Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa bezdźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczanej symbolem: []
Artykulacja Opis W czasie artykulacji podstawowego wariantu []: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli artykulacja tej spółgłoski wymaga inicjacji płucnej i egresji, tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, prąd powietrza uchodzi przez jamę ustną prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej powietrze uchodzi wzdłuż środkowej linii języka dolna warga zbliża się do górnej wargi,tworząc płaską szczelinę. Szczelina ta jest na tyle wąska, że masy powietrza wydychanego z płuc tworzą charakterystyczny szum. wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna pozycja języka i ust może zależeć od kontekstu, w jakim występuje głoska.
Warianty Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo: wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [] wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy spółgłosce welaryzowanej: [] zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce []
Oprócz opisanej artykulacji szczelinowej, istnieje spółgłoska półotwarta, w czasie artykulacji której szczelina między wargami jest większa: [] (pod znakiem znajduje się znak diakrytyczny wskazujący na szerszą szczelinę).
Artykulacja szczelinowej [] różni się od spółgłoski wargowo-zębowej [] tylko miejscem powstania szczeliny.
Przykłady w języku japońskim jako alofonem głoski [] przed samogłoską /u/. Do XVII wieku n.e. japońskie h w każdej pozycji wymawiano jako . fuhai [] "surowy" w języku maori: whakapapa [] "rodowód" w języku itelmeńskim: чуфчуф [] "deszcz"
Terminologia Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa to inaczej spółgłoska frykatywna bilabialna.
szczelinowa dwuwargowa bezdźwięczna