Centrum Kultury i Sportu w Skawinie (CKiS) – samorządowa instytucja kultury w Skawinie, powstała w 1992 roku. Główna siedziba CKiS mieści się przy ulicy Żwirki i Wigury 11. Centrum prowadzi działalność kulturalną, sportową, rekreacyjną i turystyczną w szczególności na terenie i na rzecz mieszkańców gminy Skawina. Ponadto Centrum administruje obiektami: Pałacyk „Sokół”, Basen „Camena”, Hala Widowiskowo-Sportowa, Ośrodek Kulturalno-Rekreacyjny „Gubałówka”, Dwór Ludwikowskich, Rynek w Skawinie, dwa boiska Orlik 2012 oraz Stadion Miejski.
Geneza Zinstytucjonalizowania skawińska kultura doczekała się dopiero w latach 70. XX wieku, jednak jej stały rozkwit rozpoczął się już pod koniec XIX wieku, a sercem od niemal samych początków był budynek „Sokoła”. To w nim, dzięki salce ze sceną i niewielkim zapleczem mogło działać, założone w 1889 roku przez Czesława Czapkiewicza, amatorskie kółko teatralne. W tym samym roku w Skawinie rozpoczęła działalność pierwsza, publiczna wypożyczalnia książek „Czytelnia Mieszczańska”, co jak się później okazało również było ważnym punktem kulturalnego rozwoju. Odzyskanie niepodległości i rozbudowa przemysłu stała się machiną napędzającą. Urządzano w tym czasie słynne, ekskluzywne bale w „Sokole”, na których grywał ceniony zespół Stepatora.
Pod koniec lat 30. w Skawinie powstało kino. Działało przez dwa dni w tygodniu w dużej sali „Sokoła”, a jeszcze przed wybuchem II wojny światowej oddano do użytku Dom Katolicki, później znany jako Kino „Piast”. Dzięki temu miasto zyskało drugi ośrodek kultury. II Wojna Światowa zahamowała jednak kulturalną ewolucję. Po wojnie nastąpiło nagłe odrodzenie teatru amatorskiego. Największym powodzeniem cieszył się teatr lalkowy stworzony i prowadzony przez 3o lat przez Władysława Szklarskiego. Po wycofaniu się Niemców w „Sokole” uruchomiono kino „Uciecha”. Rozwijało się również czytelnictwo, swoją działalność wznowiła biblioteka. W czasach, gdy w Skawinie nie było jeszcze mowy o domu kultury to właśnie biblioteka miejska stanowiła centrum kulturalneStanisław Grodecki, Anna Kudela, Tradycje kulturalne, [w:] Monografia Skawiny. 650 lat tradycji, red. Magdalena Turkawska, wyd. PROMO, Skawina 2014 r., s. 214.. Tak jak przed wojną, kultura silnie związana była z rozwojem przemysłu. Na terenie Huty Aluminium powstało kino „Hutnik”, a w ośrodku „Gubałówka” urządzano kameralne imprezy, spotkania brydżystów i wielkie gale np. galę 600-lecia Skawiny.
Jednostki wyspecjalizowanej do koordynowania działań w dziedzinie kultury Skawina doczekała się w październiku 1976 roku. Powstał wówczas Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, którego dyrektorem został Lech Grela. Ośrodek nie posiadał swojej siedziby więc prowadził głównie działalność nadzorującą i koordynującą w stosunku do istniejących już placówek kulturalnych. Sytuacja zmieniła się, gdy w 1986 r. po remoncie oddano do użytku budynek „Sokoła”. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury został wówczas przekształcony w Miejski Dom Kultury. Działalność kulturalna była w pełni kontynuowana. Odbywały się plenery malarskie i wernisaże. Co dwa lata artyści mieli szansę uczestniczyć w biennale. Powstawały również różne grupy artystyczne m.in. grupa poetycka „Wyspiarze ze Skawiny”, założona przez ówczesnego dyrektora MDK Stanisława Daniłosia.
W kwietniu 1992 roku na mocy uchwały Rady Miejskiej powstało Centrum Kultury i Sportu w Skawinie. CKiS powstało na kanwie Miejskiego Domu Kultury, ale realizowało także zadania na bazie dyscyplin, które wcześniej uprawiane były w Międzyszkolnym Ośrodku Sportowym i MKS Skawina. Wraz z wchłonięciem przez CKiS Miejskiego Ośrodka Sportowego w zasoby Centrum weszła Hala Widowiskowo-SportowaJanusz Bysina (opr.), Sport w Skawinie, [w:] Monografia Skawiny. 650 lat tradycji, red. Magdalena Turkawska, wyd. PROMO, Skawina 2014 r., s. 401.. W lipcu 1992 roku do CKiS została włączona również biblioteka miejska (od 2007 roku działa samodzielnie jako Miejska Biblioteka Publiczna)Stanisław Grodecki, Anna Kudela, Tradycje…,s. 214-215.. W 2000 roku Centrum Kultury i Sportu w Skawinie został przekazany, administrowany wcześniej przez Hutę Aluminium, Ośrodek Kulturalno-Rekreacyjny „Gubałówka” wraz z kompleksem basenów odkrytychhttps://ckis.pl/o-nas/obiekty/osrodek-kulturalno-rekreacyjny-gubalowka/, dostęp: 2021-02-08 r.. Ważnym punktem w historii CKiS było również otwarcie w lutym 2003 roku krytej pływalni w Skawinie noszącej wtedy nazwę Centrum Wodne „Camena” (dzisiaj Basen „Camena”)Janusz Bysina (opr.), Sport…, s. 409.. Następne lata przyniosły dalszy rozwój. CKiS stało się administratorem Rynku, Stadionu Miejskiego i nowo powstałych Orlików 2012. Od listopada 2013 roku wzięło pod swoją opiekę zabytkowy Dwór Dzieduszyckich w Radziszowie, a od jesieni 2020 roku jest także gospodarzem Dworu Ludwikowskich w Skawinie. mały|Zdjęcie dawnego Kina „Piast” Od początku istnienia Centrum Kultury i Sportu w Skawinie, a wcześniej także MDK „Sokół”, ważnym elementem działalności było, dzierżawione od Parafii pw. Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza, Kino „Piast”. Przez kilkadziesiąt lat w kinowych fotelach zasiadło setki tysięcy widzów zadowolonych z projekcji kinematograficznych. Pomimo upływającego czasu, magia kina wciąż przyciągała do niego wielbicieli i koneserów dużego ekranu. W weekendy w godzinach wieczornych, „kinomaniacy” mieli możliwość obejrzeć dzieła filmowe z różnych gatunków. W repertuarze, poza współczesnymi produkcjami filmowymi, uwzględniano także obrazy niszowe, które również cieszyły się popularnością wśród widzów. W 2013 roku działalność kinowa została zawieszona. W zamian tego w budynku kina stale organizowane były wydarzenia kulturalne: koncerty hip – hopowe, rockowe, przedstawienia teatralne, występy kabaretowe czy zajęcia artystyczne. W 2017 roku Kino „Piast” zostało zwrócone skawińskiej parafii, a na jego miejscu miała powstać szkoła katolickahttps://www.facebook.com/557986597631350/posts/600667086696634/, https://www.skawina24.com/wydarzenia/Klamka_zapad_a_Koniec_dzia_alno_ci_kina_Piast_.html, dostęp: 2021-02-08 r..
7 listopada 2022 roku podczas uroczystości z okazji 20. rocznicy śmierci ppor. WP Mieczysława Majdzika, działacza opozycji w PRL, więzionego w czasach stalinowskich, Centrum Kultury i Sportu w Skawinie otrzymało z rąk Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Ministra Jana Kasprzyka medal „Pro Patria” w dowód uznania za zasługi w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Rzeczypospolitej PolskiejDecyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jana Józefa Kasprzyka, nr 2056/SU/22, z dnia 20.10. 2022 r..
Misja Celem działalności CKiS w Skawinie jest upowszechnianie kultury, edukacja kulturalna i wychowanie przez sztukę oraz dbałość o prawidłowy rozwój psychofizyczny i zdrowie mieszkańców Gminy przez wychowanie fizyczne, sport, rekreację i turystykę, a zwłaszcza: organizowanie zajęć oraz imprez artystycznych, kulturalnych sportowych, rekreacyjnych i turystycznych, a także organizowanie zaplecza kadrowego do prowadzenia tych zajęć; tworzenie warunków dla rozwoju amatorskiego ruchu artystycznego; pomoc w tworzeniu, utrzymaniu i udostępnianiu bazy artystyczno-kulturalnej oraz sportowo-rekreacyjnej i turystycznej znajdującej się na terenie Gminy; współpracę z instytucjami i organizacjami oświatowymi, kulturalnymi oraz sportowymi, a także z innymi gminami, organizacjami społecznymi i gospodarczymi.
Obiekty CKiS w Skawinie Pałacyk „Sokół” mały|Pałacyk „Sokół” Pałacyk „Sokół”, najstarszy obiekt użytkowany przez CKiS, położony jest w Parku Miejskim w Skawinie. Powstał na miejscu zamku warownego, wzniesionego prawdopodobnie za czasów Kazimierza Wielkiego. Zamek uległ zniszczeniu w czasach potopu szwedzkiego.
Pod koniec XIX wieku teren wraz z ruinami przekazano powstałemu Towarzystwu Gimnastycznemu „Sokół”, które zainicjowało budowę Pałacyku w latach 1904–1906, według projektu Wincentego Koczarkiewiczahttps://skarby.bliskokrakowa.pl/41-sbk-palacyk-sokol, dostęp: 2021-02-12 r.. W okresie międzywojennym w Pałacyku działał teatr, kino oraz strzelnica. Po wojnie budynek „Sokoła” stał się siedzibą klubu sportowego „Skawinka”, a po remoncie w latach 80. XX w. swoje miejsce znalazło tu Centrum Kultury i Sportu. W 1927 roku wokół Pałacyku utworzono Park Miejski im. Józefa Piłsudskiegohttp://skarby.bliskokrakowa.pl/39-sbk-park-miejski-im-jozefa-pilsudskiego, dostęp: 2021-02-12 r.. Pałacyk i otaczający go park wpisane są do rejestru zabytków.
Budynek Pałacyku „Sokół” jest obecnie siedzibą Działu Realizacji Projektów Kultury CKiS. Mieści się w nim sala teatralna, w której organizowane są koncerty, spektakle teatralne, prezentacje artystyczne, warsztaty muzyczne itp. W Pałacyku odbywają się też m.in. comiesięczne spotkania z muzyką poważną w ramach Koncertów z Akademią, cykliczne spektakle teatru „Maska” czy coroczny Skawiński Tydzień Teatralny.
W Pałacyku „Sokół” znajduje się Kawiarnia Tuczytam, w której mieści się galeria „Pałacyk”. W galerii organizowane są wernisaże twórczości profesjonalnej oraz amatorskiej. Wystawy, które prezentują twórczość z różnych dziedzin sztuki, min.: malarstwo, rysunek, grafika, fotografia, kolaż, haft, dostępne są dla zwiedzających w godzinach otwarcia kawiarni.
Adres: ul. Mickiewicza 7
Basen „Camena” mały|Wnętrze Basenu „Camena” Basen „Camena” jest pływalnią, którą odwiedza średnio 15 000 osób miesięcznie. Na terenie basenu znajdują się dwie niecki basenowe: sportowa (25 × 12,5 m długości i 1,42–1,86 m głębokości) i rekreacyjna (13,5 × 15,5 m długości i 0,86–1,14 m głębokości) wyposażona w bicze, gejzery wodne, fontannę w formie grzybka i zjeżdżalnię o długości 32 m. Na terenie basenu „Camena” odbywają się stałe zajęcia organizowane przez Centrum: nauka pływania, zajęcia sekcji pływackiej, aqua aerobik. Na pływalni znajduje się również jacuzzi i sauna sucha.
Adres: ul. Żwirki i Wigury 11
Hala Widowiskowo-Sportowa mały|Duża sala w Hali Widowiskowo-Sportowej Hala Widowiskowo-Sportowa w Skawinie została zbudowana pod koniec lat siedemdziesiątych, jednak pomysł jej powstania i pierwotny projekt narodził się jeszcze w latach sześćdziesiątych. Początkowo w Hali mieścił się Miejski Ośrodek Sportu. W roku 1992 MOS wszedł w skład nowo powstałej jednostki – Centrum Kultury i Sportu w Skawinie.Obecnie Hala służy do przeprowadzania rozgrywek sportowych i organizacji imprez zarówno o zasięgu gminnym, jak i ogólnopolskim. W obiekcie znajduje się hala sportowa z widownią, sala gimnastyczna będąca jednocześnie zapleczem dla organizowanych imprez, a także niewielka salka przeznaczona głównie do przeprowadzania treningów, zajęć sekcyjnych (w szczególności tanecznych) i gimnastyki korekcyjnej.
Adres: ul. Konstytucji 3 Maja 4
Stadion Miejski mały|Stadion Miejski w Skawinie z lotu ptaka (2024 r.) Stadion Miejski w Skawinie jest obiektem, którym Centrum Kultury i Sportu zarządza od 2011 roku. Znajduje się na obrzeżach miasta, w pobliżu drogi krajowej nr 44 (droga oświęcimska), co gwarantuje łatwy i szybki dojazd: z Krakowa (zaledwie 15 km od centrum), z autostrady A4 (5 km), czy z Balic (10 km). Dobra lokalizacja daje również możliwość dojazdu komunikacją miejską lub za pośrednictwem pociągu (600 metrów od dworca kolejowego).
Stadion to obiekt o łącznej powierzchni 4,4155 ha. W skład kompleksu sportowego wchodzi:
– pełnowymiarowe boisko piłkarskie ze sztuczną nawierzchnią o wymiarach 105m x 66m,
– kompleks boisk orlik z boiskiem piłkarskim i wielofunkcyjnym,
– boisko boczne trawiaste oraz boisko dziecięce trawiaste,
– czterotorowa okólna bieżnia lekkoatletyczna wraz z sześciotorowym odcinkiem na dystansie 100 metrów,
– rzutnia do pchnięcia kulą,
– skocznie do skoku w dal, trójskoku, skoku wzwyż i skoku o tyczce,
– trybuny w modułowej konstrukcji na łącznie 500 miejsc siedzących.