Paul François Roman Prince Sanguszko (ur. 16 stycznia 1973 w São Paulo) – polski i brazylijski przedsiębiorca, działacz polonijny i kulturalny, ostatni męski przedstawiciel rodu Sanguszków.
Honorowy obywatel Tarnowa od 1990 roku, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej za działalność polonijną.
Życiorys Rodzina Sanguszków należy do najdawniejszych rodów dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, jest gałęzią dynastii Giedyminowiczów, pochodzącej bezpośrednio od wielkiego księcia Giedymina.
Jest synem Piotra Antoniego Samuela Sanguszki (1937–1989) oraz Claude Anne Elisabeth des Roys d’Eschandelys (ur. 1939–2020). Jego dziadkiem był Roman Władysław Sanguszko (1901–1984), ostatni przedwojenny właściciel dóbr rodowych, który po wybuchu II wojny światowej wywiózł część zbiorów rodzinnych z Europy; część tych obiektów znalazła się później w Brazylii, gdzie osiadła rodzina Sanguszków.
12 lipca 1990 Rada Miejska w Tarnowie nadała mu tytuł honorowego obywatela miasta. W uzasadnieniu uchwały wskazywano historyczne zasługi rodu Sanguszków dla Tarnowa oraz nadzieję na dalszą współpracę. Medal i dyplom wręczono mu 16 czerwca 1993 w tarnowskim ratuszu.
W 2002, działając w imieniu rodziny, przekazał Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie dawny księgozbiór rodzinny z Gumnisk. Według relacji prasowej biblioteka otrzymała 1837 tytułów, w tym 611 starodruków i 12 rękopisów, a ponadto 225 dokumentów przekazanych w depozyt z prawem zwrotu na żądanie rodziny.
8 marca 2005 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej za działalność polonijną przez ówczesnego prezydenta RP, Aleksandra Kwaśniewskiego. W 2006, wraz z matką, otrzymał tytuł „Mecenasa Kultury” w kategorii „Donator” za przekazanie kolekcji dzieł sztuki do Muzeum Okręgowego w Tarnowie, zorganizowanego przez ówczesnego ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Kazimierza Michała Ujazdowskiego.
12 czerwca 2008 odebrał w Tarnowie polski dowód osobisty. Uroczystość wiązano z piętnastą rocznicą wręczenia mu dyplomu honorowego obywatela Tarnowa. W tym czasie podawano, że posiada obywatelstwo polskie, jest zameldowany w Tarnowie i mieszka w São Paulo. W 2009 roku został zarejestrowany we francuskich rejestrach przedsiębiorców jako przedsiębiorca indywidualny w Gaillefontaine, prowadzący działalność w zakresie leśnictwa i gospodarki leśnej.
W wywiadzie opublikowanym w 2018 przez „Rzeczpospolitą” podkreślał swoje polskie obywatelstwo i związki z polską diasporą w Brazylii. Mówił wówczas, że jego dziadek Roman Sanguszko i ojciec Piotr utworzyli w 1978 roku Sociedade Sanguszko de Beneficiencia, później działającą jako Casa Sanguszko de Cultura Polonesa (Dom Polonii). W tym samym wywiadzie wskazywał także na stypendia dla uczniów Szkoły Podstawowej nr 10 w Tarnowie oraz związki tej szkoły z pamięcią o jego ojcu. mały|Portret Jakuba Sobieskiego (1666) W październiku 2022 Zamek Królewski na Wawelu kupił od Paula Sanguszki portret Jakuba Sobieskiego pochodzący z kolekcji Zamku Podhoreckiego. Wawel prezentował ten nabytek w 2023 wśród nowych prac w kolekcji zamkowej, obok innych obiektów wiązanych ze zbiorami Sanguszków.
13 lutego 2023 w Tarnowie uczestniczył w symbolicznym podpisaniu dokumentów dotyczących przejęcia przez Muzeum Okręgowe w Tarnowie, finansowanego przez Województwo Małopolskie, kolekcji szkła i porcelany Sanguszków. Zbiór liczył prawie 2000 zabytków, w tym około 1400 obiektów ceramicznych i około 570 szklanych, a jego zakup za 4,2 mln zł został w całości sfinansowany ze środków Województwa Małopolskiego. Prasa lokalna podawała, że wizyta odbyła się w związku z prezentacją kolekcji w tarnowskim ratuszu, a sam zbiór należał wcześniej do rodziny Sanguszków.
Życie prywatne 27 lutego 2010 roku w „Le Figaro” zostały ogłoszone zaręczyny Pawła Sanguszki oraz Séverine Ialongo, córki włoskiego biznesmena i włoskiej arystokratki, markizy „de Belleville”, spokrewnionej z rodziną książęcą Monako. 27 kwietnia 2010 w Monako odbył się ślub cywilny, natomiast 8 maja w kaplicy zamku Gaillefontaine w Normandii (Francja) miał miejsce ślub kościelny. Z tej okazji zostały odprawione okolicznościowe msze św. za młodą parę w kościele kapucynów przy Krakowskim Przedmieściu w Lublinie oraz w kościele parafialnym w Tarnowie-Klikowej. Błogosławieństwo przekazał także papież Benedykt XVI.
17 września 2010 roku urodziła się ich córka, Olympia Sanguszko.
Wywód genealogiczny Roman Sanguszko 1901 – 1984
40x40pxWanda Zawadil 1894 – 1937
40x40pxFrançois des Roys d'Eschandelys 1903 – 1970
40x40pxMarie de Polignac 1903 – 1991 Piotr Sanguszko 1937 – 1989
40x40pxMarie des Roys d'Eschandelys 1939 – 1977
40x40px Paul Sanguszko 1973 – żyje
40x40px
Spór o Górę św. Marcina lewo|mały|Góra Świętego Marcina Spór o Górę św. Marcina w Tarnowie był wieloletnim konfliktem sądowo-administracyjnym dotyczącym własności ponad 5 hektarów terenów, obejmujących m.in. ruiny zamku Tarnowskich. Przed II wojną światową, sporne tereny wchodziły w skład tzw. „dóbr gumniskich”, należących do Romana Sanguszki, dziadka Paula Sanguszki.
W 1938 roku Roman Sanguszko podczas sesji rady miejskiej w Tarnowie zadeklarował gotowość darowania tych terenów miastu. Deklaracja ta była później jednym z argumentów miasta, że teren powinien mieć charakter publiczny. Deklaracja Romana Sanguszki nie została skutecznie sformalizowana jako przeniesienie własności, była to jedynie niezrealizowana deklaracja dobrej woli, bez skutków prawnych.mały|250x250px|Ruiny zamku w TarnowieSpór rozpoczął się w 2008 roku po ujawnieniu zamiaru sprzedaży przez Pawła Sanguszkę części terenów prywatnej spółce. Planowana sprzedaż była zaskoczeniem dla władz miasta, które były przekonane, że teren został wcześniej przeznaczony miastu na podstawie deklaracji Romana Sanguszki z 1938 rokuhttps://tarnow.pl/content/download/350606/file/gazeta_Tarnow_kwiecien_maj_internet.pdf. Mimo tej deklaracji, w księgach wieczystych jako właściciele spornych działek figurowali Paweł Sanguszko i jego żona, co dawało stronie Sanguszków formalną podstawę do traktowania nieruchomości jako własnejhttps://tarnow.pl/content/download/350606/file/gazeta_Tarnow_kwiecien_maj_internet.pdf.
Po ujawnieniu zamiaru sprzedaży Sanguszkowie wyszli z propozycją, aby miasto odkupiło sporny teren za 1 mln zł od osób wpisanych w księdze wieczystejhttps://tarnow.pl/content/download/350606/file/gazeta_Tarnow_kwiecien_maj_internet.pdf. Miasto odmówiło, uznając, że nie powinno płacić za nieruchomość, którą uważało za własność publiczną.
W konsekwencji, Skarb Państwa, reprezentowany przez prezydenta Tarnowa, wystąpił do Sądu Rejonowego w Tarnowie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem. Jednak w 2010 roku postępowanie cywilne zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia, czy sporne działki podlegały przepisom komunistycznego dekretu o reformie rolnej z 1944 roku. Rozstrzygnięcie tej kwestii przesądzało o dalszym losie sporu, objęcie działek reformą rolną oznaczało przejście ich własności na Skarb Państwa w 1944 roku, natomiast brak takiego objęcia przemawiał za utrzymaniem praw własnościowych Sanguszków.
W 2016 roku wojewoda małopolski uznał na korzyść Sanguszków, że grunty nie podlegały reformie rolnej. Przeciw tej decyzji wystąpił jednak Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w 2019 roku stwierdził, że przedmiotowe działki podlegały wspomnianemu dekretowi. Skargę strony Sanguszków na decyzję ministra oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a 10 października 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Pawła Sanguszki.
Przypisy
Kategoria:Honorowi obywatele Tarnowa Kategoria:Ludzie urodzeni w São Paulo Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Polscy przedsiębiorcy Paul Francois Kategoria:Urodzeni w 1973