Humbert I (wł. Umberto Ranieri Carlo Emanuele Giovanni Maria Ferdinando Eugenio; ur. 14 marca 1844 w Turynie, zm. 29 lipca 1900 w Monzy) – król Włoch w latach 1878-1900. Syn Wiktora Emanuela II, pierwszego króla Włoch po zjednoczeniu.

Biografia Urodził się 14 marca 1844 roku w Turynie jako drugie dziecko i najstarszy syn przyszłego pierwszego króla Włoch po ich zjednoczeniu, Wiktora Emanuela II (1820-1878), oraz jego żony, Marii Adelajdy Habsburg (1822-1855). W dniu jego narodzin jego ojciec obchodził swoje 24. urodziny.

Otrzymał imiona Humbert Rajner Karol Emanuel Jan Maria Ferdynand Eugeniusz (wł. Umberto Ranieri Carlo Emanuele Giovanni Maria Ferdinando Eugenio). Pierwsze imię – Humbert – nosił założyciel dynastii sabaudzkiej, Humbert I Białoręki, a także błogosławiony Humbert III Sabaudzki (1135-1189), hrabia Sabaudii w latach 1148-1189. Imiona Rajner i Karol otrzymał po swoich dziadkach – Rajnerze Józefie Habsburgu (1783-1853) i Karolu Albercie Sabaudzkim (1798-1849). Imię Emanuel nosił jego ojciec, Wiktor Emanuel II, imię Ferdynand – stryj, Ferdynand Sabaudzki (1822-1855). Imię Maria nosiło bardzo wiele jego przodków – między innymi jego matka i dwie babki. Imię Jan nosił św. Jan Chrzciciel – patron Turynu, gdzie Humbert się urodził. Imię Eugeniusz nosił natomiast między innymi Eugeniusz Sabaudzki (1663-1736), książę Sabaudii, wybitny dowódca cesarskich wojsk austriackich, którego Napoleon uważał za jednego z siedmiu najwybitniejszych wodzów w dziejach świata* .

Od roku 1858 służył w armii piemonckiej. Jako kapitan uczestniczył w bitwie pod Solferino (1859). Podczas wojny z Austrią (1866) wyróżnił się w przegranej bitwie pod Custozzą, kiedy osłaniał odwrót wojsk włoskich. Po zakończeniu wojny był komendantem Neapolu, a po przyłączeniu Rzymu do Włoch – komendantem wojskowym stolicy (1870).

W 1864 r. polityk włoski, Filippo Gualterio, jako pierwszy zasugerował królowi Włoch, Wiktorowi Emanuelowi II, małżeństwo Humberta z jego kuzynką, Małgorzatą Sabaudzką. Księżniczka miała wtedy jednak tylko trzynaście lat i plany nie zostały zrealizowane, a w pewnym momencie o nich zapomniano. Kilka lat później na żonę Humberta Wiktor Emanuel II wytypował Matyldę Habsburg – do małżeństwa jednak nie doszło, ponieważ osiemnastolatka zmarła tragicznie w czerwcu 1867 roku. W tej sytuacji ponownie – za sprawą premiera i ministra spraw zagranicznych Włoch, Luigiego Federica Menabrea – zaczęto rozważać małżeństwo następcy włoskiego tronu z Małgorzatą.

Po odrzuceniu propozycji małżeństwa ze strony przyszłego króla rumuńskiego, Karola I, Małgorzata zgodziła się wyjść za mąż za swojego kuzyna i ostatecznie w 1868 roku odbył się ślub Humberta z księżniczką. 21 kwietnia w Pałacu Królewskim w Turynie odbyła się ceremonia cywilna, a dzień później w katedrze turyńskiej – ceremonia religijna zaślubin.

Relacje pomiędzy małżonkami od początku determinował romans Humberta z Eugenią Attendolo Bolognini. Następcę włoskiego tronu i jego kochankę najprawdopodobniej łączyło głębokie uczucie, ponieważ po tym, gdy Małgorzata 11 listopada 1869 roku urodziła jedynego syna, Wiktora Emanuela, mąż odsunął się od niej i nastąpił między nimi całkowity rozpad pożycia. Wydaje się jednak, że żona Humberta akceptowała taki stan rzeczy – małżonkowie godnie reprezentowali Włochy, byli ze sobą bardzo zgodni, a mężczyźnie zdarzało się nawet polegać na niej politycznie.

Po objęciu tronu podejmował starania, by jego państwo dołączyło do grona mocarstw europejskich i kontynuował politykę zbliżenia do Austro-Węgier i Prus. W 1882 roku zawiązał z nimi w Wiedniu trójprzymierze, skierowane głównie przeciw Francji. Podróże po całym państwie i zaangażowanie króla podczas klęsk żywiołowych (powódź w Wenecji i w Weronie w 1882, trzęsienie ziemi w Ischii w 1883, epidemia cholery w Neapolu w 1884 roku), gdy kierował operacjami ratowniczymi i udzielał pomocy finansowej ofiarom, przyniosły mu sporą popularność. Wspólnie z prawicowymi rządami zainicjował i wspierał podbój kolonialny w Afryce. Wówczas jego sława zaczęła się zmniejszać. Klęska w bitwie pod Aduą w Etiopii (1896) zaostrzyła sytuacje polityczne i konflikty społeczne w kraju. Pogłębiający się kryzys ekonomiczny wywołał falę demonstracji. Poparta przez władcę masakra w Mediolanie (1898) spowodowała wzrost nastrojów opozycyjnych, co skłoniło go do nieudanej próby umocnienia władzy monarszej z pominięciem parlamentu, którą podjął w latach 1899–1900.

W roku 1878 Humbert I został zaatakowany nożem przez anarchistę Giovanniego Passannantego. Król przeżył atak, a zamachowiec został zatrzymany. Zapytany, czy aprobuje, by w swojej obronie uchodził za szaleńca, Passannante odpowiedział: „Nie boję się śmierci, nie chcę wyjść na wariata, z chęcią poświęcę swoje życie moim zasadom”.

29 lipca 1900 roku para królewska odwiedziła Monzę, aby świętować zakończenie zawodów gimnastycznych. Tego samego dnia późnym wieczorem Humbert I został zamordowany przez włoskiego anarchistę, Gaetano Bresciego. Król zdążył wyszeptać: „Myślę, że jestem ranny” (wł. „Credo di essere ferito!”), a kilka chwil później już nie żył. Zabójca później wyznał, że atakiem na monarchę chciał pomścić29 VII odeszli... – wp.pl. ofiary strajku robotniczego z 1898 roku w Mediolanie, podczas których generał Bava Beccaris użył przeciw protestującym armat.

Małżeństwo i potomstwo W 1868 roku ożenił się ze swoją kuzynką, Małgorzatą Sabaudzką.

Mieli razem jednego syna:

Wiktor Emanuel (wł. Vittorio Emanuele Ferdinando Maria Gennaro; ur. 11 listopada 1869 w Neapolu, zm. 28 grudnia 1947 w Aleksandrii) – przyszły król Włoch jako Wiktor Emanuel III.

Tytulatura thumb|120px|Herb króla Włoch w latach 1870-1890 1878-1900: Humbert I, z Bożej łaski, król Włoch, król Sardynii, Cypru, Jerozolimy, Armenii, książę Sabaudii, hrabia Maurienne, etc.

Genealogia PrapradziadkowieWiktor Amadeusz II Sabaudzki-Carignano(1743-1780) ∞ 1768 Józefina Teresa Lotaryńska-Brionne(1753-1797)Karol Krystian Wettyn(1733-1796) ∞ 1760 Franciszka Krasińska(1742-1796)Leopold II Habsburg(1747-1792) ∞ 1764 Maria Ludwika Burbon(1745-1792)Ferdynand I Burbon(1751-1825) ∞ 1768 Maria Karolina Habsburg(1752-1814)Franciszek I Lotaryński(1708-1765) ∞ 1736 Maria Teresa Habsburg(1717-1780)Karol III Hiszpański(1716-1788) ∞ 1738 Maria Amalia Wettyn(1724-1760)Ludwik Wiktor Sabaudzki-Carignano(1721-1778) ∞ 1740 Krystyna Henryka Heska-Rothenburg(1717-1778)Ludwik Lotaryński-Brionne(1725-1761) ∞ 1748 Ludwika de Rohan-Rochefort(1734-1815)PradziadkowieKarol Emanuel Sabaudzki-Carignano(1770-1800) ∞ 1797 Maria Krystyna Wettyn(1770-1851)Ferdynand III Toskański(1769-1824) ∞ 1790 Luiza Maria Amelia Teresa Sycylijska(1773-1802)Leopold II Habsburg(1747-1792) ∞ 1764 Maria Ludwika Burbon(1745-1792)Wiktor Amadeusz II Sabaudzki-Carignano(1743-1780) ∞ 1768 Józefina Teresa Lotaryńska-Brionne(1753-1797)DziadkowieKarol Albert Sabaudzki(1798-1849) ∞ 1817 Maria Teresa Toskańska(1801-1855)Rajner Józef Habsburg(1783-1853) ∞ 1820 Maria Elżbieta Sabaudzka(1800-1856)RodziceWiktor Emanuel II (1820-1878) ∞ 1842 Maria Adelajda Habsburg (1822-1855)Humbert I (1844-1900), król Włoch

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Władcy włoscy Kategoria:Sabaudzcy wojskowi Kategoria:Dynastia sabaudzka Kategoria:Odznaczeni Medalem za Męstwo Wojskowe Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Orderem Sabaudzkim Cywilnym Kategoria:Zamordowani monarchowie Kategoria:Urodzeni w 1844 Kategoria:Zmarli w 1900 Kategoria:Odznaczeni Orderem Kamehamehy I Kategoria:Ludzie urodzeni w Turynie Kategoria:Ofiary zabójstw we Włoszech