Festiwal Konfrontacje Teatralne – festiwal teatralny odbywający się od 1996 roku w Lublinie, organizowany przez Centrum Kultury w Lublinie. Prezentuje dokonania zarówno teatrów alternatywnych, jak i tradycyjnych. Jest uznawany za jeden z najbardziej znaczących wydarzeń kulturalnych w regionie. Program skupia się wokół idei konfrontacji różnych form, tradycji teatralnych i sposobów rozumienia teatru, wywodzących się z różnych środowisk i regionów, a także prezentowanie dokonań najciekawszych osobowości teatralnych polskiej i światowej sceny.

Twórcy festiwalu Do odrodzenia się festiwalu w nowej formie przyczynili się twórcy związani z lubelskim środowiskiem teatralnym: Janusz Opryński (Teatr Provisorium), Cezary Karpiński (Teatr im. J. Osterwy w Lublinie), Leszek Mądzik (Scena Plastyczna KUL), Tomasz Pietrasiewicz (Teatr NN), Włodzimierz Staniewski (OPT Gardzienice) i Aleksander Szpecht (Centrum Kultury w Lublinie).

Historia Lubelskie Konfrontacje Teatralne sięgają do bogatej tradycji festiwali teatralnych w Lublinie. Nawiązują m.in. do Lubelskiej Wiosny Teatralnej – odbywającego się w latach 60. i 70. XX wieku popularnego festiwalu stworzonego przez Andrzeja Rozhina i Teatr Gong 2 oraz ludzi związanych ze środowiskiem studenckim skupionym wokół Chatki Żaka (patrz: UMCS) Konfrontacji Młodego Teatru.

Początki i okres komisaryczny. W styczniu 1996, z inicjatywy reżysera i dyrektora Teatru Provisorium Janusza Opryńskiego powołano Radę Programową nowej odsłony Festiwalu. W jej skład, oprócz Opryńskiego weszli: Cezary Karpiński (ówczesny dyrektor Teatru im. J. Osterwy w Lublinie), Leszek Mądzik (twórca Sceny Plastycznej KUL), Tomasz Pietrasiewicz (twórca Teatru NN), Włodzimierz Staniewski (twórca OPT Gardzienice) i Aleksander Szpecht (dyrektor Centrum Kultury w Lublinie). Dyrektorem Festiwalu został Janusz Opryński. Celem postawionym przez Radę było konfrontowanie dokonań lubelskiego środowiska teatralnego z osiągnięciami zespołów z innych ośrodków w Polsce oraz prezentację najciekawszych nurtów w teatrze światowym. Pierwsza pełna nazwa Festiwalu brzmiała Międzynarodowy Festiwal Teatralny w Lublinie „Konfrontacje Teatralne”.

Początkowo kolejne edycje miały charakter komisaryczny, każdy z członków Rady proponował swoją wizję festiwalu i wybierał uczestniczących artystów. W kolejnych latach byli to odpowiednio Opryński (1996, 1999), Staniewski (1997, 2002), Mądzik (1998, 2003). Opryński podkreślał więź z teatrami wyrastającymi ze studenckiego ruchu i zaangażowanymi społecznie. Włodzimierz Staniewski starał się zgromadzić zespoły w nurcie antropologicznym, Leszek Mądzik zapraszał do Lublina bogatą reprezentację teatru plastycznego.

Edycje z hasłem wywoławyczym Od roku 1999 Opryński przyjął rolę dyrektora artystycznego i odpowiedzialność za program Festiwalu. Od czwartej edycji nazwa Festiwalu została skrócona do Międzynarodowy Festiwal „Konfrontacje Teatralne”. Od tego roku główną osią tematyczną była konfrontacja teatrów ze Wschodu i Zachodu, a program był porządkowany wokół haseł wywoławczych. Były to m.in. prezentacja teatru litewskiego (2000), teatry „dwóch mocarstw”, czyli Rosji i Stanów Zjednoczonych (2002); w 2004 wydarzenia Festiwalu były poświęcone obchodom Roku Gombrowicza; w 2008 zaproszono teatry zajmujące się tematyką żydowską.

W latach 2009–2011 program współtworzyła Agnieszka Lubomira Piotrowska, w tym czasie w centrum programy znalazły się teatry rosyjskie oraz pochodzące z byłych republik ZSRR (m.in. Gruzja, Ukraina, Białoruś). W roku 2010, z okazji XV edycji Festiwalu, przypomniano teatry znane z wcześniejszych edycji. Od tego samego roku skrócono nazwę do Festiwal Konfrontacje Teatralne, a główny program festiwalu został uzupełniony o „show case lubelski”, czyli prezentację lubelskiego środowiska teatralnego.

W 2011 Festiwal był częścią Programu Kulturalnego Polskiej Prezydencji w UE.

Edycje przygotowywane przez kuratorów W latach 2013–2017 kuratorami Festiwalu byli Grzegorz Reske i Marta Keil. Skupili się na nowym języku teatru i ruchu performatywnego oraz prezentowaniu młodych polskich reżyserów, którzy stawiają pytania o role i obowiązki artystów. Wśród nich znaleźli się istotni twórcy tacy jak Anna Karasińska, Weronika Szczawińska czy Wojtek Ziemilski. Każdej edycji towarzyszyło hasło przewodnie i związane z nim nurty tematyczne, takie jak teatr/demokracja, kapitalizm/postindustrializm czy prezentacja grupy nowojorskich performerek.

W roku 2017 Festiwal był częścią programu kulturalnego obchodów 700. lecia Miasta Lublin, a w programie znalazła się silna reprezentacja lubelskich twórców, m.in. Leszek Mądzik czy Łukasz Witt-Michałowski.

Wydarzenia towarzyszące Każdego roku (do XVI edycji) plakat Konfrontacji Teatralnych przygotowywał specjalnie zaproszony wybitny plastyk. Wśród autorów znaleźli się, m.in.: Jan Jaromir Aleksiun, Leszek Mądzik, Jarosław Koziara, Jan Gryka, Aleksandra Laska, Robert Kuśmierowski, Mikołaj Smoczyński, rosyjska grupa Niebieskie Nosy.

Dzięki współpracy z innymi lubelskimi instytucjami spektakle teatralne prezentowane są nie tylko w salach Centrum Kultury w Lublinie (siedziba Festiwalu), ale również w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie, halach Międzynarodowych Targów Lubelskich, Centrum Spotkania Kultur w Lublinie oraz innych przestrzeniach nie teatralnych aranżowanych specjalnie na potrzeby Festiwalu. Dzięki takim inicjatywom w Lublinie po raz pierwszy zaprezentowano spektakle takie jak „(A)Pollonia” Nowego Teatru, „When the Mountain Changed Its Clothing” Heinera Goebbelsa czy „Plac Bohaterów” Krystiana Lupy z Litewskiego Teatru Narodowego w Wilnie.

Oprócz programu głównego festiwal wzbogacony jest o imprezy towarzyszące takich jak pokazy filmów, czytania performatywne, spektakle plenerowe, koncerty, sesje naukowe i spotkania. Festiwal prowadzi własną działalność publikacyjną, wydając książki związane z tematyką festiwali, m.in. prace Dragana Klaića czy profesora Cezarego Wodzińskiego. Konfrontacje są koproducentem spektakli polskich i zagranicznych prezentowanych w ramach Festiwalu i na całym świecie. Wśród tych produkcji znalazła się „Nasza klasa” Tadeusza Słobodzianka / Teatru Dramatycznego w Warszawie oraz spektakle międzynarodowych kolektywów: Gob Squad (Niemcy), She She Pop (Niemcy), Agrupación Señor Serrano (Katalonia) czy Agaty Maszkiewicz/Vincenta Trimarche.

Edycje Rok 1996 Udział:

Timu-Na Holon (Izrael); (spektakl: „Martwe godziny”) Yuko Senga (Japonia); (spektakl: „Kronika rzeczy dawnych”) Derevo (Rosja); (spektakle: „Czerwona strefa” i „Południe. Granica.”) The Shamans (Węgry); (spektakl: „Amine”) Teatr Cogitatur, Katowice; (spektakl: „Il fondo d’oro”) Teatr im. J. Osterwy, Lublin; (spektakle: „Gwiazda”, „Końcówka” i „Antygona”) Teatr Biuro Podróży, Poznań; (spektakl: „Carmen Funebre. Pieśń żałobna”) Teatr Scena 6, Lublin; (spektakl: „Heretycka symfonia”) Teatr im. A Tison, Żnin; (spektakle: „Ratujcie nasze dusze” i „Psalm”) Teatr Snów, Gdańsk; (spektakl: „Republika marzeń”) Kompania Teatr, Lublin (spektakl: „Celestyna”) Grupa Chwilowa i Teatr z Lublina, Lublin; (spektakl: „Dom nad morzem”) Teatr NN, Lublin; (spektakl: „Ziemskie pokarmy”) Teatr Projekt, Lublin; (spektakl: „Sen”) Towarzystwo Wierszalin Teatr, Supraśl; (spektakl: „Głup”) Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice, Gardzienice; (spektakle: „Carmina Burana” i „Awwakuma”) Teatr Cinema, Michałowice; (spektakl: „I nie mówię tu o miłości”) Akademia Ruchu, Warszawa; (spektakle: „Sieć” i „Piosenka”) Scena Plastyczna KUL, Lublin; (spektakl: „Szczelina”) Teatr Dramatyczny, Warszawa; (spektakl: „Czekając na Godota”) Teatr Ósmego Dnia, Poznań; (spektakl: Tańcz, póki możesz”)

Nurt off: Studencki Teatr Prób (spektakle: „Ballada o guziku” i „Podwójny”) Teatr Wiczy; (spektakl: „Sarkazja”) Teatr Tańca AKT; (spektakl: „...z bliska”)

I edycji Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Konfrontacje Teatralne” towarzyszyły liczne akcje promocyjne. Najwidoczniejszą z nich było opakowanie budynku Poczty Głównej. Autorem pomysłu był Leszek Mądzik, symboliczna paczka zaadresowana była do Konfrontacji Teatralnych, jej nadawcą zaś: Scena Plastyczna KUL

Nagrodę „Gazety Wyborczej” przyznano teatrowi Akademia Ruchu za plenerowy spektakl „Piosenka.” Wybór uzasadniono następującymi słowy: „Za odwagę i wysiłek nazywania naszej współczesności – za niezmienną od lat obecność, zaznaczoną również mocno na zakończonym właśnie lubelskim festiwalu. Także za obecność Akademii Ruchu na ulicach naszych miast, gdzie nie wdzięczy się do nas, nie kokietuje a raczej usiłuje, dotyka, zaczepia, wytrąca z samozadowolenia. Być może teatr kierowany przez Wojciecha Krukowskiego jest dzisiaj jedynym teatralnym barometrem, który mierzy ciśnienie społeczne”

Gazeta w Lublinie/Gazeta Wyborcza 15.10.1996

Rok 1997 Udział: Teatr Scena 6, Lublin Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice, Gardzienice Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie, Lublin Teatr Provisorium i Kompania Teatr, Lublin Teatr Projekt, Lublin Scena Plastyczna KUL, Lublin Tragon, Lublin Teatr z Lublina, Lublin Studium Teatralne, Warszawa Teatr Wiejski Węgajty, Węgajty Cinema, Michałowice Teatr Ognia i Papieru, Poznań Onyf Veg, Dania Stella Polaris, Norwegia Teatr Narodowy w Kijowie, Ukraina Centro Teatrale Pontadera, Włochy Earthfall Dance Theatre, Wielka Brytania Beliashe Theatre, Francja Otha Shogo Theatre, Japonia Double Edge, USA Tanto, Austria Beit Lessin, Izrael Studio Kadmus, USA

Rok 1998 Udział: Scena Plastyczna KUL, Lublin Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie, Lublin Teatr Provisorium i Kompania Teatr, Lublin Grupa Chwilowa, Lublin Ośrodek Praktyk Teatralnych Gardzienice, Gardzienice Cinema, Michałowice Porywacze Ciał, Poznań Teatr Studio, Warszawa Akademia Ruchu, Warszawa Cogitatur, Katowice Teatr Ósmego Dnia, Poznań Teresa Budzisz-Krzyżanowska, Warszawa Ariel, Kraków Biuro Podróży, Poznań Pan Pan, Irlandia Dondoro, Japonia Derevo, Rosja/Niemcy Teatr Dramatu Rosyjskiego, Łotwa Poesie Polar, Niemcy Omski Teatr Dramatyczny, Rosja III edycji Festiwalu towarzyszyły liczne wydarzenia. Do najważniejszych należą: wystawa scenografii Andrzeja Kreütz-Majewskiego „Idea-Żywioł-Forma” w przestrzeniach Teatru w Budowie; wystawa projektów graficznych Leszka Mądzika; koncert Józefa Skrzeka; spotkanie autorskie z Tadeuszem Różewiczem; program koncertów pod nazwą Festiwalowe Variétés opracowany przez Igora Jaszczuka, odbywający się w Kawiarni Artystycznej „Hades”. Odbyły się także sesje naukowe: „Czy sztuka jest do zbawienia człowiekowi koniecznie potrzebna”, Międzynarodowe Seminarium Teatralne „Poza Teatrem” z udziałem krytyków teatralnych z Nowej Jugosławii, Słowenii, Rumunii, Malty, Włoch, USA i Polski.

Rok 1999 Udział: Teatr Provisorium i Kompania Teatr, Lublin Teatr Lalki i Aktora im. Hansa Christiana Andersena, Lublin Teatr Projekt, Lublin Akademia Ruchu, Warszawa Porywacze Ciał, Poznań Biuro Podróży, Poznań Teatr Wierszalin, Supraśl Teatr Studio, Warszawa Daisuke Yoshitnoto, Japonia Studio Theatrum, Estonia Teatr Narodowy im. Iwana Franki, Ukraina Tanto, Austria Stella Polaris Norwegia Daska, Chorwacja Teatr Laboratorium SFUMATO, Bułgaria

Rok 2000 Udział: Teatr Projekt, Lublin Teatr z Lublina, Lublin Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie, Lublin OPT Gardzienice, Gardzienice Teatr Lalki i Aktora im. Hansa Christiana Andersena, Lublin Teatr Kana, Szczecin Porywacze Ciał, Poznań Teatr Montownia, Warszawa Studio Teatralne Koto, Warszawa Teatr Ósmego Dnia, Poznań Teatr Nowy, Łódź Teatr Studio, Warszawa Qi Shu Fang's Company, Chiny/USA The Pig Iron Company, USA Atsushi Takenouchi, Japonia BlackSKYwhite, Rosja Teatr Mały (Wilno), Litwa Iwano-Frankowski Ukraiński Muzyczno-Dramatyczny Teatr Obwodowy im. Iwana Franki, Ukraina Gliukai, Litwa Teatr Oskarasa Korsunovasa, Litwa De Ondememing, Belgia Teatr w Koszyku, Ukraina The Riverside Ensamble, USA Teatr 36 zł, Łódź Teatr Wiczy, Toruń Komuna Otwock, Otwock