264x264px|thumb|Poparcie listy Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast” w wyborach do Sejmu w 1922 thumb|240x240px|Aktywiści PSL „Piast” w 1927. Widoczni m.in. Wincenty Witos, Władysław Kiernik, Wiktor Kulerski, Jan Dębski Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” – polskie ugrupowanie polityczne o charakterze ludowym i chadeckim działające w latach 1914–1931.

Zarys programu PSL „Piast” opowiadało się za ustrojem demokracji parlamentarnej, głosiło konieczność reformy rolnej za odszkodowaniem i tworzenia dużych gospodarstw chłopskich, było partią o światopoglądzie chrześcijańskimAdam Próchnik o polskim ruchu ludowym, opr. Cz. Madajczyk, J. Żarnowski, „Najnowsze Dzieje Polski 1914–1939”, 4, 1961, s. 136 i n.. Jednocześnie działacze oponowali wobec prób podporządkowania sobie ugrupowania, jakie podejmował bp Leon Wałęga. Podkreślano rolę oświaty i znaczenie ruchu spółdzielczegoK. Groniowski, J. Skowronek, Historia Polski 1795–1914, wyd. 3 popr. i uzup., Warszawa 1987, s. 317..

Stronnictwo miało silne wpływy w organizacjach społeczno-gospodarczych, m.in. w Małopolskim Towarzystwie Rolniczym i Centralnym Związku Kółek Rolniczych.

Historia Powstało 1 lutego 1914 roku w Tarnowie z rozłamu w Polskim Stronnictwie Ludowym, do którego doszło 13 grudnia poprzedniego roku. Ugrupowanie założyli działacze skupieni wokół tygodnika „Piast” oraz członkowie PSL – Zjednoczenia Niezawisłych Ludowców (wcześniejsza secesja w PSL). Na czele partii stanął Jakub Bojko, którego na krótko zastąpił w 1918 roku dotychczasowy prezes połączonego z PSL „Piast” Zjednoczenia Ludowego Jan Sadlak, by w końcu został nim poprzedni wiceprezes Wincenty WitosPolskie Stronnictwo Ludowe „Piast”, [w:] Historia. Encyklopedia szkolna WSiP, red. A. Friszke, E.C. Król, wyd. 4 zm. i popr., Warszawa 2004, s. 671..

Podczas I wojny światowej działacze PSL „Piast” weszli do Naczelnego Komitetu NarodowegoK. Dunin-Wąsowicz, Ludowcy galicyjscy w czasie I wojny światowej, „Kwartalnik Historyczny”, 65, 1958, nr 1, s. 42. oraz poparli werbunek do Legionów. Po 1917 roku Stronnictwo zbliżyło się do Narodowej Demokracji. W październiku 1918 roku współtworzyło Polską Komisję Likwidacyjną. W latach 1918–1919 do PSL „Piast” przyłączyły się: część Zjednoczenia Ludowego w Królestwie Polskim, Zjednoczenie Włościan w Wielkopolsce, ludowcy z Pomorza Gdańskiego oraz część działaczy PSL „Wyzwolenie”.

W wyborach do Sejmu w 1922 roku PSL „Piast” uzyskało 70 mandatów poselskich i 17 senatorskich. Stronnictwo było najsilniejszą partią chłopską, a w Sejmie zajmowało pozycję centrowąJ. Babiak, A. Ptak, Samorząd terytorialny w II Rzeczypospolitej, Władza lokalna w procesie transformacji systemowej, red. J. Babiak, A. Ptak, Kalisz-Poznań 2010, s. 25.A. Paczkowski, Prasa w życiu politycznym Drugiej Rzeczypospolitej, „Dzieje Najnowsze”, 10, 1978, 3, s. 34.. PSL „Piast” wielokrotnie uczestniczyło w koalicjach rządowych. W 1923 i 1926 roku wspólnie z ZLN i Chadecją utworzyło rząd tzw. Chjeno-PiastaPolskie Stronnictwo Ludowe „Piast”, [w:] Historia. Encyklopedia szkolna WSiP, red. A. Friszke, E.C. Król, wyd. 4 zm. i popr., Warszawa 2004, s. 671–672.. Prezes Witos był trzykrotnie premierem (1920–1921, 1923 i 1926). Bastionem PSL „Piast” był obszar byłej Galicji Zachodniej.

Po 1926 roku PSL „Piast” pozostawało w opozycji do sanacji: od 1929 roku wchodziło w skład Centrolewu. W 1930 roku niektórzy jego działacze zostali aresztowani i uwięzieni w twierdzy brzeskiej, a następnie skazani w procesie brzeskim.

W 1931 roku PSL „Piast” połączyło się z PSL „Wyzwolenie” i Stronnictwem Chłopskim, tworząc Stronnictwo LudowePolskie Stronnictwo Ludowe „Piast”, [w:] Historia. Encyklopedia szkolna WSiP, red. A. Friszke, E.C. Król, wyd. 4 zm. i popr., Warszawa 2004, s. 672..

Działacze

Prezesi Jakub Bojko (1914–1918) Jan Sadlak (1918) Wincenty Witos (1918–1931)

Organy prasowe PSL „Piast” „Piast” „Wola Ludu” „Gazeta Ludowa” „Włościanin” „Gazeta Grudziądzka”

Przypisy

Kategoria:Partie antysanacyjne Kategoria:Partie polskiego ruchu ludowego Kategoria:Polskie partie i ugrupowania w Galicji Kategoria:Polskie partie konserwatywne Kategoria:Polskie partie chrześcijańsko-demokratyczne