linolenowego.
Podział eikozanoidów: prostanoidy: prostaglandyny (skrót: PG) prostacykliny (PGI) tromboksany (TX) leukotrieny (LT) lipoksyny (LX)
Eikozanoidy wykazują znaczną aktywność i spełniają bardzo wiele istotnych metabolicznie funkcji. Są obecne w bardzo wielu różnego rodzaju tkankach. Ważnym szlakiem metabolicznym jest znajdujący się w fosfolipidach błon komórkowych kwas arachidonowy, który za pomocą fosfolipazy A2 jest uwalniany z fosfatydyloinozytolu. Kwas arachidonowy staje się substratem dla dwóch ważnych enzymów: cyklooksygenazy (COX) i 5'-lipooksygenazy. Cyklooksygenaza występuje w dwóch izoformach: COX-1 – cyklooksygenaza konstytutywna, COX-2 – cyklooksygenaza indukowalna, jej aktywność gwałtownie wzrasta w stanach zapalnych, Produktem cyklooksygenazy jest prostaglandyna PGG przekształcana do PGH2, będąca macierzystym związkiem chemicznym, z którego powstają prostaglandyny, prostacykliny i tromboksany.
Bibliografia Robert Kincaid Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell: Biochemia Harpera ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2012. Biochemia – Edward Bańkowski, Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner Wrocław