Czernica (, 1937-1945 Schwarzmühle) – przysiółek wsi Jaczkowice w Polsce położony w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Jaczkowice.

Przysiółek znajduje się 1 kilometr od Jaczkowic i 5 kilometrów od Oławy. Czernica znajduje się nad rzeką Oławą.

Podział administracyjny W okresie pruskim Czernica (Tscharnitz) była przysiółkiem-młynem należącym do wsi Osiek (Hennersdorf). Przysiółek należał do gminy (Amtsbezirk) z siedzibą w Jaczkowicach (Jätzdorf), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy dla przysiółka. Od 1816 r. Czernica, tak jak Osiek znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie prowincji Dolny Śląsk.

Po ustanowieniu administracji polskiej Czernica stała się częścią wsi Jaczkowice, a w latach 1945-1954 należała do gminy Polwica.Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa W latach 1954-1959 Czernica znajdowała się na terenie gromady Gaj Oławski,Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71) w latach 1960-1968 na terenie gromady Godzinowice,Uchwała Nr 7 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 24 marca 1959 r. w sprawie połączenia gromady Gaj Oławski z gromadą Niwnik w powiecie oławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 30), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad a w latach 1968-1972 na terenie gromady OławaUchwała Nr XXI/110/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie zniesienia, łączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 sierpnia 1968 r., Nr. 6, Poz. 33). Od 1973 r. Czernica znajduje się na terenie gminy wiejskiej OławaUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. znajdowała się w powiecie oławskim województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Po raz pierwszy Czernica jest wspomniana w 1361 r. jako młyn wodny nad rzeką Oławą. Pierwotnie młyn należał do księcia brzeskiego, potem do Hanka von Dorinfelda z Godzikowic, a od 1362 r. młyn należał do syna sołtysa Osieka.

W XV w. i na początku XVI w. młyn był dzierżawiony przez rodzinę spokrewnioną z dziedzicznymi sołtysami Osieka, płacąc im stały czynsz. W 1512 r. po śmierci dzierżawcy, który pozostawił małoletnie dzieci młynem opiekował się wrocławski patrycjusz Bartold Tempelfeld, pochodzący z rodu Tempelfeldów wywodzących się od pierwszego dziedzicznego sołtysa Owczar, który miał zapobiec przejęciu młyna przez rycerza Mikołaja z Marszowic. Młyn otrzymał w dzierżawę mieszczanin krakowski Melchior Weigel, krewny dawnego dzierżawcy młyna, którzy przedstawił wrocławskiej kapitule katedralnej dokument potwierdzający pokrewieństwo. Weigel przeprowadził remont młyna polegający na wymianie kamienia młynarskiego i opiekował się dziećmi dawnego dzierżawcy do czasu osiągnięcia przez nich pełnoletności.

W latach 70. XVI w. po zmianie dzierżawcy młyna wodnego w Czernicy las otaczający młyn został wycięty.

Czernica wraz z Osiekiem do początku XIX w. należała do kapituły katedralnej we Wrocławiu. W 1819 r. przysiółek należał do urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Kotowicach (Kottwitz), a od 1830 r. do pruskiego urzędu królewskiego w Oławie.

W 1937 r. władze nazistowskie Niemiec zmieniły nazwę przysiółka z "Tscharnitz" na "Schwarzmühle".

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Czernica nosiła następujące nazwy:

1845 r.: Czarnuys do 1937 r.: Tscharnitz (niemiecka nazwa przysiółka) 1937-1945 r.: Schwarzmühle (nazwa nadana przez nazistowskie władze Niemiec) do 1945 r.: Czarnys (polska nazwa przysiółka) od 1945 r.: Czernica (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku)

Gospodarka W Czernicy w 1819 r. znajdował się młyn. W połowie XIX w. w przysiółku znajdował się młyn wodny na rzece Oława, browar, gorzelnia, cztery tkalnie i jedna tłocznia. W 1885 r. powierzchnia katastralna przysiółka wynosiła 25 ha, z czego pola uprawne stanowiły 20 ha, a łąki 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 18,80 marek niemieckich za hektar pola i 23,50 marek za hektar łąki.

Demografia W 1819 r. Czernicę zamieszkiwało 26 osób, w 1830 r. 28 osób, w 1845 r. 22 osoby, w 1871 r. 20 osób, w 1885 r. 18 osób, a w 1895 r. 25 osób.

W 1845 r. w Czernicy wśród 22 jej mieszkańców było 13 katolików, 8 żydów (wyznawców judaizmu) i 1 ewangelik. W 1885 r. na 18 mieszkańców przysiółka 10 było mężczyznami, a 8 kobietami, a w przysiółku mieszkało 11 katolików i 7 ewangelików. Katolicy należeli do parafii w Osieku (Hennersdorf), ewangelicy do zboru w Oławie (Ohlau), choć w 1845 r. należeli do zboru w Godzikowicach (Rosenhain), a Żydzi należeli do gminy wyznaniowej w Oławie, obejmującej swoim zasięgiem powiat oławski.

Przypisy

Bibliografia

Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Linus Hallwig, Hennersdorf, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/2004, s. 23-25 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 67 Karl Pantke, Die Tscharnitzmühle, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/2010, s. 20

Linki zewnętrzne

"Hennersdorf mit Schwarzmühle (= Tscharnitz)" w serwisie "Familienforschung Kreis Ohlau" (dostęp 2026-06-16)

Kategoria:Jaczkowice