Kazimierz Jan Paweł Sapieha herbu Lis (ur. ok. 1642 roku, zm. 13 marca 1720 roku w Grodnie) – hrabia na Bychowie, wojewoda wileński w latach 1682–1703 i 1705–1720Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, T. I, Województwo Wileńskie XIV-XVIII wiek, pod red. A. Rachuby, Warszawa 2004, s. 722., hetman wielki litewski w latach 1683–1703 i 1705–1708, wojewoda połocki w 1670 roku, starosta generalny żmudzki w 1681 roku, hetman polny litewski w 1681 roku, podskarbi nadworny litewski w 1663 roku, marszałek Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1689 rokuZłota księga szlachty polskiej, r. XVIII, Poznań 1896, s. 133., podstoli wielki litewski w 1661 roku, cześnik wielki litewski w 1659 roku, starosta brzeski litewski w latach 1665–1670Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba. Kórnik 1994, s. 238.,starosta merecki, borysowski, wołpiński, oniksztyńskiVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 155., wielki poseł do cara Fiodora III Romanowa w 1678 rokuHistoria dyplomacji polskiej, t. II: 1572-1795, pod redakcją Zbigniewa Wójcika, Warszawa 1982, s. 264..

Życiorys Syn Pawła Jana Sapiehy i Anny Barbary Kopeć, brat Franciszka Stefana, Benedykta Pawła i Leona Bazylego.

Od 1663 podskarbi nadworny litewski, od 1671 wojewoda połocki, od 1676 starosta żmudzki.

Poseł sejmiku brzeskiego powiatu brzeskolitewskiego na sejm wiosenny 1666 rokuPaweł Krakowiak, Dwa Sejmy w 1666 roku, Toruń 2010, s. 484.. Poseł sejmiku brzeskolitewskiego na sejm zwyczajny 1664/1664 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 394.. Poseł sejmiku wołkowyskiego powiatu wołkowyskiego na sejm jesienny 1666 rokuPaweł Krakowiak, Dwa Sejmy w 1666 roku, Toruń 2010, s. 491.. Poseł na sejm konwokacyjny 1668 roku z powiatu wileńskiegoDiariusz sejmu konwokacyjnego 1668 roku. Opracował Kazimierz Przyboś, Kraków 2009, s. 76..

Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego w 1669 roku z województwa wileńskiegoPorządek na seymie Walnym Electiey. Między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu Elekcyey należące uchwalony y postanowiony, roku [...] 1669 [słow.] dnia wtorego [...] maia, [b.n.s.]. Na sejmie zwyczajnym 1670 roku wyznaczony z Senatu komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 46.. Był członkiem konfederacji kobryńskiej wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1672 rokuLeszek A, Wierzbicki, Akt konfederacji wojska litewskiego zawiązanej w Kobryniu 22 listopada 1672 roku, w: Res Historica, t. 21, Lublin 2005, s. 137.. Był deputatem z Senatu do Rady Wojennej przy królu w 1673 rokuVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 64.. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa połockiego w 1674 roku, podpisał jego pacta conventaPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey Między Warszawą a Wolą, przez opisane Artykuły do samego tylko Aktu Elekcyey należące, uchwalony y postanowiony, Roku Pańskiego Tysiąc Szesc Set Siedmdziesiat Czwartego, dnia Dwudziestego Miesiaca Kwietnia., s. 28.. W 1682 został wojewodą wileńskim, w 1683 hetmanem wielkim litewskim.

Spiesząc z wojskiem pod Wiedeń w 1683 dokonał spustoszenia Orawy.

18 kwietnia 1694 obłożony klątwą przez biskupa wileńskiego Konstantego Brzostowskiego, niezadowolonego z kwaterowania wojsk w kościelnych majątkach ziemskichKs. Wincenty Przyałgowski, Żywoty biskupów wileńskich. Petersburg 1860, tom III, s.88.(red.) Steponas Maculevičius, Doloresa Baltrušiene, Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo, Kraštotvarka, Kaunas, 1999, , s. 47..

Po zerwanym sejmie konwokacyjnym 1696 roku przystąpił 28 września 1696 roku do konfederacji generalnejKonfederacya Generalna Ordinvm Regni & Magni Dvcatus Lithvaniæ Po niedoszłey Konwokacyey głowney Warszawskiey umowiona Roku Pańskiego 1696. dnia 29 Miesiąca Sierpnia, , [b.n.s.]. 5 lipca 1697 roku podpisał w Warszawie obwieszczenie do poparcia wolnej elekcji, które zwoływało szlachtę na zjazd w obronie naruszonych praw RzeczypospolitejObwieszczenie do poparcia wolney elekcyey roku Pańskiego tysiącznego sześćsetnego dziewięćdziesiątego siodmego. [Inc.:] Actum in castro Ravensi sub interregno feria quinta post festum sanctae Margarethae [...] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo nonagesimo septimo. [b.n.s]. Brał udział w rokoszu łowickim w 1697Actum in Castro Ravensi sub Interregno feria quinta post Festum Sanctae Margarethe Virginis & Martyris proxima Anno Domini Millesimo Sexcetesimo Nonagesimo Septimo, b.n.s..

W czasie wojny domowej na Litwie (zwanej też wojną sapieżyńską)Teresa Zielińska, Poczet polskich rodów arystokratycznych, Warszawa 1997, s. 385 w 1700 stanął na czele rodu Sapiehów w ich walce o utrzymanie uprzywilejowanej pozycji w Wielkim Księstwie. 18 listopada 1700 został pokonany w bitwie pod Olkienikami przez szlachtę litewską, dowodzoną przez Michała Serwacego Wiśniowieckiego. W styczniu 1702 roku podpisał akt pacyfikacji Wielkiego Księstwa LitewskiegoDiariusz Sejmu Walnego Warszawskiego 1701-1702, Warszawa 1962, s. 305.. W 1705 roku potwierdził pacta conventa Stanisława LeszczyńskiegoArticuli pactorum conventorum Stanów tej Rzeczypospolitej i W. X. L. i państw do nich nalężących z Posłami JKM [...], s. 23.. W 1708 roku oddał buławę swojemu bratankowi Janowi Sapieże.

W czasie wojny północnej wraz z całym swoim rodem należał do stronnictwa proszwedzkiego. Był uczestnikiem Walnej Rady Warszawskiej 1710 rokuVolumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 99..

W 1717 roku został wyznaczony senatorem rezydentemVolumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 149..

Był ojcem Jerzego Stanisława, Michała Franciszka i Aleksandra Pawła.

Według niechętnej Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu opinii niektórych współczesnych jego ojciec Stanisław miał być w rzeczywistości nieślubnym synem hetmana wielkiego litewskiego Kazimierza Jana Sapiehy i pewnej Żydówki, a adoptował go Franciszek Poniatowski, żonaty z Heleną Niewiarowską. Trzeba pamiętać jednak, że pomówienia tego typu należały do kanonu publicystki politycznej okresu staropolskiego i nie należy przywiązywać do nich zbyt dużej wagi.

Wyżej pokazany portret Kazimierza Jana znajduje się w kodeńskiej galerii portretów sapieżyńskich na pozycji 70, w rzędzie IX.

Przypisy

Bibliografia Kałmajska - Saeed, M., Genealogia przez obrazy - barokowa ikonografia rodu Sapiehów na tle staropolskich galerii portretowych.

Linki zewnętrzne https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/kazimierz-jan-pawel-sapieha-zm-1720-hetman-wielki-litewski

Kategoria:Cześnicy wielcy litewscy Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej (1696) Kategoria:Członkowie Rady Wojennej przy królu w 1673 Kategoria:Ekskomunikowani przez Kościół katolicki Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo połockie) Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo wileńskie) Kategoria:Hetmani polni litewscy Kategoria:Hetmani wielcy litewscy Kategoria:Komisarze do zapłaty wojsku I Rzeczypospolitej (Senat) Kategoria:Konfederaci kobryńscy Kategoria:Ludzie związani z Grodnem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Marszałkowie Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Podskarbiowie nadworni litewscy Kategoria:Podstolowie wielcy litewscy Kategoria:Posłowie I Rzeczypospolitej w Carstwie Rosyjskim Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1664/1665 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1666 (I) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1666 (II) Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1668 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (powiat brzeskolitewski) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (powiat wileński) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (powiat wołkowyski) Kategoria:Posłowie wielcy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie na Walnej Radzie Warszawskiej 1710 Kategoria:Senatorowie rezydenci (August II Mocny) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Senatorowie za panowania Jana III Sobieskiego Kategoria:Senatorowie za panowania Augusta II Mocnego Kazimierz Jan Sapieha Kategoria:Starostowie borysowscy Kategoria:Starostowie brzeskolitewscy Kategoria:Starostowie generalni żmudzcy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Starostowie niegrodowi (województwo nowogródzkie) Kategoria:Starostowie oniksztyńscy Kategoria:Sygnatariusze aktu pacyfikacji Wielkiego Księstwa Litewskiego 1702 Kategoria:Sygnatariusze obwieszczenia do poparcia wolnej elekcji 1697 Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana III Sobieskiego Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Stanisława Leszczyńskiego (1705) Kategoria:Uczestnicy rokoszu łowickiego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-tureckiej 1683–1699 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w XVII wieku Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie połoccy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie wileńscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1720