Magdalena Maria Fikus z domu Żemaitis (ur. 13 maja 1936 w Krakowie) – polska biolog, biochemik, specjalistka w zakresie biochemii i fotochemii kwasów nukleinowych, biofizyki komórki, inżynierii genetycznej, profesor nauk przyrodniczych, propagatorka i popularyzatorka nauki.
Życiorys W 1958 została absolwentką Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Warszawskiego. W 1965 uzyskała stopień naukowy doktora, a w 1975 stopień doktora habilitowanego. Tytuł naukowy profesora otrzymała w 1990. Do 1965 pracowała w Państwowym Zakładzie Higieny, następnie w Katedrze Biofizyki na UW, współpracując z profesorem Davidem Shugarem. Pod koniec lat 60. przebywała na stażu naukowym na Stanford University. W 1975 podjęła pracę w Instytucie Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk.
Życie prywatne Córka Kiejstuta Żemaitisa i Włodzimiery, będącej geografem. Była żoną Dariusza Fikusa (1932–1996), redaktora naczelnego dziennika „Rzeczpospolita”. Została matką chrzestną Janusza Walusia.
Odznaczenia i wyróżnienia W 2004 odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.. W 2011 prezydent Bronisław Komorowski, za wybitne osiągnięcia w pracy naukowo-badawczej i działalności dydaktycznej, za zasługi na rzecz popularyzacji i rozwoju nauki w Polsce, odznaczył ją Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą tego orderu. 21 października tego samego roku została Kanclerzem Kapituły Orderu Odrodzenia Polski. Pełniła tę funkcję do 2015.
Wyróżniona Nagrodą „Problemów”, Nagrodą im. Profesora Hugona Steinhausa, Fenomenem „Przekroju”, Nagrodą im. Stefanii Światłowskiej (przyznawaną przez środowisko VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie), a także Medalem Filca (nagrodą przyznawaną przez Szkołę Matematyki Poglądowej za wykład na tej konferencji). W 2023 otrzymała Medal PAN im. Mikołaja Kopernika.
W 2017 ukazała się książka Ireny Cieślińskiej w formie wywiadu rzeki pt. Pani inżynier od życia. Rozmowa z Magdaleną Fikus (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2017, , seria: „Bez pośpiechu”).
Publikacje Raport o stanie biotechnologii – badania i zastosowania, współredaktor z Piotrem Węgleńskim, Polska Akademia Nauk, Warszawa 1984. Inżynierowie żywych komórek, „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1982, , seria: „Omega. Biblioteka wiedzy współczesnej”, 0208-9653, nr 373. Robert Cooke, Wyzwanie naturze. Nowy wspaniały świat inżynierii genetycznej (tłum. Barbara Komuda), autorka wstępu, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1983, . Inżynieria genetyczna i perspektywy jej zastosowań, autorka opracowania, Centrum Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej. Ośrodek Informacji Centralnej, Warszawa 1984. Biotechnologia, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1989, , seria: „Omega. Biblioteka wiedzy współczesnej”, 0208-9653, nr 412. O życiu na żywo. Biologia według „Delty”, zbiór felietonów Magdaleny Fikus, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2018, .
Przypisy .
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Laureaci Nagrody imienia Stefanii Światłowskiej Kategoria:Polscy biochemicy Kategoria:Polscy genetycy Kategoria:Polscy popularyzatorzy biologii Kategoria:Pracownicy Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Laureaci Nagrody im. Profesora Hugona Steinhausa (PFUN i TPiKN) Kategoria:Laureaci Nagrody „Problemów” Kategoria:Laureaci Medalu Filca Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1936