thumb|Chorągiew komturstwa tucholskiego
Heinrich von Schwelborn, także Henryk Tucholski (zm. 15 lipca 1410) – członek zakonu krzyżackiego i komtur tucholski w latach 1404–1410, uczestnik bitwy pod Grunwaldem po stronie zakonu krzyżackiego, gdzie dowodził dziewiętnastą chorągwią. Był z pochodzenia Frankiem.
Podczas wojny polsko-krzyżackiej, która rozpoczęła się 14 sierpnia 1409, Heinrich von Schwelborn i Gamrat von Pinzenau, komtur człuchowski, razem ze swoimi wojskami spalili na Krajnie miasta Kamień Krajeński i Sępólno Krajeńskie oraz spustoszyli okoliczne ziemie złotowską i nakielską. Następnie zajęli podstępem zamek w Bydgoszczy i spalili miasto.
Stał się znany z powodu pychy, przypisywanej mu przez kronikarza Jana Długosza w jego kronikarskim opisie bitwy grunwaldzkiej. Henryk miał być właścicielem mieczy grunwaldzkich wysłanych królowi polskiemu Władysławowi II Jagielle i jego bratu (stryjecznemu), wielkiemu księciu litewskiemu Witoldowi.
Według relacji Długosza Henryk uciekł z pola bitwy grunwaldzkiej, a we wsi Wielhniowa lub Wielgnowa (obecnie miejscowość nieznana – Henryk Samsonowicz uważa, że może chodzić o wieś Falknowo, Jan Dąbrowski podaje nazwę Wielgnowa) dopadł go pościg i został zabity przez obcięcie głowy.
Relacje Długosza Relacja dotycząca uczestnictwa Henryka w tajnej naradzie komturów zorganizowanej przez Ulricha von Jungingena, na której podjęto decyzję o nieprowadzeniu żadnych rozmów pokojowych z królem Władysławem II Jagiełłą:
Relacja dotycząca pysznego zachowania Henryka:
Relacja dotycząca śmierci Henryka:
Negatywny wizerunek w kulturze polskiej thumb|360px|Bitwa pod Grunwaldem Wizerunek Henryka von Schwelborna w kulturze polskiej jest bardzo negatywny.
Henryk został przedstawiony przez Jana Matejkę na obrazie Bitwa pod Grunwaldem jako ubrana na zielono postać z zarzuconą na głowę pomarańczową szatą w prawym dolnym rogu obrazu.
Postać Henryka von Schwelborna pojawia się również w powieści Henryka Sienkiewicza Krzyżacy oraz w jej ekranizacji w reżyserii Aleksandra Forda.
Andrzej Sapkowski nazwał Schwelbornem jednego z negatywnych bohaterów Pani Jeziora.
Bibliografia Jan Długosz, Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego. Henryk Samsonowicz (red.), Polska Jana Długosza, Warszawa 1984, ss. 218–243 (Fragmenty Roczników w przekładzie J. Mrukówny [dostęp 2010-11-09]). Jan Długosz, opr. Jan Dąbrowski, Bitwa Grunwaldzka (z historii Polski), Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków 1920 (Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa [dostęp 2010-11-15]). Adam Paluśkiewicz, Dwa miecze czyli tucholskie zapiski Jana Długosza, wyd. II, Gdynia 2010, . Romuald Frydrychowicz, Geschichte der Stadt, der Komthurei und Starostei Tuchel, im Selbstverlag des Verfassers, Berlin 1879 (Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa [dostęp 2010-11-20]).
Kategoria:Komturowie tucholscy Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Grunwaldem 1410 (strona krzyżacka) Kategoria:Urodzeni w XIV wieku Kategoria:Zmarli w 1410