thumb|right|200px|prof. Mieczysław Stański i dr Czesław Skopowski z rodziną, 1978 thumb|right|200px|prof. Mieczysław Stański, 2003 Mieczysław Stański (ur. 7 listopada 1925 w Osuchowie, zm. 14 lutego 2011 w Poznaniu) – historyk, badacz historii, filozofii i socjologii medycyny, profesor zwyczajny, wieloletni pracownik naukowy i wykładowca Akademii Medycznej im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu.
Życiorys
Urodził się w 1925 w Osuchowie na Radomszczyźnie jako najmłodsze z dzieci Szczepana Skrzeka i Ludwiki z domu Marsula.
Podczas II wojny światowej (w 1944) był krótko więźniem obozu pracy w Skarżysku-Kamiennej, a po ucieczce z niego (w latach 1944–45) – łącznikiem Batalionów Chłopskich w rejonie Kazanowa. W lipcu 1945, po ukończeniu pierwszej klasy spółdzielczej szkoły gospodarstwa wiejskiego, wyjechał z grupą repatriantów na Ziemie Zachodnie, gdzie podjął pracę w starostwie w Złotoryi jako referent świadczeń rzeczowych. W 1948, w trakcie zasadniczej służby wojskowej, ukończył wojskowe gimnazjum i liceum dla dorosłych we Wrocławiu.
W 1949, po roku studiów przygotowawczych, podjął studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Wrocławskiego (utrzymując się z pracy przy odgruzowywaniu miasta), a po II roku kontynuował je na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, specjalizując się w zakresie archiwistyki i archiwoznawstwa. W 1952 ukończył studia pierwszego stopnia na UMK i odbył miesięczną praktykę w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Bydgoszczy, w trakcie której porządkował m.in. akta dotyczące bydgoskiej „krwawej niedzieli”.
W 1952 rozpoczął dwuletnie studia magisterskie na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, które ukończył w 1954 (praca Parlamentarna działalność ks. Stanisława Stojałowskiego pod kierunkiem prof. Stanisława Szczotki). Wiosną 1953 podjął pracę w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Poznaniu, gdzie przez półtora roku opracowywał nowsze akta miast Wielkopolski. W 1955 podjął studia aspiranckie (doktoranckie) w Zakładzie Historii Pomorza Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Ukończył je w 1958, a rok później uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych (rozprawa Rozwój ruchu ludowego na Pomorzu Gdańskim w latach 1920–26 pod kierunkiem prof. Gerarda Labudy i prof. Kazimierza Piwarskiego).
Od 1958 jako adiunkt wykładał historię filozofii, filozofię medycyny i teorię rozwoju społecznego w Katedrze i Zakładzie Historii Medycyny poznańskiej Akademii Medycznej (jesienią 1958 i w roku akademickim 1959/60 był też adiunktem w Katedrze Historii Polski UAM).
W latach 1960–71 pełnił m.in. funkcje kierownika Katedry i Zakładu Historii Medycyny poznańskiej Akademii Medycznej, kontynuując działalność założyciela Katedry prof. Adama Wrzoska i doc. dr Ludmiły Krakowieckiej.
7 stycznia 1964 Rada Wydziału Filozoficzno-Historycznego UAM nadała mu tytuł docenta (praca habilitacyjna Społeczna opieka lekarska na wsi wielkopolskiej w latach 1920–1933).
Od 1971 przez blisko trzy dziesięciolecia pełnił funkcję kierownika Katedry Nauk Społecznych na Wydziale Lekarskim poznańskiej Akademii Medycznej, gdzie był promotorem 25 rozpraw doktorskich z zakresu historii i filozofii medycyny. Był także promotorem i recenzentem kilku prac doktorskich w Instytucie Historii UAM. W 1972 mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1995 – profesorem zwyczajnym w Akademii Medycznej im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu. Rok później, we wrześniu 1996, przeszedł na emeryturę.
Do jego naukowych zainteresowań należały historia, filozofia i socjologia nauk medycznych, w tym badania historii ochrony zdrowia w Polsce i innych krajach oraz badania systemów ubezpieczeń społecznych w perspektywie społecznej. Debiutował na łamach "Kwartalnika Historii Kultury Materialnej", był autorem kilku książek i podręczników, ponad 50 artykułów naukowych i recenzji, a także kilkunastu biogramów w Wielkopolskim słowniku biograficznym (PWN 1981).
W latach 1964–71 był członkiem kolegium redakcyjnego "Roczników Dziejów Ruchu Ludowego" wydawanych przez Zakład Historii Ruchu Ludowego ZSL, a od 1970 – członkiem zarządu Sekcji Socjologii Medycyny w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN w Warszawie. Jako stypendysta WHO w latach 70. prowadził badania naukowe na uniwersytetach Szwecji, Berlina Zachodniego i Szwajcarii.
W 1954 ożenił się z lek. stom. i med. Marią Skopowską (1929–1994), córką poznańskiego archiwisty dr. Czesława Skopowskiego. W 1958 urodziła im się córka Ewa.
Był członkiem m.in. Polskiego Towarzystwa Historii Medycyny, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Towarzystwa Wiedzy Powszechnej, a także ZMP, ZSL (1949–54), PZPR (1954–90) i ZBoWiD (od 1983).
Pochowany na poznańskim cmentarzu Górczyńskim.
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1977) Złoty Krzyż Zasługi (1969) Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984) Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1973) Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1975) Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” (1984) Odznaka honorowa „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Poznańskiego” (1974) Odznaka Honorowa Miasta Poznania (1974)
Publikacje Heliodor Święcicki 1854–1923, PWN, Warszawa 1983 Rozwój ruchu ludowego na Pomorzu Gdańskim 1920–1926, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969 Początki politycznego ruchu chłopskiego na Pomorzu gdańskim na przełomie XIX i XX w. w: Pomorze na progu dziejów najnowszych, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1961 Społeczna opieka lekarska na wsi wielkopolskiej w latach 1920–1933, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1968 Heliodor Święcicki, w: Wielkopolanie XIX wieku pod red. W. Jakóbczyka, tom II, Poznań 1969, s. 407–421 Władysław Biegański jako prekursor "medycyny społecznej", "Kwartalnik Historii, Nauki i Techniki" 1968, nr 2, s. 369–373 Władysław Biegański: lekarz i filozof 1857–1917, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 1971 (współredaktor) Strajki rolne w Wielkopolsce 1919–1922. Materiały archiwalne, Warszawa 1959 (współautor jako Mieczysław Skrzek) Zarys historii polskiego ruchu ludowego 1864–1918, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1963, 1970 (współautor)
Przypisy
Bibliografia Krzysztof Groniowski, „Warszawska specjalizacja archiwalna (1951–1953)”, „Archeion”, t. CII, Warszawa 2000, s. 65–91.
Linki zewnętrzne
Wykaz publikacji w Bibliografii Akademii Medycznej w Poznaniu Wspomnij Bliskich: Mieczysław Stański
Kategoria:Absolwenci szkół średnich we Wrocławiu Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Działacze Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Miasta Poznania Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Poznańskiego” Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Polscy historycy medycyny Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Żołnierze Batalionów Chłopskich Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2011