Zamek Kazimierzowski w Opocznie – budynek z XIX wieku, wzniesiony na miejscu zamku, którego istnienie potwierdzone jest w źródłach z 2 połowy XV wieku. Obiekt znajduje się w mieście Opoczno, woj. łódzkie, przy pl. Zamkowym 1 i jest wpisany do rejestru zabytków NID.
Zamek królewski położony był w drugiej połowie XVI wieku w powiecie opoczyńskim województwa sandomierskiegoWojewództwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapy, plany, Warszawa 1993, k. 3.
Historia mały|lewo|Widok ruin zamku w Opocznie w latach 1844–1846 autorstwa Stanisława Chrząńskiego Zamek powstał około 1365 roku w południowo-wschodnim narożniku miasta, który zarezerwował sobie na swoją curię król Kazimierz Wielki. To, że król był budowniczym zamku, potwierdził w swojej kronice Janko z CzarnkowaJana z Czarnkowa Kronika polska 1333-1384 w: Monumenta Poloniae Historica, t .II, Warszawa 1961, s. 625.. Informację tę powtórzył także Jan Długosz. Zamek został zbudowany prawdopodobnie razem z murami miejskimi, wewnątrz ich obwodu, i z nimi też został zespolony. Był przeznaczony na rezydencję starosty królewskiego zarządzającego okolicznymi dobrami monarchy oraz okazjonalnie miejscem, w którym zatrzymywał się król podczas podróży przez kraj. Plan miasta z 1820 roku wskazuje, że zamek miał kształt prostokąta a w zachodnim narożniku zamku znajdowała się wieżaJ. Widawski, Miejskie mury obronne w państwie polskim do początków XV w., wyd. MON, Warszawa 1973, s. 64-65.. W XVI wieku wzmiankowano, że zamek był uszkodzony, co być może było związane z wcześniejszym pożarem miasta. W dokumencie datowanym na 20 stycznia 1551 r. zamek wymieniony jest jako własność króla Zygmunta AugustaJ. Wiśniewski, Dekanat opoczyński, Radom 1913, s. 4. Przekład łaciński S. Fudaleja, maszynopis w zbiorach Muzeum Regionalnego w Opocznie.. W 1599 roku po uzyskaniu zgody króla Zygmunta III Wazy wykonano nową bramę miejską w murach obronnych przebijając otwór od strony zamku na zewnątrz, a poprzez dziedziniec poprowadzono ulicę. Oznacza to, że w tym okresie nie przywiązywano już dużej wagi do jego funkcji militarnej i był to w tym czasie raczej już obiekt o charakterze administracyjnym. W lustracji zamku z 1620 roku wymieniono pozbawioną schodów Wieżę Szlachecką oraz kilka pomieszczeń w tym mieszkanie burgrabiego i kancelarię grodzką.
Zamek zrujnowano w czasie potopu szwedzkiego w 1655 roku, jednak nadal był później użytkowany. W XVIII wieku w wieży znajdowało się więzienie dla opoczyńskich mieszczan. W 1784 roku odbył się uroczysty wjazd do zamku starosty Jana Nepomucena Małachowskiego. W 1787 roku w sali sądowej na zamku owacyjnie powitano króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W tym samym roku przeprowadzono lustrację zabudowań zamkowychArchiwum Główne Akt Dawnych, ASK, oddz. XVIII, sygn. 33, k. 258-260. Zabudowania zamkowe są jeszcze widoczne na planie miasta z 1820 roku, jednak rysunki z lat 1844–1846 wykonane przez Stanisława Chrząńskiego wskazują, że zamek był już wtedy ruinąIkonografia zabytków Kielecczyzny w malarstwie. Katalog wystawy, oprac. M. Rumin, Kielce 1975. Rysunek znajduje się w Gabinecie Rycin BUW, Albumy K. Stronczyńskiego..
Obecnie na miejscu prawdopodobnie całkowicie rozebranego zamku znajduje się budynek dla władz powiatowych zbudowany po 1874 roku, jednak dzisiejszy wygląd nadano mu w 1927 roku podczas przebudowy dokonanej wg projektu architekta Majewskiego w stylu renesansu polskiego, ozdabiając go attykami, historyzującym portalem i herbem Odrowąż. Obiekt w okresie II Rzeczypospolitej był siedzibą starostwa powiatowego. W latach II wojny światowej Niemcy wyburzyli zachodnią część skrzydła południowego, rozbudowując drogę w kierunku Radomia.
Od czasów II wojny światowej do lat 60. XX wieku mieścił się tu oddział zakaźny szpitala miejskiego. Od 1976 roku rozpoczęto adaptację obiektu na Muzeum Regionalne pod kierunkiem architekta J. MackiewiczaDokumentacja konserwatorska z przebiegu prac budowlano-konserwatorskich w okresie 01.1981-1906.1986 oprac. E. Szelągowska, s. 3..
W 2017 roku podczas prac archeologicznych prowadzonych pod kierunkiem archeologa Błażeja Muzolfa przy zamku odkryto fragmenty średniowiecznej półbaszty połączonej pod kątem prostym z murem miejskim.
Galeria
Przypisy
Bibliografia Sławomir Wróblewski, Zamki i dwory obronne województwa sandomierskiego w średniowieczu, Wydawnictwo GOLDRUK, Nowy Sącz 2006, s. 86, Leszek Kajzer, Jan Salm, Stanisław Kołodziejski, Leksykon zamków w Polsce, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 2010, Zamek w Opocznie na stronie www.zamkipolskie.com
Linki zewnętrzne Strona internetowa
Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo sandomierskie) Kategoria:Obiekty zniszczone w czasie wojny polsko-szwedzkiej 1655–1660 Zamek Kategoria:Zamki w województwie łódzkim Kategoria:Zamki Małopolski Kategoria:Zamki i pałace królewskie I Rzeczypospolitej (województwo sandomierskie) Kategoria:Architektura neorenesansowa w województwie łódzkim Kategoria:Zamki i pałace starostów grodowych I Rzeczypospolitej Kategoria:Fundacje świeckie Kazimierza III Wielkiego