Pogorzela (niem. Brandenstein) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pogorzela.

Według danych z 31 grudnia 2017 r. miasto liczyło 2098 mieszkańców. W latach 2002–2017 liczba mieszkańców wzrosła o 6,8%.

Pogorzela uzyskała lokację miejską przed 1458 rokiemRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 60-61..

Położenie Pogorzela położona jest na zachodnim skraju Wysoczyzny Kaliskiej, w obszarze źródłowym strumieni Rdęca i Pogona, na skrzyżowaniu dróg Krotoszyn-Gostyń i Koźmin-Krobia, przy nieczynnej linii kolejowej Koźmin-Piaski (stacja kolejowa Pogorzela), około 14 km na południowy wschód od Gostynia, około 18 km na północny zachód od Krotoszyna.

Demografia thumb|center|Piramida wieku mieszkańców Pogorzeli w 2014 roku

Historia Wzmiankowane po raz pierwszy na początku XV wieku. Miasto było wówczas własnością Wczelów-Pogorzelskich. W czasie wojny trzynastoletniej Pogorzela wystawiła w 1458 roku 4 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi Zamku w MalborkuKodex dyplomatyczny Wielkiej Polski; Codex diplomaticus Majoris Poloniae zawierający bulle papieżów, nadania książąt, przywileje miast, klasztorów i wsi, wraz z innemi podobnéj treści dyplomatami, tyczącemi się historyi téj prowincyi od roku 1136 do roku 1597; zebrany z materyałow przez Kaźmierza Raczyńskiego byłego Generała W. Polskiego i Marszałka nadwornego koronnego przysposobionych; wydany przez Edwarda Raczyńskiego, Poznań 1840, s. 182.. W XVI w. przez jakiś czas było ośrodkiem luteranizmu, jako syn miejscowego duchownego w 1577 r. urodził się Samuel Dambrowski. Szybszy rozwój Pogorzeli nastąpił dopiero w wieku XVIII (głównie rzemiosło).

W czasie zaboru pruskiego Pogorzela należała do powiatu Krotoszyn (1793-1919). Według spisu urzędowego z 1837 roku miasto liczyło 1326 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 168 dymów (domostw).

Podczas powstania wielkopolskiego sformowano tu ochotniczą kompanię, która później brała udział w walkach pod Rawiczem. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego, do 1975 roku znajdowało się w powiecie krotoszyńskim, a od 1999 w powiecie gostyńskim.

W latach 1954–1972 była siedzibą gromady Pogorzela.

Zabytki thumb|left|Kościół św. Michała Archanioła późnobarokowy, zbudowany w latach 1778–1785 zespół urbanistyczny późnobarokowy kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, zbudowany w latach 1778–1785 z fundacji kasztelana Rocha Zbijewskiego. Wystrój kościoła pochodzi z epoki baroku i rokoka. Gotycki krucyfiks pochodzi z XVI wieku. Ochroną konserwatorską objęte są również: cmentarz kościelny plebania z 1920 roku ogród przy plebanii dawny kościół ewangelicki (ul. Krobska 5) z 1861 roku i pastorówka pałac Tyszkiewiczów z 1880 roku, w którym znajdowała się szkoła. park pałacowy z przełomu XVIII i XIX wieku (obecnie Park Miejski)

Inne obiekty turystyczne ratusz z XIX wieku. Na elewacji umieszczono tablicę pamiątkową ku czci ofiar hitleryzmu, zachowana w kościele płyta nagrobna Jadwigi z Kąkolewa Pogorzelskiej, wykonana z piaskowca, przyozdobiona stojącą postacią zmarłej, prawdopodobnie wykuta w 1588 roku, stodoły miejskie, konstrukcji szachulcowej, wypełnianej gliną, z dachami w większości pokrytymi strzechą, wiatrak-koźlak z 1870 roku, cmentarz z grobami powstańców wielkopolskich.

W Pogorzeli znajdowała się niegdyś synagoga, wybudowana w drugiej połowie XIX wieku, przed 1887 rokiem, przy ulicy Kotkowiaka. Została zdewastowana podczas II wojny światowej, a po wojnie przebudowana na mieszkania i aptekę.

Ludzie związani z Pogorzelą

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Linki zewnętrzne

Kategoria:Miasta w województwie wielkopolskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku