mały|Cmentarz w Dzierążni, pomnik żołnierzy WP poległych w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim mały|Cmentarz w Dzierążni
Dzierążnia – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Krynice.
W Dzierążni bierze początek rzeka Wożuczynka (dopływ Huczwy).
W latach 1954–1968 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dzierążnia, po jej zniesieniu w gromadzie Krynice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.
Wieś jest sołectwem w gminie Krynice. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 339 mieszkańców.
Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Znajduje się tu kościół parafialny oraz cmentarz z XIX wieku. Najstarsze groby pochodzą z lat 50. XIX wieku oraz z okresu powstania styczniowego.
Części miejscowości + Integralne części miejscowości: Dzierążnia SIMC Nazwa Rodzaj 0891743 Garb część wsi0891750 Kolonia Dzierążnia część wsi0891766 Sielec część wsi0891772 Stawki część wsi0891789 Winna Góra część wsi
Historia Wieś Dzierążnia, według najstarszych źródeł, do 1435 r. należała do Andrzeja Łabuńskiego. Wchodziła w skład dawnego województwa bełskiego. We dworze istniała winnica, oranżeria, szkółka drzewek, młyn, gorzelnia, karczma i stawy.
W czasie okupacji niemieckiej, w dniach 28–29 stycznia 1943, miała miejsce pacyfikacja wsi, w czasie której zginęło od 62 do 66 mieszkańców, w tym wiele kobiet i dzieci. Całkowicie zniszczono osiem gospodarstw wraz z żywym i martwym inwentarzem. Przeprowadzający egzekucję oddział żandarmerii niemieckiej z Zamościa, dokonał w ten sposób odwetu za udane odbicie zakładników polskich przez oddział Batalionów Chłopskich w dniu 27 stycznia 1943 roku, w którego wyniku zginęło kilku Niemców (w walce poległ również co najmniej jeden partyzant BCh).
Po zakończeniu II wojny światowej folwark rozparcelowano i utworzono tu PGR. Wieś została zelektryfikowana. Zbudowano utwardzoną drogę Wożuczyn – Budy, sieć wodociągową i gazową. W 2006 r. rozpoczęto budowę niewielkiej oczyszczalni ścieków. W lutym 2008 roku została wybudowana nowa centrala i linia telefoniczna.
Na miejscowym cmentarzu pochowani są żołnierze Wojska Polskiego polegli we wrześniu 1939 roku w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim, partyzanci oraz cywilne ofiary pacyfikacji z 1943 roku.
Zabytki kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP kaplica cmentarna (dawniej cerkiew greckokatolicka) cmentarz dworek w stylu polskim z 1800 r. z okolicznym parkiem.
Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są następujące obiekty: zespół kościoła par. pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja, poł. XVIII-XX, nr rej.: A/298 z 18.10.1984: kościół cmentarz kościelny dzwonnica ogrodzenie z kapliczkami plebania zespół pałacowy, k. XVIII, 1890, XX, nr rej.: A/317 z 31.05.1985: pałac oficyna park.
Związani z Dzierążnią Wacław Oszajca SJ – teolog, dziennikarz, publicysta i poeta Stanisław Kaczor – pisarz, wykładowca akademicki
Zobacz też Dzierążnia
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (), ze zmianami w obwieszczeniu z dnia ().
Opis parafii na stronie diecezji
Kategoria:Dzierążnia (województwo lubelskie)