Velloziaceae – rodzina roślin z rzędu pandanowców. Wyróżnia się w niej 6–8 rodzajów liczących ok. 240–250 gatunków. Rośliny z tej rodziny rosną niemal wyłącznie na siedliskach skrajnie suchych.
Rozmieszczenie geograficzne Jedyny przedstawiciel podrodziny Acanthochlamydoideae występuje w południowych Chinach. Większość pozostałych roślin z tej rodziny występuje w Ameryce Południowej na obszarach na południe od Amazonia. Tylko jeden gatunek rośnie w północno-zachodnim krańcu Ameryki Południowej. W Afryce na południe od Sahary, w zachodnim Madagaskarze, na południowym krańcu Półwyspu Arabskiego rosną przedstawiciele dwóch rodzajów – Xerophyta i Barbacenia. thumb|240px|Xerophyta viscosa
Morfologia Pokrój Kserofityczne byliny i rośliny krzewiaste o drewniejącym pędzie. Rośliny te wyróżniają się charakterystyczną budową pędu. Proste lub widlasto rozgałęziające się łodygi są cienkie, ale okrywają je twardniejące podstawy liści. W dodatku wyrastające z wyższych partii łodygi korzenie przybyszowe rosną w dół, przerywając blaszki liście i tworząc szczelny płaszcz otaczający pęd. W efekcie tak zbudowane pędy osiągają grubość do 15 cm. Liście Ułożone spiralnie, skupiają się zwykle tylko na szczycie pędu. Równowąskie, twarde o trwałej nasadzie obejmującej łodygę. Całobrzegie lub kolczasto ząbkowane na brzegu. Kwiaty Promieniste, wyrastają pojedynczo lub w liczniejszych, luźnych skupieniach na szczycie pędu. W rodzaju Acanthochlamys kwiaty zebrane są po kilka w główki. Kwiaty są obupłciowe z wyjątkiem jednopłciowych w rodzaju Barbaceniopsis. Niezróżnicowany okwiat składa się z dwóch trójkrotnych okółków, których listki mają jaskrawe barwy od białych przez żółte, purpurowe do jaskrawo niebieskich. U niektórych gatunków listki te u podstawy są zrośnięte. Pręciki także rosną w dwóch okółkach po 3, przy czym u niektórych roślin rozdzielają się tworząc 6 pęczków liczących w sumie 18 do 66 pręcików. Zalążnia jest dolna lub wpół dolna, składa się z 3 owocolistków. Owoce Torebki zawierające liczne, drobne nasiona. Torebki pękają wzdłuż szwu górnego lub nieregularnie wysypując nasiona roznoszone przez wiatr. Nasiona zawierają drobny zarodek otoczone twardym skrobiowym bielmem.
Systematyka Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Podział na rodzaje podrodzina Acanthochlamydoideae P. C. Kao Acanthochlamys P.C.Kao – takson monotypowy z gatunkiem Acanthochlamys bracteata podrodzina Vellozioideae Rendle Barbacenia Vand., w tym Burlemarxia N.L.Menezes & Semir i Pleurostima Rafinesque Barbaceniopsis L.B.Sm. Nanuza L.B.Sm. & Ayensu Vellozia Vand. Xerophyta Juss.
Zastosowanie Niektóre gatunki są uprawiane jako ozdobne. Czasem pędy niektórych gatunków wykorzystywane są jako pochodnie lub robi się z nich pędzle.
Przypisy