Gwinejka (Pteronetta hartlaubii) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Zamieszkuje Afrykę Zachodnią i Środkową. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Morfologia mały|lewo|Gwinejka w locie Długość ciała 56–58 cm. Masa ciała 800–940 g.
Gwinejka jest kaczką o barwie głównie ciemnokasztanowej. Samiec ma na czole białą plamę. Samica jest nieco mniejsza i bardziej matowa od samca, z niewielką ilością lub zupełnym brakiem bieli na czole. Ponadto u samca w sezonie lęgowym nasada dzioba puchnie.
Systematyka Gatunek ten wcześniej zaliczano do parafiletycznego taksonu piżmówek. Potem przeniesiono go do podrodziny kaczek Anatinae, choć dość znacznie różni się od typowych kaczek. Dlatego też wyróżniono monotypowy rodzaj Pteronetta, aby oddać wyraz odmienności cech.
Wyniki analizy sekwencji mitochondrialnego DNA cytochromu b i genu podjednostki drugiej dehydrogenazy NADH świadczą o przynależności do wyraźnie innego plemienia, gdzie najbliższym jej krewnym jest etiopka, inny gatunek afrykańskiego ptaka wodnego o nieokreślonej jasno przynależności systematycznej.
Etymologia Nazwa rodzajowa Pteronetta pochodzi z języka greckiego: πτερον pteron „pióro”; νηττα nētta „kaczka”.
Nazwa gatunkowa oraz angielska nazwa gwinejki, Hartlaub’s Duck (dosł. „kaczka Hartlauba”), wywodzi się od nazwiska niemieckiego badacza historii naturalnej, Gustawa Hartlauba.
Zasięg występowania Gwinejka jest ptakiem osiadłym (odnotowano jedynie lokalne migracje) występującym w równikowej Afryce Zachodniej i Środkowej, od Gwinei i Sierra Leone do Ghany oraz od Nigerii po Sudan Południowy na wschodzie, na południe do Gabonu, Konga, Demokratycznej Republiki Konga i północnej Angoli.
Ekologia i zachowanie Zasiedla jeziora, rzeki, rozlewiska i bagna w nizinnych lasach tropikalnych i galeriowych. Widywana również w lasach mangrowych oraz wzdłuż małych rzek i strumieni na dobrze zadrzewionych sawannach.
Przebywa zwykle w parach lub w niewielkich grupach; w okresie pierzenia tworzy większe stada (ponad 30 osobników) na otwartej wodzie.
Nigdy nie znaleziono gniazda na wolności, jednak obserwacje osobników żyjących w niewoli sugerują, że miejsca gniazdowania znajdują się najczęściej w dziuplach i szczelinach drzew, jedynie sporadycznie na ziemi, wśród gęstej roślinności. W niewoli samica składa 7–11 jaj, a ich inkubacja trwa około 30–32 dni; młode stają się w pełni opierzone po około 8 tygodniach od wyklucia.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje gwinejkę za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). W 2023 roku organizacja Wetlands International szacowała liczebność światowej populacji na 25 001 – 110 000 osobników (co przelicza się na 16 700 – 73 300 osobników dorosłych), zaś jej trend oceniła jako spadkowy.
Przypisy Systematyka i nazwa polska za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kaczkowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1860 roku