Henry John Temple (ur. 20 października 1784 w Broadlands, Hampshire, zm. 18 października 1865 w Brocket, Hertfordshire) – angielski polityk i arystokrata, premier oraz wielokrotny minister.
Od 1807 r. członek Izby Gmin, do roku 1828 członek partii torysów, następnie wigów. Od 1809 r. wielokrotnie minister (m.in. w latach 1830–1841 i 1846–1851 minister spraw zagranicznych, w latach 1853–1855 – spraw wewnętrznych). Premier w latach 1855–1858 oraz 1859–1865.
Przeciwny rozszerzaniu prawa wyborczego na robotników. Rzecznik równowagi w Europie (balance of power), sprzyjał tym europejskim ruchom narodowym i liberalnym, które umacniały pozycję Anglii na kontynencie (poparcie dla rewolucji belgijskiej 1830 r., przy nieangażowaniu się w sprawy polskie). W roku 1854 doprowadził do udziału Anglii w wojnie krymskiej, a następnie zawarcia korzystnego pokoju z Rosją w 1856 r. Realizator zaborczej polityki brytyjskiej w Indiach (1842 – wkroczenie do Beludżystanu, 1849 – przyłączenie do kolonii brytyjskiej, 1852 – aneksja Pegu) i w stosunku do Chin (1841 – zajęcie Hongkongu, 1864 – stłumienie powstania tajpingów).
Jest autorem często cytowanego zdania: „Wielka Brytania nie ma wiecznych sojuszników ani wiecznych wrogów; wieczne są tylko interesy Wielkiej Brytanii i obowiązek ich ochrony”.
Wczesne lata życia i początki kariery politycznej Henry John Temple urodził się w 1784 r. w irlandzkiej gałęzi rodu Temple. Jego ojcem był Henry Temple, 2. wicehrabia Palmerston, a matką Mary Mee.
Wykształcenie odebrał w Harrow School, na Uniwersytecie Edynburskim, oraz w St John’s College na Uniwersytecie Cambridge. Po śmierci ojca w 1802 r. został 3. wicehrabią Palmerston. Ponieważ tytuł ten był kreowany w parostwie Irlandii, Henry nie miał prawa do zasiadania w brytyjskiej Izbie Lordów. Nigdy nie został kreowanym parem Zjednoczonego Królestwa i do końca życia zasiadał w Izbie Gmin. Jego pierwsze próby dostania się do niższej izby brytyjskiego parlamentu z okręgu Cambridge University zakończyły się dwa razy porażką. Dopiero w czerwcu 1807 r. wygrał wybory w „zgniłym okręgu” Newport jako kandydat torysów.
Dzięki patronatowi lorda Chichestera i lorda Malmesbury’ego Palmerston otrzymał stanowisko młodszego lorda Admiralicji w rządzie księcia Portland. 3 lutego 1808 r. wygłosił swoje pierwsze przemówienie dotyczące wysłania Royal Navy w celu ostrzelania Kopenhagi, aby uniemożliwić przejęcie duńskiej floty przez Napoleona.
Sekretarz ds. wojny Przemówienie Palmerstona wywarło wielkie wrażenie na Spencerze Percevalu, który w 1809 r. został premierem Wielkiej Brytanii, i zaproponował on Palmerstonowi stanowisko kanclerza skarbu. Ten jednak zadowolił się mniej odpowiedzialnym stanowiskiem sekretarza ds. wojny. Na tym stanowisku zajmował się głównie sprawami finansowania armii. Pozostał na nim przez 20 lat, nie wchodząc w skład gabinetu. W 1811 r. zmienił okręg wyborczy na Cambridge University. Reprezentował go do 1831 r., kiedy na rok przeniósł się do okręgu Bletchingley, a później do okręgu Hampshire South. Od 1835 r. do śmierci reprezentował okręg Tiverton.
W latach 20. XIX w., pod koniec urzędowania lorda Liverpoola jako premiera, a zwłaszcza po 1822 r. i samobójstwie lorda Londonderryego, w brytyjskim gabinecie i w partii torysów zarysował się konflikt między dwoma skrzydłami – konserwatywnym i liberalizującym. Na czele tego drugiego stali prominentni członkowie gabinetu – minister spraw zagranicznych George Canning i William Huskisson. Liberalni torysi opowiadali się za wolnym handlem i równouprawnieniem katolików. Palmerston, chociaż nie był członkiem gabinetu, poparł w tym sporze stronników Canninga.
Po rezygnacji Liverpoola ze stanowiska premiera w 1827 r. kierowanie gabinetem przejął Canning. Ponieważ konserwatywne skrzydło torysów przestało popierać gabinet, Canning sprzymierzył się z wigami. W nowym gabinecie ponownie zaproponowano Palmerstonowi stanowisko kanclerza skarbu. Tym razem wicehrabia przyjął to stanowisko, ale opór króla Jerzego IV zadecydował o tym, że Palmerston pozostał na stanowisku sekretarza ds. wojny. Tym razem został jednak włączony w skład ścisłego gabinetu. Canning zmarł po czterech miesiącach urzędowania. Gabinet nowego premiera, lorda Godericha, przetrwał niecały rok.
W 1828 r. nowym premierem został Arthur Wellesley, 1. książę Wellington. Początkowo pozostawił w gabinecie stronników Canninga (Palmerstona, Huskissona, Glenelga, Lamba i Dudleya). Wkrótce jednak spór między Wellingtonem a Huskissonem na temat parlamentarnej reprezentacji miast Manchesteru i Birmingham doprowadził do wycofania się „Canningites” z rządu. Wiosną 1828 r. lord Palmerston, po 20 latach pracy w rządzie, znalazł się w parlamentarnej opozycji.
Minister spraw zagranicznych Jako deputowany opozycji Palmerston wykazywał szczególne zainteresowanie sprawami polityki zagranicznej Wielkiej Brytanii. Swoją pierwszą mowę na temat polityki zagranicznej wygłosił 1 czerwca 1829 r. Cały czas namawiał Wellingtona do aktywnego poparcia dążeń niepodległościowych Greków.
Palmerston był świetnym mówcą i potrafił zyskać sobie poparcie słuchaczy. We wrześniu 1830 r. Wellington podjął próby przekonania Palmerstona do powrotu do gabinetu, ale spotkał się z odmową, gdyż nie zgodził się na spełnienie warunku Palmerstona, którym było włączenie do gabinetu dwóch czołowych polityków wigowskich – lorda Greya i lorda Lansdowne’a.
Niedługo później upadł gabinet Wellingtona i nowym premierem został lord Grey. Tekę ministra spraw zagranicznych powierzył od Palmerstonowi. Palmerston był ministrem w latach 1830–1834, 1835–1841 i 1846–1851. Jego styl uprawiania polityki sprawił, że uzyskał przydomek „lorda Pumeksa” (Lord Pumice Stone), a jego nawyk kłócenia się z zagranicznymi rządami, które sprzeciwiały się jego polityce, sprawił, że jego politykę zagraniczną nazywano „dyplomacją kanonierek” (gunboat diplomacy).
Belgia, rok 1830 thumb|left|Lord Palmerston Rewolucje, jakie przetoczyły się przez Europę w 1830 r., poważnie zachwiały systemem równowagi europejskiej wypracowanym po klęsce Napoleona. Rewolucja lipcowa we Francji obaliła dynastię Burbonów. Zjednoczone Królestwo Niderlandów utraciło prawie połowę swojego terytorium, na którym powstała niepodległa Belgia. Portugalia stała się areną wojny domowej, na krawędzi której stanęła również Hiszpania, gdy następczynią tronu ogłoszono malutką córkę Ferdynanda VII. W Królestwie Polskim rozpoczęło się powstanie, które rychło przekształciło się w wojnę z Rosją. Ruchy rewolucyjne pojawiały się również na terenie Niemiec i Włoch. W takiej sytuacji znalazł się nowy minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, państwa, które uważało się za głównego gwaranta równowagi europejskiej. Działania, które podjął lord Palmerston, głównie w sprawie belgijskiej, przyniosły mu spory dyplomatyczny sukces.
Po ogłoszeniu niepodległości przez Belgię król Niderlandów Wilhelm I Orański doprowadził do zwołania w Londynie konferencji mocarstw, na której rozstrzygnąć miała się sprawa zbuntowanego kraju. Palmerston działał tam na rzecz utrzymania niezależności Belgii, aby groźbą inwazji wojsk państw Świętego Przymierza nie zmusić Belgów do przyłączenia się do Francji. Polityka Palmerstona przyniosła ostatecznie sukces w sprawie niepodległości Belgii, której królem został spokrewniony z wieloma europejskimi monarchami Leopold I Koburg.
Francja i Hiszpania, lata 30. XIX wieku Na początku lat 30. XIX w. trony państw Półwyspu Iberyjskiego objęły młode władczynie – Maria II w Portugalii i Izabela II w Hiszpanii. Ich intronizacja dawała nadzieje miejscowym liberałom na daleko idące reformy. Wkrótce jednak oba kraje pogrążyły się w wojnach domowych. Przeciwko królowym i ich liberalnym otoczeniom zbuntowali się konserwatyści, którzy wysunęli własnych kandydatów do tronu (Michała, księcia de Braganza, w Portugalii i Karola, hrabiego Molina, w Hiszpanii). Lord Palmerston doprowadził do podpisania 22 kwietnia 1834 r. w Londynie porozumienia państw Świętego Przymierza w sprawie pacyfikacji Półwyspu Iberyjskiego.
Problemem była postawa Francji, której król, Ludwik Filip I, był oskarżany o sympatie dla hiszpańskich konserwatystów. Kiedy Francuzi odmówili zaangażowania się w sprawy hiszpańskie, rozpoczął się osobisty konflikt Palmerstona z królem Ludwikiem Filipem, który ciągnął się przez cały okres pozostawania Palmerstona na czele Foreign Office.
Bałkany i Bliski Wschód, lata 30. XIX wieku Lord Palmerston interesował się również polityką wschodnioeuropejską. Podczas greckiej wojny o niepodległość otwarcie popierał grecką sprawę. Jednak od 1830 r. głównym celem polityki wschodniej Palmerstona było wspieranie Imperium Osmańskiego. Było to związane z rosyjską ekspansją na Bałkany, w której Wielka Brytania widziała groźbę naruszenia równowagi europejskiej. Innym powodem protureckiej polityki wicehrabiego była obawa przed wpływami francuskimi w Egipcie. W 1833 r. Palmerston doprowadził do rosyjsko-tureckiego porozumienia, znanego jako traktat Hünkâra İskelesiego. Pod koniec lat 30. doprowadził do wysłania okrętu wojennego Vixen, kiedy Rosjanie rozpoczęli blokadę portu Circassia.
W 1833 i 1835 r. minister zgłaszał propozycje udzielenia wsparcia Turkom w walce z Muhammadem Alim, ale propozycje te były odrzucane przez gabinet. Jednak kiedy po śmierci sułtana Mahmuda II w 1839 r. potęga Muhammada Alego wzrosła i zaczęła zagrażać dynastii Osmanów, Palmerstonowi udało się doprowadzić do porozumienia wielkich mocarstw w sprawie nienaruszalności niepodległości i terytorialnej integralności Turcji. W 1840 r. Muhammad Ali wkroczył do Syrii po pokonaniu wojsk tureckich pod Nisibis 24 czerwca 1839 r. Brytyjski ambasador w Stambule, lord Ponsonby, zaczął namawiać brytyjski rząd do interwencji w imieniu Turcji. Palmerston rozpoczął montowanie antyegipskiej koalicji. Spotkało się to z oporem Francji, która utrzymywała przyjazne stosunki z Muhammadem Alim.
Palmerston, zirytowany francuską polityką względem Egiptu, doprowadził do podpisania 15 lipca 1840 r. Konwencji Londyńskiej. Jej sygnatariuszami została Wielka Brytania, Austria, Prusy i Rosja, pominięto natomiast Francję. Ten krok spotkał się z krytyką wielu ministrów brytyjskiego gabinetu. Lord Palmerston napisał więc do premiera Melbourne’a, że poda się do dymisji, jeśli jego polityka nie przyniesie oczekiwanych skutków. Konwencja Londyńska pozostawiała Muhammadowi Alemu dziedziczną władzę nad Egiptem, ale za cenę rezygnacji z Syrii i Libanu. Pasza odrzucił jednak Konwencję. Europejskie potęgi odpowiedziały na ten krok bombardowaniem Bejrutu. Wysadzony przez Europejczyków desant opanował Akkę. Muhammad Ali poniósł całkowitą klęskę i wycofał się do Egiptu. Polityka Palmerstona święciła tryumfy, a jej autor zyskał status jednego z najbardziej wpływowych polityków swojego czasu.
W tym samym czasie Wielka Brytania rozpoczęła nowe przedsięwzięcia kolonialne. Rywalizacja brytyjsko-rosyjska na Środkowym Wschodzie doprowadziła w 1839 r. do brytyjskiej inwazji na Afganistan. Brytyjczykom udało się zdobyć Kabul, jednak Afganowie wciąż stawiali opór, mimo kolejnych brytyjskich ekspedycji. W 1842 r. okrążona przez Afganów załoga Kabulu została zmuszona do opuszczenia miasta i podczas odwrotu wybita praktycznie do ostatniego żołnierza. Ekspedycja odwetowa zakończyła się spustoszeniem kraju, ale I wojna brytyjsko-afgańska nie przyniosła Zjednoczonemu Królestwu żadnych korzyści. W tym samym czasie w Chinach trwała I wojna opiumowa, w wyniku której Brytyjczycy uzyskali miasto Zhoushan, które następnie wymienili na wyspę Hongkong.
Działania Palmerstona na stanowisku ministra spraw zagranicznych zyskały mu sympatię Brytyjczyków, ale styl jego działania nie przypadł do gustu tak królowej Wiktorii, jak i kolegom Palmerstona z gabinetu.
W opozycji do Roberta Peela, lata 1841–1846