Województwo ciechanowskie – polskie województwo ze stolicą w Ciechanowie istniejące w latach 1975–1998, jedno z 49 ówcześnie istniejących.
Zasięg terytorialny Województwo ciechanowskie składało się z dzisiejszych powiatów: 24 px powiat ciechanowski – w całości 24 px powiat działdowski – w całości 24 px powiat makowski – tylko gmina Karniewo 24 px powiat mławski – w całości 24 px powiat nowodworski – tylko gmina Nasielsk 24 px powiat płoński – oprócz gminy Czerwińsk nad Wisłą 24 px powiat przasnyski – tylko gmina Krasne i gmina Czernice Borowe 24 px powiat pułtuski – oprócz gminy Obryte i gminy Zatory 24 px powiat żuromiński – w całości mały|Podział administracyjny województwa ciechanowskiego na gminy oraz urzędy rejonowe. Po reformie administracyjnej w 1999 roku województwo ciechanowskie zostało podzielone między dwa województwa: 24 px warmińsko-mazurskie – gminy powiatu działdowskiego 24 px mazowieckie – oprócz gmin powiatu działdowskiego
Urzędy rejonowe Na podstawie ustawy z 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej, utworzono na terenie województwa 5 rejonów administracyjnych zrzeszających po kilka lub kilkanaście gmin. Nr Gmina Siedziba Urząd Rejonowy w Ciechanowie 1 gmina Ciechanów 20px Ciechanów 2 miasto Ciechanów 20px Ciechanów 3 gmina Czernice Borowe 20px Czernice Borowe 4 gmina Glinojeck 20px Glinojeck 5 gmina Gołymin-Ośrodek Gołymin-Ośrodek 6 gmina Grudusk 20px Grudusk 7 gmina Krasne Krasne (województwo mazowieckie) 8 gmina Ojrzeń Ojrzeń 9 gmina Opinogóra Górna Opinogóra Górna 10 gmina Regimin Regimin 11 gmina Sońsk Sońsk Urząd Rejonowy w Działdowie 1 gmina Działdowo 20px Działdowo 2 miasto Działdowo 20px Działdowo 3 gmina Iłowo-Osada 20px Iłowo-Osada 4 gmina Lidzbark 20px Lidzbark 5 gmina Lubowidz Lubowidz 6 gmina Płośnica Płośnica 7 gmina Rybno 20px Rybno Urząd Rejonowy w Mławie 1 gmina Bieżuń 20px Bieżuń 2 gmina Dzierzgowo Dzierzgowo 3 gmina Kuczbork-Osada 20px Kuczbork-Osada 4 gmina Lipowiec Kościelny Lipowiec Kościelny 5 gmina Lutocin Lutocin 6 Mława 20px Mława 7 gmina Radzanów 20px Radzanów 8 gmina Strzegowo 20px Strzegowo-Osada 9 gmina Stupsk Stupsk 10 gmina Szreńsk 20px Szreńsk 11 gmina Szydłowo Szydłowo 12 gmina Wieczfnia Kościelna Wieczfnia Kościelna 13 gmina Wiśniewo Wiśniewo 14 gmina Żuromin 20px Żuromin Urząd Rejonowy w Płońsku 1 gmina Baboszewo Baboszewo 2 gmina Dzierzążnia Dzierzążnia 3 gmina Joniec Joniec 4 gmina Naruszewo Naruszewo 5 gmina Nowe Miasto 20px Nowe Miasto 6 gmina Płońsk 20px Płońsk 7 Płońsk 20px Płońsk 8 gmina Raciąż 20px Raciąż 9 Raciąż 20px Raciąż 10 gmina Siemiątkowo Siemiątkowo 11 gmina Sochocin 20px Sochocin 12 gmina Załuski Załuski Urząd Rejonowy w Pułtusku 1 gmina Gzy Gzy 2 gmina Karniewo Karniewo 3 Nasielsk 20px Nasielsk 4 gmina Pokrzywnica Pokrzywnica 5 Pułtusk 20px Pułtusk 6 gmina Świercze Świercze 7 gmina Winnica Winnica
Demografia RokLiczba mieszkańców1975 (31 grudnia)398,7 tys.1976 (31 grudnia)399,1 tys.1977 (31 grudnia)400,3 tys.1978 (spis powszechny)402 6811978 (31 grudnia)402,1 tys.1979 (31 grudnia)403,5 tys.1980 (31 grudnia)405,4 tys.1983 (31 grudnia)413,3 tys.1985 (31 grudnia)418,1 tys.1986420,2 tys.1987422,2 tys.1988424,1 tys.1989 (31 grudnia)427 tys.1990 (30 czerwca)427,7 tys.1990 (31 grudnia)428,4 tys.1991 (31 grudnia)429,8 tys.1992 (31 grudnia)434,4 tys.1993 (30 czerwca)434,6 tys.1994 (31 grudnia)436,2 tys.1995 (30 czerwca)436,5 tys.1995 (31 grudnia)436,4 tys.1997 (31 grudnia)436,9 tys.
Miasta Ludność 31.12.1998 24px Ciechanów – 47 468 24px Mława – 30 520 24px Płońsk – 23 039 24px Działdowo – 21 088 24px Pułtusk – 19 129 24px Żuromin – 8997 24px Lidzbark – 8351 24px Nasielsk – 7222 24px Raciąż – 4585 24px Glinojeck – 3060 24px Bieżuń – 1903
Zabytki miast województwa ciechanowskiego 40px Ciechanów
Zamek w Ciechanowie z XV wieku – ruiny Farska Góra – grodzisko z XI (VII) w., na górze neogotycka dzwonnica (1889) Kościół farny w Ciechanowie (XVI w.) Cmentarz rzymskokatolicki przy ul. Płońskiej – założony na początku XIX w., z licznymi starymi, zabytkowymi grobami Nowy cmentarz żydowski w Ciechanowie – założony pod koniec XIX w. Średniowieczny układ urbanistyczny (z rynkiem i trójkątnym placem przedlokacyjnym) Kościół poaugustiański (XVI w.) i budynek dawnego klasztoru (XVII w.) Ratusz (XIX w.)
40px Mława
Kościół parafialny pw. św. Trójcy – wybudowany w 1477, pierwotnie gotycki; w latach 1882–1886 powiększony i całkowicie przebudowany w tzw. stylu toskańskim, w niektórych źródłach jego styl jest określany jako eklektyczny. Jedynymi pozostałościami po pierwotnym założeniu gotyckim są: okno w prezbiterium nad ołtarzem, łuk tęczowy oddzielający prezbiterium od nawy głównej i widoczna za ołtarzem bocznym w prawej nawie przypora zewnętrzna znajdująca się obecnie wewnątrz świątyni. Ratusz miejski – zbudowany pod koniec XVIII w. Z wieży ratuszowej odgrywany jest codziennie o 12:00 hejnał Mławy. Kościół pw. św. Wawrzyńca – 1786 r. na wzgórzu cmentarnym, późnobarokowy z klasycyzującą elewacją frontową. „Lelewelówka” – drewniany spichlerz z XVIII w., jedyna pozostałość po zabudowaniach starościńskich, czasami zwyczajowo zwanych zamkiem Secesyjne kamienice z początku XX w. Pomnik Obrońcom Mławy upamiętniający bitwę pod Mławą w 1939 r. Pozycja Mławska – linia polskich fortyfikacji wybudowanych w przeddzień II wojny światowej. W skład obiektu wchodzi 55 schronów żelbetowych, pozostałości budowli ziemno-drewnianych i okopów. Pozycja Mławska była główna areną bitwy po Mławą. Więzienie powiatowe wybudowane w 1889 roku, obecnie siedziba oddziału Archiwum Państwowego Miasta Stołecznego Warszawy. Hala Targowa z 1912 roku wybudowana według projektu miejskiego architekta Stefana Usakiewcza Spichlerz Obywatelski przy ulicy Długiej, wybudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku, obecnie supermarket i dom handlowy Park miejski, założony w 1897 roku jako ogród spacerowy, powstał z poszerzenia ogrodu przy cerkwi prawosławnej. Przez mieszczan zwany „Salonem Mławy”. Po II wojnie światowej nazwany imieniem J. Stalina, a od 1956 do 2017 im. Dąbrowszczaków, obecnie im. Józefa Piłsudskiego. W parku znajduje się fontanna wykonana w brązie według projektu Andrzeja Borcza przedstawiająca czterech zdunów, legendarnych założycieli miasta, i Muławę, od której imienia miasto wywodzi swoją nazwę; pomnik Józefa Piłsudskiego; Dąb Niepodległości z tablicą pamiątkową; oraz dawna popówka, jedyna pozostałość po cerkwi, obecnie przychodnia dziecięca.
40px Płońsk
Układ urbanistyczny miasta wraz ze znajdującą się na tym terenie zabudową i wylotami ulic, Zespół pokarmelicki: Kościół parafialny pw. św. Michała, d. klasztor, mur – XVI, XVIII w., dzwonnica, mur – II poł. XIX w. oraz całe wyposażenie wnętrz, Wczesnośredniowieczne grodzisko, pozostałość XI-wiecznego grodu o wymiarach 75x80 metrów, zwanego dawniej Górą Szwedzką lub Górą Łysą, obecnie nazywane Górą Kawałkowskiego ewentualnie Górą Kabana, Zespół podworski: dwór, mur – 1 poł. XIX /XX w., oficyna, mur – k. XIX w., budynek gospodarczy, mur, pozostałości parku – koniec XIX w., Więzienie, ob. Areszt Śledczy, ul. Warszawska 49, mur – koniec XIX w., Zespół cmentarza parafialnego: cmentarz rzymskokatolicki – 1779 r., kaplica grobowa małż. Grobickich, mur – 1876 r. Dom, ul. Rynek 4a – XIX w., Dom, pl. 15 sierpnia 21, 21a (d. ul. Rynek 21) – XIX w.
40px Działdowo
kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego – pierwotnie gotycki (XIV wiek), później zniszczony i odbudowany kościół pw. św. Wojciecha zamek (XIV wiek) ratusz (XVII wiek) rynek z zabudową wokół ratusza XVIII-XIX wiek dawna bożnica z 1874 roku zespół budynków koszarowych (w latach 1939–1945 Obóz koncentracyjny) zabytkowe kamienice przy ul. Jagiełły, szkoła (Gimnazjum Nr 1 im. króla Władysława Jagiełły), sąd i więzienie budynek szkoły medycznej przy ul. Wolność (dawny szpital) z witrażem św. Katarzyny i tablicą poświęconą Janowi Pawłowi II wieża ciśnień i dawna gazownia – obecnie hotel i restauracja. wieża Bismarcka
40px Pułtusk
gotycka Bazylika kolegiacka Zwiastowania NMP z XV wieku, z renesansową przebudową z XVI wieku (kolebkowe sklepienie wykonane w latach 1554–1561). W 1975 roku papież Paweł VI nadał kolegiacie tytuł bazyliki mniejszej zamek biskupi usytuowany na brzegu Narwi z XIV-XVI wieku, obecnie Dom Polonii. Właścicielem Domu Polonii jest Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”. W murach zamku przebywali m.in.: król Zygmunt Waza, król szwedzki Karol XII, carowie rosyjscy Aleksander I i Aleksander II. Kaplica pw. Świętej Marii Magdaleny przy rynku. Pierwotnie odgrywała rolę kościoła parafialnego do czasu zbudowania kolegiaty. W 1944 r. została całkowicie zniszczona, zrekonstruowana w latach 1946–1951 ratusz z wieżą ratuszową z XVI w (gotycko-renesansowa). Kościół św. Krzyża z XVI w., późnogotycki z elementami barokowo-klasycznymi. Wokół świątyni rozciąga się najstarszy pułtuski cmentarz katolicki, z grobowcami z XIX w. Kościół św. Józefa z XVII w., poreformacki. Do budynku przylegają budynki dawnego klasztoru Benedyktynów, w których w okresie PRL znajdowało się więzienie.
40px Żuromin
zespół klasztorny poreformacki z XVIII wieku
40px Lidzbark
Kościół św. Wojciecha resztki gotyckiej baszty zamkowej z XIV wieku kościół ewangelicki z 1828 założenie urbanistyczne Starego Miasta z lat 1320–1331 Budynki Szkoły Podstawowej nr 1, Urzędu Miasta, byłej garbarni, rzeźni, gazowni, dworca kolejowego oraz kamieniczki secesyjne z przełomu XIX i XX w.
40px Nasielsk
kościół św. Wojciecha (neogotycki) z początku XX wieku plebania z XVI/XVII wieku
40px Raciąż
kościół neogotycki z 1886 roku, murowana plebania z lat dwudziestych XX wieku, synagoga przy ulicy Kilińskiego domy przy ulicach Kilińskiego i Warszawskiej park miejski przy ul. Mławskiej – 1 ćw. XX w., cmentarz parafialny rzymskokatolicki – XIX w., cmentarz żydowski – XIX w., grodzisko wczesnośredniowieczne – XII w.
40px Glinojeck
młyn na Zawodzie cukrownia w Zygmuntowie Zespół podworski: dwór murowany z II poł. XIX w., park krajobrazowy z I poł. XIX w.
40px Bieżuń
barokowy kościół i pałac z XVIII wieku park krajobrazowy z pozostałościami fortyfikacji z XVI wieku Synagoga w Bieżuniu Muzeum Małego Miasta pozostałości domu poety Stefana Gołębiowskiego ruiny młyna wodnego na rzece Wkrze
Przypisy
ciechanowskie Kategoria:Mazowsze Kategoria:Historia Ciechanowa