Archidiecezja katowicka () – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w Kościele katolickim w Polsce. Ustanowiona diecezją 28 października 1925 przez papieża Piusa XI bullą „Vixdum Poloniae unitas”. Podniesiona do rangi archidiecezji 25 marca 1992 przez papieża Jana Pawła II bullą „Totus Tuus Poloniae populus”. Tworzy metropolię katowicką wraz z sufraganiami: diecezją gliwicką i diecezją opolską.

Historia Po podziale Górnego Śląska w 1922 wraz z ustanowieniem w 1922 Administracji Apostolskiej dla Śląska Polskiego w jej granicach znalazły się górnośląskie dekanaty oddzielone od diecezji wrocławskiej: dębieński, królewskohucki, lubliniecki, mikołowski, mysłowicki, pogrzebieński, pszczyński, tarnogórski, rudzki, wodzisławski, żorski. W 1923 ks. August Hlond utworzył dwa kolejne dekanaty: katowicki i piekarski.

28 października 1925 diecezja katowicka została ustanowiona przez papieża Piusa XI bullą Vixdum Poloniae unitas i weszła jako sufragania w skład metropolii krakowskiej. Złożyły się na nią dwie niejednolicie geograficznie i historycznie ukształtowane części, składowe diecezji wrocławskiej. Pierwsza, to dawny obszar Wikariatu Cieszyńskiego (do końca I wojny światowej część Śląska Austriackiego), a druga to wschodnia część pruskiego Górnego Śląska (dekanaty odłączone w 1922 z diecezji wrocławskiej). Granice powołanej do życia diecezji, liczącej 4225 km² pokrywały się z granicami województwa śląskiego.

W 1938 ordynariuszowi katowickiemu przekazano pod zarząd fragment diecezji wrocławskiej, leżący w granicach Czechosłowacji, tzw. Zaolzie, obejmujące 29 parafii: 9 z dekanatu Jabłonków (Czeski Cieszyn, Łomna Górna, Jabłonków, Końska, Mosty, Ropica, Trzycież, Trzyniec, Wędrynia), 9 z frysztackiego (Bogumin (Stary), Dziećmorowice, Dąbrowa, Frysztat, Łąki, Lutynia Niemiecka, Nowy Bogumin, Piotrowice, Rychwałd), 7 z karwińskiego (Błędowice, Sucha Górna, Karwina, Orłowa, Sucha Średnia, Stonawa, Cierlicko), 1 ze śląskoostrawskiego (Pietwałd) i 3 z frydeckiego (Dobracice, Domasłowice, Gnojnik). 13 stycznia 1939 biskup katowicki przejął zarząd nad skrawkiem diecezji nitrzańskiej w okręgu Czadeckim, obejmującym 2 parafie: Czarne i Skalite. 1 stycznia 1940 Zaolzie powróciło pod jurysdykcję biskupa wrocławskiego.

W końcu ustanowiona archidiecezją 25 marca 1992 przez papieża Jana Pawła II bullą Totus Tuus Poloniae Populus (dokonał on reorganizacji istniejących diecezji i prowincji kościelnych, której efektem było powstanie kolejnych 9 prowincji kościelnych). Z liczebnie dużej diecezji katowickiej 13 dekanatów weszło w skład nowo utworzonej diecezji gliwickiej (powierzchnia – ok. 800 km², katolicy – ok. 200000, parafie – 48, co stanowi 1/4 obszaru diecezji). Dalsze 8 dekanatów weszło w skład nowo utworzonej diecezji bielsko-żywieckiej (powierzchnia – ok. 1000 km², katolicy – 350000, parafie – 84 co stanowi ok. 1/4 dotychczasowego obszaru diecezji katowickiej).

W lutym 2020 premier Mateusz Morawiecki, przedstawiciele województwa śląskiego, miasta Katowice i abp Wiktor Skworc podpisali umowę w sprawie sfinansowania budowy w archikatedrze w Katowicach tzw. Panteonu Górnośląskiego. Wkład finansowy ze środków publicznych wyniesie minimum 46 mln złotych. Strona kościelna ma wnieść 3 mln zł.

Archidiecezja w liczbach 1921 – po plebiscycie część księży została po stronie niemieckiej, część zaś przeniosła się na stronę polską obawiając się prześladowań 1922 – administrator apostolski ks. August Hlond przyjął do pracy grupę księży z innych diecezji, w tym kilku spoza granic Polski. Wszyscy posiadali wyższe wykształcenie teologiczne. W okresie międzywojennym otrzymywali wykształcenie na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na jednego księdza przypadało 3385 katolików 1925 – katolicy – ok. 915.000, dekanaty – 18, parafie i stacje duszpasterskie – 179 duchowieństwo nowo powstającej diecezji rekrutowało się z kleru wrocławskiego, wychowanego i wykształconego w seminariach duchownych we Wrocławiu i Widnawie (ok. 300 księży, pośród nich 64 uważało się za Niemców, 4 posiadało obywatelstwo niemieckie) 1925–1935 – katolicy – wzrost o ok. 400.000 (mimo wyjazdu ok. 70 tys. Niemców) 1932 – kościoły parafialne – 188 (w tym kościoły tymczasowe – 13, kościoły prywatne – 2, kościół zakonny – 1, kościoły filialne – 20, kaplice z możliwością odprawiania nabożeństw – 133, inne ośrodki kultu – 19) 1933 – katolicy – 1195395 (w tym katolicy niemieccy – 149.153, tj. 12.4%), jak wynika z oficjalnych statystyk państwowych, na polskim Śląsku na początku lat trzydziestych żyło ok. 100.000 ludzi używających języka niemieckiego 1938 – katolicy – 1.305.000, grekokatolicy – 111, prawosławni – 53, ewangelicy – 67685, żydzi – 19124, innowiercy – 1401, ateiści – 399 1939 – w przeddzień wybuchu II wojny światowej księża – 489. Wybuch wojny zastał przy życiu 72 księży – działaczy plebiscytowych i powstańczych, z których 41 było represjonowanych, wielu przeniosło się dobrowolnie lub przymusowo do Generalnego Gubernatorstwa. Łącznie księża dotknięci różnymi represjami – 157 (45 księży i kleryków zginęło w obozach koncentracyjnych, 5 w więzieniach, 2 w czasie działań wojennych, 5 rozstrzelano, 7 zmarło jako ofiary wojny, 26 przeżyło obozy, 15 czasowo przebywało w obozach, 50 czasowo przebywało w więzieniach, 34 otrzymało zakaz urzędowania, 33 wysiedlono do GG, 12 uciekło za granicę w obawie przed prześladowaniami) od poł. 1940 na Górny Śląsk sprowadzano ludność niemiecką z Besarabii i Bukowiny, wyznania protestanckiego i katolickiego (w czasie okupacji, z Kościoła katolickiego wystąpiło ok. 4000 wiernych, tj. 0.4%) tworzącą m.in. kadrę urzędniczą powstającej wówczas administracji okupacyjnej podczas okupacji ok. 150 kościołów i kaplic ucierpiało w mniejszym lub większym stopniu po okupacji katolicy – 1250000, z tego 80% deklarowało się jako Polacy, a 20% jako Niemcy 1986 – katolicy – 2.357.000 1988 (diecezja katowicka) – katolicy – 2.5 mln, dekanaty – 42, parafie – 398 2017 katolicy – 1.386.000, dekanaty – 34, parafie – 322

W 2021 w 322 parafiach (w tym 13 zakonnych) pracowało 704 księży, ponadto w seminarium uczyło się 49 kleryków. Udzielono 17.470 chrztów (w 2020 17.980), 9000 I komunii (w 2020 10.000), 6000 bierzmowań (8000 w 2020) i 5040 ślubów (wobec 6035 w 2020). W niedzielnej mszy uczestniczy 24,4% wiernych, 13,4% przystępuje do komunii, a 84,8% uczęszcza na lekcje religiiArchidiecezja katowicka..

rok ludność kapłani diakoni stali zakonnicy parafie ochrzczeni mieszkańców % liczba diecezjalni zakonni ochrzczonych nakapłana mężczyzn kobiet 1950 1260 tys. 1282 tys. 98,3 506 459 47 2490 62 1806 233 1970 1600 tys. 1700 tys. 94,1 858 719 139 1864 186 1753 261 1980 2036 tys. 2200 tys. 92,5 919 803 116 2215 222 1499 348 1990 2261 tys. 2373 tys. 95,3 1,136 979 157 1990 292 1390 425 1999 1700 tys. 1750 tys. 97,1 1008 882 126 1686 213 922 310 2000 1650 tys. 1700 tys. 97,1 1018 894 124 1620 202 914 311 2001 1650 tys. 1700 tys. 97,1 1035 908 127 1594 222 887 312 2002 1735 tys. 1785 tys. 97,2 1053 920 133 1647 212 977 313 2003 1670 tys. 1719 tys. 97,1 1052 922 130 1587 203 883 313 2004 1660 tys. 1712 tys. 97,0 1061 930 131 1564 199 879 313 2006 1640 tys. 1685 tys. 97,3 1071 946 125 1531 180 843 314 2011 1453 tys. 1495 tys. 97,2 1073 937 136 1355 820 31720161443 tys.1486 tys.97,1109296612613213199870321 2017 1386 tys. 1459 tys. 1174 1065 10981532220191390 tys.1461 tys.95,1106695910713035174870322 2021 1390 tys. 1461 tys. 95,1 1066 938 128 1303 5 193 830 32220231375 tys.145 tys.94,81033913120133112187620322

Biskupi

thumb|Andrzej Przybylski – arcybiskup metropolita

Biskup diecezjalny abp Andrzej Przybylski – metropolita katowicki (od 2025)

Biskupi pomocniczy bp Marek Szkudło (wikariusz generalny) – od 2015 (administrator diecezji w latach 2024–2025) bp Adam Wodarczyk (wikariusz generalny) – od 2015 bp Grzegorz Olszowski (wikariusz generalny) – od 2018

Biskupi seniorzy abp Damian Zimoń – biskup diecezjalny katowicki w latach 1985–2011 (metropolita katowicki w latach 1992–2011), senior od 2011 abp Wiktor Skworc – metropolita katowicki w latach 2011–2023, senior od 2023

Patroni thumb|Obraz Matki Boskiej Piekarskiej, patronki archidiecezji Matka Boża Piekarska Matka Sprawiedliwości i Miłości Społecznej – główna patronka św. Jacek Odrowąż OP – główny patron św. Barbara – współpatronka św. Florian – współpatron

Błogosławieni i męczennicy Józef Czempiel – błogosławiony i męczennik Kościoła katolickiego, proboszcz z Chorzowa Batorego. Zamordowany w obozie koncentracyjnym KL Dachau Paweł Ambroży Barański CSSp – Sługa Boży, duchacz. Zamordowany w obozie koncentracyjnym KL Dachau, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej August Froehlich – proboszcz z Rathenow, przeciwnik nazizmu, który m.in. za obronę polskich robotników przymusowych został zamęczony w obozie koncentracyjnym KL Dachau Karol Golda SDB – Sługa Boży, salezjanin. Zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Franciszek Harazim SDB – Sługa Boży, salezjanin. Zamordowany w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Euzebiusz Huchracki OFM – Sługa Boży, franciszkanin. Zamordowany w obozie KL Dachau, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Józef Huwer SVD – Sługa Boży, werbista. Zamęczony w obozie koncentracyjnym KL Buchenwald, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Norbert Kompalla CM – Sługa Boży, lazarysta. Zamordowany w obozie KL Dachau, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Antoni Korczok – ksiądz, społeczny działacz i historyk Kościoła Stanisław Kubista SVD – błogosławiony i męczennik Kościoła katolickiego, werbista. Zamordowany w obozie koncentracyjnym KL Sachsenhausen Jan Macha – ksiądz, błogosławiony Kościoła katolickiego, męczennik za CARITAS, zgilotynowany przez Gestapo w 1942 w więzieniu na ul. Mikołowskiej w Katowicach. Beatyfikowany 20 listopada 2021 Michael von Matuschka – Sługa Boży, hrabia, polityk, urzędnik państwowy, przeciwnik nazizmu, zamordowany w więzieniu Berlin-Plötzensee za udział w zamachu na życie Adolfa Hitlera Franciszek Miśka SDB – Sługa Boży, salezjanin. Zamordowany w KL Dachau, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Ludwik Mzyk SVD – błogosławiony i męczennik Kościoła katolickiego, werbista. Zamordowany w obozie koncentracyjnym KL Posen. Adolf Pojda – proboszcz parafii św. Ottona w Słupsku, został zamęczony w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Dachau Emil Szramek – błogosławiony i męczennik Kościoła katolickiego. Zamordowany w obozie koncentracyjnym KL Dachau Józef Słupina CM – Sługa Boży, lazarysta. Zamordowany w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Jan Świerc SDB – Sługa Boży, salezjanin. Zamordowany w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Fabian Waculik OFM – kapelan WP, zginął od kuli niemieckiego snajpera, gdy udzielał pomocy rannemu. Pośmiertnie odznaczony orderem Virtuti Militari Jan Wagner CM – Sługa Boży, lazarysta. Rozstrzelany przez nazistów w zbiorowej egzekucji pod Bydgoszczą, oczekuje na beatyfikację w procesie II grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej Ludwik Wrodarczyk OMI – Sługa Boży i Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, zamordowany przez ukraińskich nacjonalistów

Świątynie Świątynia główna Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach W latach 1925–1955 kościołem katedralnym diecezji katowickiej był kościół św. Piotra i Pawła

Bazyliki