Stanisław Michalski (ur. 13 lutego 1928 w Lutocinie, zm. 9 grudnia 1990 w Poznaniu) – polski pedagog i historyk wychowania, profesor UAM.
Życiorys Urodził się w rolniczej rodzinie Józef Michalskiego i Marii z domu Pesta. Naukę w siedmioletniej szkole powszechnej rozpoczął w 1934, z czego dwie ostatnie klasy realizował w ramach tajnych kompletów podczas okupacji niemieckiej na terenie Generalnej Guberni.
Zaraz po ustaniu działań wojennych, w lutym 1945 podjął naukę w gimnazjum w Rypinie, które ukończył małą maturą w czerwcu 1947. Następnie uczył się w liceum pedagogicznym w Płocku, gdzie w 1949 zdał egzamin maturalny. W latach 1947–1948 pracował jako nauczyciel w szkołach podstawowych, kolejno w Zągotach oraz w Płocku. Od 1949 studiował na UAM w Poznaniu, gdzie ukończył dwa fakultety – studium nauk społecznych I stopnia (1952) i studia pedagogiczne (1953 z uzyskaniem tytułu magistra pedagogiki w zakresie filozofii). Jeszcze podczas studiów (w 1951) podjął pracę zawodową na uczelni, na stanowisku młodszego asystenta w Katedrze Pedagogiki Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie prowadził ćwiczenia z „elementów nauk pedagogicznych”. W 1958 uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie dysertacji Szkolnictwo powszechne w Wielkopolsce w okresie międzywojennym. W 1963 habilitował się na podstawie rozprawy Szkolnictwo i oświata rolnicza w Wielkopolsce w okresie międzywojennym i otrzymał tytuł naukowy docenta w zakresie pedagogiki. W lutym 1964 otrzymał stanowisko etatowe w Katedrze Pedagogiki UAM. Od 1967 był kierownikiem Zakładu Historii Wychowania przy Katedrze Pedagogiki. Zakładem tym kierował aż do śmierci. Od 1969 organizował, a następnie kierował Wyższym Studium Nauczycielskim przy UAM, a w 1971 był zastępcą rektora ds. tego studium. W 1970 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1975 – zwyczajnego. W latach 1972–1975 był także prorektorem UAM, a w latach 1974–1980 – wicedyrektorem Instytutu Pedagogiki.
Poza pracą na macierzystej uczelni, przewodniczył Radzie Naukowej Ośrodka Metodycznego Szkolnictwa Rolniczego w Poznaniu (1966–1971), Radzie Społeczno-Naukowej Oddziału Poznańskiego Instytutu Kształcenia Nauczycieli i Badań Oświatowych (1972–1986), a także był prezesem Poznańskiego Towarzystwa Pedagogicznego (1977–1980).
Zmarł w Poznaniu, pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Junikowo (pole AZ kwatera 3-L-9)Plan Poznania – cmentarze [dostęp 2026-01-20]..
Zainteresowania i osiągnięcia Dorobek publikacyjny Stanisława Michalskiego obejmuje 20 pozycji zwartych, 10 pod redakcją, 162 artykuły i rozprawy oraz 19 recenzji.
Główny krąg zainteresowań stanowiły: polska myśl pedagogiczna XIX i XX wieku, historia oświaty rolniczej, edukacja młodzieży na wsi, dzieje nauczycielstwa i kształcenia nauczycieli oraz metodologia historii wychowania. Był autorem fundamentalnego dzieła Koncepcje systemu edukacji w II Rzeczypospolitej. Studium z pedagogiki porównawczej (1988), a także redaktorem Dziejów szkolnictwa i oświaty na wsi polskiej do 1918 roku (1982). Wypromował ponad 600 magistrów i 18 doktorów.
Publikacje Szkolnictwo powszechne i zakłady kształcenia nauczycieli w Wielkopolsce w okresie międzywojennym, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM (1962) Szkolnictwo i oświata rolnicza w Wielkopolsce w okresie międzywojennym, Poznań: Polskie Towarzystwo Historyczne (1963) Związek Nauczycielstwa Polskiego w Wielkopolsce 1920–1961, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie (1963) Pozaszkolne kształcenie rolnicze w Polsce Ludowej na przykładzie województwa poznańskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie (1965) Działalność pedagogiczna Anieli Szycówny, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych (1968) Stanisława Karpowicza myśl społeczna i pedagogiczna, Warszawa: Książka i Wiedza (1968) Tajne nauczanie w Wielkopolsce w okresie okupacji hitlerowskiej, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie (1968) Szkoła rolnicza a środowisko, Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Szkolnictwa Zawodowego (1969) Społeczna i pedagogiczna działalność Stefanii Sempołowskiej na tle epoki, Warszawa: Książka i Wiedza (1973) Działalność pedagogiczna Marii Lipskiej-Librachowej, Poznań: Wydawnictwo UAM (1974) Filozoficzne i pedagogiczne poglądy Stefana Rudniańskiego, Warszawa: Książka i Wiedza (1980) Wiedza rolnicza w walce o postęp na wsi. Rzecz o Jadwidze Dziubińskiej, Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe (1981) Dzieje szkolnictwa i oświaty na wsi polskiej do 1918 roku, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza (1982) Antoni Bolesław Dobrowolski. Prekursor nowoczesnej edukacji, Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe (1984) Kształcenie młodej kadry naukowej (kilka refleksji z doświadczeń), „Życie Szkoły Wyższej”, nr 12, s. 9–20 (1987) Ideały wychowawcze wiciarzy, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza (1989) Rola historii wychowania w systemie nauk pedagogicznych, „Rozprawy z Dziejów Oświaty”, t. 32, s. 125–139 (1989) Praca naukowo-badawcza nauczycieli w Drugiej Rzeczypospolitej, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM (1994) Działalność pedagogiczna Aleksandra Kamińskiego, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM (1997)
Źródło:.
Nagrody Nagroda indywidualna III stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1967)KOMUNIKAT o nagrodach Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego przyznanych w 1967 r. pracownikom naukowo-dydaktycznym szkół wyższych za szczególne osiągnięcia Dz. Urz. Min. Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z 30 grudnia 1967 r. Nr A-13, poz. 88 [dostęp 2026-01-12].
Przypisy
Bibliografia Wiesław Jamrożek, Stanisław Michalski (1928–1990), [w:] Kronika Miasta Poznania, nr 1-2/1991, s. 155–157, .
Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Ludzie urodzeni w Lutocinie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Pochowani na Cmentarzu na Junikowie Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 1990