Ashley Judd, właściwie Ashley Tyler Ciminella (ur. 19 kwietnia 1968 w Los Angeles) – amerykańska aktorka.
Życiorys Wczesne lata Urodziła się w Los Angeles w stanie Kalifornia jako córka Michaela Charlesa Ciminelli Jr., specjalisty od marketingu w wyścigach konnych, i Naomi Judd (Diana Ellen Judd), piosenkarki country zespołu The Judds. Jej rodzina była pochodzenia włoskiego. Dorastała w Los Angeles. Po rozwodzie rodziców w 1972, wychowywała się wraz ze starszą siostrą Wynonną (ur. 30 maja 1964) pod opieką matki w stanach Kalifornia, Kentucky i Tennessee. Podróżowała ze swoją matką i siostrą w związku z koncertami w Stanach Zjednoczonych – w ciągu trzynastu lat uczęszczała do dwunastu różnych szkół (była cheerleaderką), zanim w 1986 roku ukończyła szkołę średnią Franklin High School. W latach 1986–90 studiowała język francuski na University of Kentucky w Lexington.
Kariera W 1990 przeniosła się do Los Angeles, gdzie dorabiała jako kelnerka w popularnej restauracji „The Ivy”, gdy uczęszczała na zajęcia aktorstwa do Playhouse West School and Theater Company. Rok później debiutowała na scenie w przedstawieniu Witaj w domu, żołnierzu (Welcome Home, Soldier) oraz trafiła przed kamery telewizyjne w dwóch odcinkach serialu CBS Star Trek: Następne Pokolenie (Star Trek: The Next Generation, 1991) jako chorąży Robin Lefler. Po raz pierwszy na kinowym ekranie pojawiła się w sensacyjnej komedii kryminalnej Kuffs (1992) z Christianem Slaterem w roli tytułowej.
W sitcomie NBC Siostry (Sisters, 1991–94) wystąpiła w roli zepsutej córki głównej bohaterki. W 1994 wystąpiła na scenie Broadwayu w sztuce Williama Inge'a Piknik (Picnic). Została dostrzeżona w roli Ruby Lee Gissing, dziedziczki Tennessee, która osiedla się na Florydzie w niezależnym dramacie Ruby w krainie szczęśliwości (Ruby in Paradise, 1993), za którą została uhonorowana nagrodą przez krytyków w Chicago i zdobyła nagrodę Independent Spirit na festiwalu filmowym kina niezależnego w Santa Monica, w stanie Kalifornia. Ma na swoim koncie różnorodne kreacje aktorskie; obelżywa narkomanka w dramacie komediowym Dym (Smoke, 1995), żona złodzieja w dramacie sensacyjnym Gorączka (Heat, 1995), sfrustrowana żona prawnika z południa w dreszczowcu Czas zabijania (A Time to Kill, 1996). Za rolę Normy Jean w telewizyjnym dramacie HBO Norma Jean i Marilyn (Norma Jean and Marilyn, 1996) była nominowana do nagrody Emmy i Złotego Globu. Kolejne filmy to role silnych, ambitnych, nieustępliwych kobiet, przebojem zdobywających sobie miejsce w świecie mężczyzn w thrillerach sensacyjnych, m.in. niedoszła ofiara seryjnego mordercy-psychopaty, kryjącego się pod pseudonimem Casanova w Kolekcjonerze (Kiss the Girls, 1997), niesłusznie oskarżona o zabójstwo męża w Podwójnym zagrożeniu (1997), seryjna morderczyni w Oku obserwatora (Eye of the Beholder, 1997) i inspektor policji po niedawnym awansie, szukająca seryjnego zabójcy w Amnezji (Twisted, 2004) – potwierdziły jej status wszechstronnej aktorki. Znalazła się w obsadzie dramatu biograficznego Frida (2002) w drugoplanowej roli fotograf Tiny Modotti. W 2005 roku pojawiła się na scenie Broadwayu jako Maggie w sztuce Tennessee Williamsa Kotka na gorącym blaszanym dachu (Cat On a Hot Tin Roof) u boku Jasona Patrica.
Życie prywatne W 1998 poznała szkockiego kierowcę wyścigowego Dario Franchittiego, z którym się związała w grudniu 1999. Pobrali się 12 grudnia 2001. Jednak w 2013 doszło do rozwodu.
Nagrody i nominacje Rok Nagroda Kategoria Tytuł Rezultat1994 Chicago Film Critics Association Award Najbardziej obiecująca aktorkaRuby w krainie szczęśliwości (Ruby in Paradise, 1993) Wygrana Independent Spirit Award Najlepsza aktorka Wygrana1996Nagroda EmmyNajlepsza aktorka w miniserialu lub filmie TVNorma Jean & Marilyn (1996) Nominacja1997Złoty GlobNajlepsza aktorka w miniserialu lub filmie TV Nominacja1998Lone Star Film & Television AwardNajlepsza aktorka drugoplanowaUpalne lato (The Locusts, 1997) Wygrana2000MTV Movie AwardNajlepsza rola kobieca Podwójne zagrożenie (Double Jeopardy, 1999) Nominacja2005Złoty GlobNajlepsza aktorka w musicalu lub komediiDe-Lovely (2004) NominacjaBlockbuster Entertainment AwardUlubiona aktorka Wygrana 2012 Nagroda Emmy Najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie TV Rebecca Winstone w miniserialu Missing (2012) Nominacja
Filmografia thumb|Ashley Judd (2014) 1991: Star Trek: Następne pokolenie (Star Trek: The Next Generation) jako chorąży Robin Lefler 1991–1994: Sisters jako Reed Halsey 1992: I nie opuszczę cię aż do śmierci (Till Death Us Do Part) jako Gwen Fox 1992: Kuffs jako żona właściciela sklepu z farbami 1993: Ruby w krainie szczęśliwości (Ruby in Paradise) jako Ruby Lee Gissing 1994: Urodzeni mordercy (Natural Born Killers) jako Grace Mulberry 1995: Gorączka (Heat) jako Charlene Shiherlis 1995: Naomi & Wynonna: Love Can Build a Bridge jako narratorka 1995: Dym (Smoke) jako Felicity 1995: Las namiętności (The Passion of Darkly Noon) jako Callie 1996: Desperaci (Normal Life) jako Pam Anderson 1996: Czas zabijania (A Time to Kill) jako Carla Brigance 1996: Norma Jean & Marilyn jako Norma Jean Dougherty 1997: Kolekcjoner (Kiss the Girls) jako Kate Mctiernan 1997: Upalne lato (The Locusts) jako Kitty 1998: Simon Birch jako Rebecca Wenteworth 1999: Podwójne zagrożenie (Double Jeopardy) jako Libby Parsons 1999: Oko obserwatora (Eye of the Beholder) jako Joanna Eris 1999: Nasz przyjaciel, Martin (Our Friend, Martin) jako pani Dale (głos) 2000: Killing Priscilla jako ona sama 2000: Gdzie serce twoje (Where the Heart Is) jako Lexie Coop 2000: The Ryan Interview jako Fredricka Rose 2001: Serce nie sługa (Someone Like You...) jako Jane Goodale 2002: Frida jako Tina Modotti 2002: Bez przedawnienia (High Crimes) jako Claire Kubik 2002: Boskie sekrety siostrzanego stowarzyszenia Ya-Ya (Divine Secrets of the Ya-Ya Sisterhood) jako młoda Vivi 2004: Amnezja (Twisted) jako Jessica 2004: De-Lovely jako Linda Porter 2006: Come Early Morning jako Lucy 2007: Robak (Bug) jako Agnes White 2009: Ścigani (Crossing Over) jako Denise Frankel 2009: Helen jako Helen Leonard 2010: Dobra wróżka (Tooth Fairy) jako Carly 2011: Lep na muchy (Flypaper) jako Kaitlin 2011: Mój przyjaciel Delfin (Dolphin Tale) jako Lorraine Nelson 2012: Missing: Zaginiony (Missing) jako Becca Winstone 2013: Olimp w ogniu (Olympus Has Fallen) jako Margaret Asher 2014: Niezgodna (Divergent) jako Natalie Prior 2014: Salvation jako Jennifer Strickland 2014: The Identical jako Louise Wade 2014: Mój przyjaciel delfin 2: Ocalić Mandy (Dolphin Tale 2) jako Lorraine Nelson 2014: Big Stone Gap jako Ave Maria Mulligan 2015: Zbuntowana (Insurgent) jako Natalie Prior 2016: Wierna (Allegiant) jako Natalie Prior 2016: Trafficked jako Diane 2016: Good Kids jako Gabby 2016: Barry jako Ann Dunham
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia włoskiego Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Amerykańskie aktorki teatralne Kategoria:Amerykańskie aktorki telewizyjne Kategoria:Amerykańscy producenci telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy telewizyjni Kategoria:Ludzie urodzeni w Los Angeles Kategoria:Urodzeni w 1968