Olejek cynamonowy – olejek eteryczny, pozyskiwany z cynamonowca cejlońskiego (łac. Cinnamomum zeylanicum Nees, Cinnamomum verum J. Presl), gatunku drzewa, należącego do rodziny wawrzynowatych. Gatunek ten jest uprawiany na Cejlonie, Seszelach, Jawie, Komorach, Madagaskarze i w Chinach. Głównym surowcem olejkodajnym jest kora, z której otrzymuje się, metodą destylacji z parą wodną, olejek zawierający 42–75% aldehydu cynamonowego. Jest stosowany do aromatyzowania artykułów spożywczych oraz w perfumerii, kosmetyce i farmacji. Olejki otrzymywane z liści, kwiatów i korzeni mają mniejszą wartość, a ich znaczenie we współczesnej gospodarce jest bardzo ograniczone.
Otrzymywanie i właściwości olejków thumb|left|120px|Aldehyd cynamonowy thumb|left|120px|Eugenol Olejek pozyskuje się z kory cynamonowca metodą destylacji z parą wodną. W prymitywnych urządzeniach do destylacji, pracujących w miejscu zbiorów, osiągana jest wydajność ok. 0,2% olejku o zapachu cynamonu i korzennym smaku. Olejek zawiera ok. 55% aldehydu cynamonowego i do 18% eugenolu. Znaczna część otrzymanego aldehydu utlenia się do kwasu cynamonowego. W doskonalszych instalacjach destylacyjnych osiąga się wydajność 0,5–1,0%, a zawartość aldehydu cynamonowego waha się w zakresie 42–76% (w zależności od jakości surowca). Poza tym aldehydem olejki z kory zawierają wiele innych związków, od których zależy ich smak i zapach, np. keton metylowo-n-amylowy, furfural, α-L-pinen, L-felandren, p-cymen, aldehyd benzoesowy, aldehyd nonylowy, aldehyd fenylopropylowy (hydrocynamonowy), aldehyd kuminowy, L-linalol, eugenol, kariofylen. Według norm farmakopealnych, olejek cynamonowy powinien zawierać 55–75% aldehydu cynamonowego, do 3% 1,8-cyneolu i 1–4% beta-kariofilenu.
Olejek cynamonowy z liści (łac. Oleum Foliorum Cinnamomi) jest otrzymywany na Cejlonie, Seszelach i Madagaskarze z wydajnością ok. 0,7%. Olejek ma zapach goździkowo-cynamonowy, ponieważ dominującym składnikiem jest eugenol (65–95% eugenolu, do 5% aldehydu cynamonowego). Olejek cynamonowy z korzenia pachnie kamforą. Zawiera kamforę, pinen, felandren, eukaliptol, eugenol, safrol i inne.
WłaściwościOlejek z kory Olejek z liści+Właściwości olejków cynamonowycha) według Gildemeistra i Hoffmannab) według Guenthera (1)c) według Guenthera (2)a) Cejlonb) Seszele Barwajasnożółtaprawie bezbarwna Zapachcynamonowygoździkowo-cynamonowy Gęstość, d15/15a) 1,023–1,040b) 1,020–1,030c) 1,011–1,1030a) 1,044–1,065b) 1,0206–1,0604 Skręcalność właściwa, αDa) lekko lewoskrętnyb) −1°0' do −2°10'c) −0°6' do −0°52'a) −0°15' do +2°20'b) −2°32' do +1°27'Współczynnik załamania światła, n20/Da) 1,581–1,591b) 1,5680–1,5700c) 1,5748–1,5870a) 1,531–1,540b) 1,533–1,537 Zawartość aldehydów(jako aldehyd cynamonowy)a) 65–76%b) 51,8–56%c) 62,2–75%a) do 4%b) do 5% Zawartość eugenolua) 4–10%b) 4–18%c) 6–13,2%a) 65–95%b) 78–94% Rozpuszczalność(obj. alkoholu 70%/1 obj. olejku)a) 2–3b) 1,5–2,5(niekiedy lekkie zmętnienie)c) 1,5–3,0(niekiedy >3 i opalizacja)a) 1–3(roztwory rozcieńczone niekiedy mętnieją)b) 1–1,5(roztwory rozcieńczone niekiedy opalizują)
Zafałszowania Olejek cynamonowy z kory bywa fałszowany olejkami z liści lub mieszanin kory i liści. W przypadku takich zafałszowań stwierdza się za małą zawartość aldehydu cynamonowego i za dużą – eugenolu oraz zbyt dużą gęstość. O zafałszowaniu olejkiem kasjowym (cynamonowym chińskim) świadczy wyższa zawartość aldehydu cynamonowego (>76%).
Zastosowanie Olejek cynamonowy z kory jest stosowany do aromatyzowania artykułów spożywczych (np. słodycze, sosy, napoje orzeźwiające). Jest składnikiem perfum typu orientalnego oraz środków kosmetycznych, na przykład do pielęgnowania jamy ustnej. Olejek z liści jest surowcem do produkcji eugenolu, który z kolei jest przetwarzany na wanilinę.
Dawniej olejek cynamonowy (otrzymany po raz pierwszy w XVI w.) był wykorzystywany w produkcji panacealnych konfektów, środków na dżumę, oraz spożywczo-leczniczych wódek i spirytusów.
W aromaterapii olejek cynamonowy jest ceniony ze względu na swoje działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwinfekcyjne, antyseptyczne, trawienne, rozgrzewające, dodające energii i wzmacniające. W tym nurcie terapii komplementarnej produkuje się z niego różnorodne mieszanki wspomagające skórę trądzikową, działające prewencyjnie przeciwko infekcjom górnych dróg oddechowych i rozgrzewające miejscowo.
Aktywność biologiczna i zastosowania w medycynie wiążą się zwykle z zawartością aldehydu benzoesowego, należącego do środków drażniących stosowanych w maściach, na przykład rozgrzewających i przeciwbólowych. Drażnienie komórek czuciowych w jamie ustnej wzmaga wydzielanie soku żołądkowego. Olejki drażniące stosowane w nadmiarze wywołują stany zapalne błony śluzowej żołądka. Biologiczna aktywność aldehydu cynamonowego jest wciąż przedmiotem specjalistycznych badań.
Przypisy
Cynamonowy, olejek