Numeracja Aryabhata to system liczbowy oparty na fonemach sanskrytu. Został wprowadzony na początku VI wieku przez Aryabhata w pierwszym rozdziale zatytułowanym Gītika Padam w jego dziele Aryabhatiya. Polega on na przyporządkowaniu wartości numerycznej każdej sylabie o postaci spółgłoska+samogłoska możliwej w sanskrytowej wymowie. Od ka = 1 do hau = 1018.
Historia Podstawy tego systemu liczbowego są wspomniane w drugiej strofie pierwszego rozdziału Aryabhatiya.
Litery Varga (grupa/klasa) od Ka do Ma są umieszczone na pozycjach varga (pierwsze, setne, dziesięciotysięczne ... itd), a litery Avarga takie jak Ya, Ra, La... na pozycjach avarga (dziesiąte, tysięczne ... itd).
Litery Varga (grupa/klasa) od Ka do Ma mają przyporządkowane wartości 1, 2, 3... aż do 25, a litery Avarga mają wartości 30, 40, 50 aż do 100. W literach Varga i Avarga można używać nowe symbole poza dziewiąta samogłoską (pozycją).
Wartości samogłosek są następujące: i = 100; u = 10000; ru = 1000000 itd.
Aryabhata stosował ten system do prezentacji małych i dużych liczb w swoich matematycznych i astronomicznych obliczeniach. Jego system można używać do prezentacji ułamków i liczb mieszanych. Na przykład nga to 1/5, nja to 1/10 a Jhardam (jha=9; jego pół) = 4½.
Przykład Przykład: 299,792,458 100 101102 103104 105106 107108 85, 42, 97, 99, 2 जल घिनि झुशु झृसृ खॢ ja-laghi-nijhu-śujhṛ-sṛkhḷ
Tradycyjny porządek cyfr indyjskich jest odwrócony w porównaniu do współczesnego zapisu.
Tabela liczebników 33 × 9 = 297 liczebnikowych sylab alfabetu sanskrytowego Dziewięć samogłosek lub spółgłosek zgłoskotwórczych. -a -i -u -ṛ -ḷ -e -ai -o -au अ इ उ ऋ ऌ ए ऐ ओ औ × 10 0 10 2 10 4 10 6 10 8 1010 1012 1014 1016 Pięć spółgłosek miękkopodniebiennych zwartych k - क 1 क ka कि ki कु ku कृ kṛ कॢ kḷ के ke कै kai को ko कौ kau kh - ख 2 ख kha खि khi खु khu खृ khṛ खॢ khḷ खे khe खै khai खो kho खौ khau g - ग 3 ग ga गि gi गु gu गृ gṛ गॢ gḷ गे ge गै gai गो go गौ gau gh - घ 4 घ gha घि ghi घु ghu घृ ghṛ घॢ ghḷ घे ghe घै ghai घो gho घौ ghau ṅ - ङ 5 ङ ṅa ङि ṅi ङु ṅu ङृ ṅṛ ङॢ ṅḷ ङे ṅe ङै ṅai ङो ṅo ङौ ṅau Pięć spółgłosek podniebiennych zwartych c - च 6 च ca चि ci चु cu चृ cṛ चॢ cḷ चे ce चै cai चो co चौ cau ch - छ 7 छ cha छि chi छु chu छृ chṛ छॢ chḷ छे che छै chai छो cho छौ chau j - ज 8 ज ja जि ji जु ju जृ jṛ जॢ jḷ जे je जै jai जो jo जौ jau jh - झ 9 झ jha झि jhi झु jhu झृ jhṛ झॢ jhḷ झे jhe झै jhai झो jho झौ jhau ñ - ञ 10 ञ ña ञि ñi ञु ñu ञृ ñṛ ञॢ ñḷ ञे ñe ञै ñai ञो ño ञौ ñau Pięć spółgłosek szczytowych ṭ - ट 11 ट ṭa टि ṭi टु ṭu टृ ṭṛ टॢ ṭḷ टे ṭe टै ṭai टो ṭo टौ ṭau ṭh - ठ 12 ठ ṭha ठि ṭhi ठु ṭhu ठृ ṭhṛ ठॢ ṭhḷ ठे ṭhe ठै ṭhai ठो ṭho ठौ ṭhau ḍ - ड 13 ड ḍa डि ḍi डु ḍu डृ ḍṛ डॢ ḍḷ डे ḍe डै ḍai डो ḍo डौ ḍau ḍh - ढ 14 ढ ḍha ढि ḍhi ढु ḍhu ढृ ḍhṛ ढॢ ḍhḷ ढे ḍhe ढै ḍhai ढो ḍho ढौ ḍhau ṇ - ण 15 ण ṇa णि ṇi णु ṇu णृ ṇṛ णॢ ṇḷ णे ṇe णै ṇai णो ṇo णौ ṇau Pięć spółgłosek zębowych zwartych t - त 16 त ta ति ti तु tu तृ tṛ तॢ tḷ ते te तै tai तो to तौ tau th - थ 17 थ tha थि thi थु thu थृ thṛ थॢ thḷ थे the थै thai थो tho थौ thau d - द 18 द da दि di दु du दृ dṛ दॢ dḷ दे de दै dai दो do दौ dau dh - ध 19 ध dha धि dhi धु dhu धृ dhṛ धॢ dhḷ धे dhe धै dhai धो dho धौ dhau n - न 20 न na नि ni नु nu नृ nṛ नॢ nḷ ने ne नै nai नो no नौ nau Pięć spółgłosek wargowych zwartych p - प 21 प pa पि pi पु pu पृ pṛ पॢ pḷ पे pe पै pai पो po पौ pau ph - फ 22 फ pha फि phi फु phu फृ phṛ फॢ phḷ फे phe फै phai फो pho फौ phau b - ब 23 ब ba बि bi बु bu बृ bṛ बॢ bḷ बे be बै bai बो bo बौ bau bh - भ 24 भ bha भि bhi भु bhu भृ bhṛ भॢ bhḷ भे bhe भै bhai भो bho भौ bhau m - म 25 म ma मि mi मु mu मृ mṛ मॢ mḷ मे me मै mai मो mo मौ mau Cztery spółgłoski przybliżne i drżące y - य 30 य ya यि yi यु yu यृ yṛ यॢ yḷ ये ye यै yai यो yo यौ yau r - र 40 र ra रि ri रु ru रृ rṛ रॢ rḷ रे re रै rai रो ro रौ rau l - ल 50 ल la लि li लु lu लृ lṛ लॢ lḷ ले le लै lai लो lo लौ lau v - व 60 व va वि vi वु vu वृ vṛ वॢ vḷ वे ve वै vai वो vo वौ vau Trzy spółgłoski przedniojęzykowe szczelinowe ś - श 70 श śa शि śi शु śu शृ śṛ शॢ śḷ शे śe शै śai शो śo शौ śau ṣ - ष 80 ष ṣa षि ṣi षु ṣu षृ ṣṛ षॢ ṣḷ षे ṣe षै ṣai षो ṣo षौ ṣau s - स 90 स sa सि si सु su सृ sṛ सॢ sḷ से se सै sai सो so सौ sau Jedna spółgłoska krtaniowa szczelinowa h - ह 100 ह ha हि hi हु hu हृ hṛ हॢ hḷ हे he है hai हो ho हौ hau
Bibliografia Kurt Elfering: Die Mathematik des Aryabhata I. Text, Übersetzung aus dem Sanskrit und Kommentar. Wilhelm Fink Verlag, München, 1975, Georges Ifrah: The Universal History of Numbers. From Prehistory to the Invention of the Computer. John Wiley & Sons, New York, 2000, . B. L. van der Waerden: Erwachende Wissenschaft. Ägyptische, babylonische und griechische Mathematik. Birkhäuser-Verlag, Basel Stuttgart, 1966,
Kategoria:Systemy liczbowe