thumb|Wurmbea inusta thumb|Kwiatostan Wurmbea stricta thumb|Kwiat Wurmbea dioica Wurmbea Thunb. – rodzaj wieloletnich, ziemnopączkowych roślin zielnych z rodziny zimowitowatych, obejmujący 49 gatunków występujących w tropikalnej i południowej Afryce oraz Australii. Rośliny te zawierają silnie toksyczny alkaloid kolchicynę, flawon luteloinę oraz kwas wanilinowy i kwas salicylowy.
Nazwa rodzaju została nadana na cześć Friedricha van Wurmba, osiemnastowiecznego duńskiego przyrodnika, sekretarza Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen w Holenderskich Indiach Wschodnich.
Morfologia Pokrój Drobne rośliny zielne, osiągające wysokość od 2–5 cm (Wurmbea minima) do 10–30 cm (Wurmbea dolichantha).
Łodyga Jajowata do niemal kulistej bulwa pędowa okryta ciemną, skórzastą lub błoniastą tuniką. Pęd naziemny wzniesiony.
Liście Rośliny tworzą od dwóch do czterech liści łodygowych, nitkowatych do jajowatych, siedzących, okalających pęd tworząc pochwę liściową.
Kwiaty Kwiaty obupłciowe lub jednopłciowe, pojedyncze lub zebrane w kłosowaty skrętek. Okwiat promienisty, trwały. Listki okwiatu zrośnięte u nasady i tworzące rurkę, białe, kremowe lub żółtawe do czerwonych lub brązowych, niekiedy z ciemniejszymi brzegami lub wierzchołkami, często z ciemnymi miodnikami. Pręciki wyrastające do poziomu ujścia gardzieli okwiatu lub powyżej. Zalążnia cylindryczna, głęboko trójklapowana. Trzy szyjki słupka długie i smukłe lub krótkie i haczykowate.
Owoce Jajowate do podługowatych torebki. Nasiona kuliste lub niemal kuliste, brązowe lub czarne.
Genetyka Liczba chromosomów 2n = 10, 14, 20, 22, 40.
Systematyka Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzaj zaliczany jest do plemienia Anguillarieae w rodzinie zimowitowatych (Colchicaceae), należącej do rzędu liliowców (Liliales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots).
Gatunki Wurmbea angustifolia B.Nord. Wurmbea australis (R.J.Bates) R.J.Bates Wurmbea biglandulosa (R.Br.) T.D.Macfarl. Wurmbea burttii B.Nord. Wurmbea calcicola T.D.Macfarl. Wurmbea capensis Thunb. Wurmbea centralis T.D.Macfarl. Wurmbea cernua T.D.Macfarl. Wurmbea citrina (R.J.Bates) R.J.Bates Wurmbea compacta B.Nord. Wurmbea decumbens R.J.Bates Wurmbea densiflora (Benth.) T.D.Macfarl. Wurmbea deserticola T.D.Macfarl. Wurmbea dilatata T.D.Macfarl. Wurmbea dioica (R.Br.) F.Muell. Wurmbea dolichantha B.Nord. Wurmbea drummondii Benth. Wurmbea elatior B.Nord. Wurmbea elongata B.Nord. Wurmbea glassii (C.H.Wright) J.C.Manning & Vinn. Wurmbea graniticola T.D.Macfarl. Wurmbea hiemalis B.Nord. Wurmbea inflata T.D.Macfarl. & A.L.Case Wurmbea inframediana T.D.Macfarl. Wurmbea inusta (Baker) B.Nord. Wurmbea kraussii Baker Wurmbea latifolia T.D.Macfarl. Wurmbea marginata (Desr.) B.Nord. Wurmbea minima B.Nord. Wurmbea monantha (Endl.) T.D.Macfarl. Wurmbea monopetala (L.f.) B.Nord. Wurmbea murchisoniana T.D.Macfarl. Wurmbea nilpinna R.J.Bates Wurmbea odorata T.D.Macfarl. Wurmbea punctata (L.) J.C.Manning & Vinn. Wurmbea pusilla E.Phillips Wurmbea pygmaea (Endl.) Benth. Wurmbea recurva B.Nord. Wurmbea robusta B.Nord. Wurmbea saccata T.D.Macfarl. & S.J.van Leeuwen Wurmbea sinora T.D.Macfarl. Wurmbea spicata (Burm.f.) T.Durand & Schinz Wurmbea stellata R.J.Bates Wurmbea stricta (Burm.f.) J.C.Manning & Vinn. Wurmbea tenella (Endl.) Benth. Wurmbea tenuis (Hook.f.) Baker Wurmbea tubulosa Benth. Wurmbea uniflora (R.Br.) T.D.Macfarl. Wurmbea variabilis B.Nord.
Zastosowanie Wiele gatunków tych roślin jest uprawianych w ogrodach jako rośliny ozdobne.
Przypisy
Kategoria:Zimowitowate