Wieża Zygmuntowska – wieża w katedrze na Wawelu, druga co do wielkości, została wzniesiona w 1 połowie XIV wieku jako baszta obronna.
Historia Wieża Zygmuntowska wzniesiona została w linii fortyfikacji w drugiej połowie XIV wieku, początkowo, do 1 ćwierci XV wieku, pełniła funkcję obronną wchodząc w skład fortyfikacji wawelskich. Za rządów biskupa Wojciecha Jastrzębca przeszła na własność katedry wawelskiej wraz z przyległymi murami zostając włączona w obręb kościoła. W 1412 roku przekształcono ją w dzwonnicę katedralną i zawieszono w niej cztery katedralne dzwony.
W ciągu wieków była wielokrotnie przekształcana. W latach 1514–1521 wieżę podwyższono, aby móc zawiesić Dzwon Zygmunt. Powstała wówczas dębowa konstrukcja wsporcza, nie stykająca się z murami wieży, zachowana do dziś. Obecny kształt wieży nadał jej projekt Sławomira Odrzywolskiego w latach 1897–1898, kiedy to nakryto ją malowniczym hełmem łączącym elementy różnych stylów architektonicznych, w ramach prac konserwatorskich prowadzonych w latach 1895–1899.
Dzwony Na wieży zawieszonych jest obecnie 5 dzwonów: Nazwa Masa Średnica Rok odlaniaOdlewnia Zygmunt 9650 kg 242 cm 1520Hans Behem Stanisław 6000 kg 189 cm 1463nieznana* Kardynał 3400 kg 160 cm 1455nieznana* Urban 2628 kg 167,5 cm 1757Johannes Weidner & Samuel Scholtz Wacław 1800 kg 139 cm 1462nieznana*
Dzwon Zygmunt
Dzwon Stanisław Zwany również Tęczyński, Półzygmunt. Ufundowany w roku 1463 przez kasztelana krakowskiego Jana Tęczyńskiego w intencji zbawienia duszy jego zamordowanego brata Andrzeja. Do jego wykonania użyto materiału ze starszego dzwonu Nawoja. Nazwany imieniem świętego Stanisława, patrona katedry i Polski. Dzwon Kardynał Odlany w roku 1455 z fundacji Kapituły Katedralnej i dedykowany kardynałowi Zbigniewowi Oleśnickiemu. Uszkodzony w XIX wieku przez oderwany fragment serca Dzwonu Zygmunt.
Dzwon Urban Ufundowany przez Kazimierza Wielkiego około roku 1364. Nazwany imieniem papieża Urbana V w dowód wdzięczności za jego zgodę na utworzenie Akademii Krakowskiej. Początkowo zawieszony w Niepołomicach, przeniesiony przez kardynała Zbigniewa Oleśnickiego na Wawel około roku 1450. Od wieków był najczęściej używanym dzwonem katedry. Był trzykrotnie przelewany, po raz ostatni w roku 1757 i w tej postaci dotrwał do czasów obecnych. Wśród licznych dekoracji na dzwonie wyróżnia się pobożne wezwanie: „Strzeż nas Panie, jak źrenicy oka”, które jest intencją twórców dzwonu.
W 2022 roku dzwon został wyremontowany i przywrócony do użytku, od tej pory dzwoni co niedzielę o godzinie 9:50 oraz w ważniejsze uroczystości z Dzwonem Zygmunt. Dzwon Wacław Zwany też Głownik, Homicidalis. Odlany około roku 1460 z fundacji Kapituły Katedralnej i jej kanonika Jakuba z Sienna. Nazwany na cześć świętego Wacława, patrona katedry. Nazwa Głownik przylgnęła do niego w 1462 roku, gdy bił podczas ścinania mieszczan skazanych za zabójstwo wojewody Andrzeja Tęczyńskiego.
Galeria
Zobacz też Wieża Zegarowa na Wawelu Wieża Srebrnych Dzwonów na Wawelu
Przypisy
Bibliografia Michał Rożek - Krakowska katedra na Wawelu Kraków 2009
Krzysztof J. Czyżewski - Królewska katedra na Wawelu Kraków 1999
Kategoria:Wawel Kategoria:Katedra wawelska Wawel