Hrabstwa Anglii (, l. mn. ) – jednostki podziału terytorialnego Anglii wykorzystywane na przestrzeni dziejów dla potrzeb administracyjnych, sądowniczych, politycznych oraz geograficznych. Ustanowione w XI wieku przez Normanów, hrabstwa wywodzą się od funkcjonujących już w czasach anglosaskich jednostek zwanych Słowo to przetrwało do dziś w nazwach wielu hrabstw, jak Cambridgeshire czy Derbyshire.. Współcześnie pojęcie hrabstwa może odnosić się do hrabstw metropolitalnych i niemetropolitalnych – jednostek podziału administracyjnego drugiego rzędu oraz hrabstw ceremonialnych mających znaczenie głównie geograficzne.

Hrabstwa historyczne thumb|upright=0.7|Historyczne hrabstwa Anglii

Hrabstwa historyczne () to dawne jednostki podziału terytorialnego Anglii, których granice zaczęły kształtować się w średniowieczu. Funkcjonowały one do 1889 roku, gdy ustawą powołano hrabstwa administracyjne (), których granice w znacznej mierze odpowiadały wcześniejszemu podziałowi i przetrwały do 1974 roku. Hrabstwa te przez wieki, poza pełnieniem funkcji administracyjnych, stanowiły istotny element tożsamości kulturowej ich mieszkańców oraz miały znaczenie geograficzne.

Łącznie w Anglii istniało 39 hrabstw historycznych, choć pomiędzy XVI a XX wiekiem za 40. hrabstwo uważane było czasem walijskie hrabstwo Monmouthshire. Wiele z nich przetrwało do dziś jako hrabstwa administracyjne lub ceremonialne, jednak często w znacznie zmienionych granicach.

Hrabstwa administracyjne thumb|upright=0.7|Podział administracyjny Anglii według rodzaju jednostek: Hrabstwa administracyjne stanowią drugi, po regionach, szczebel podziału administracyjnego Anglii, ustanowiony w 1974 roku ustawą . Wyróżnia się wśród nich hrabstwa metropolitalne (), obejmujące swoim obszarem większe aglomeracje miejskie oraz niemetropolitalne () na pozostałych obszarach. Zadania powierzone władzom hrabstw obejmują m.in. planowanie strategiczne, zapewnianie edukacji i pomocy społecznej, utrzymywanie bibliotek, policji, straży pożarnej, transportu publicznego oraz dróg.

W momencie powołania hrabstw w 1974 roku obejmowały one cały obszar Anglii z wyjątkiem regionu Wielkiego Londynu oraz wysp Scilly. W 1986 roku zlikwidowane zostały władze w hrabstwach metropolitalnych, a ich kompetencje przejęte zostały przez znajdujące się niżej w hierarchii dystrykty metropolitalne, choć formalnie hrabstwa te nadal pozostają jednostkami administracyjnymi. Miejsce hrabstw niemetropolitalnych w znacznej części kraju zajęły natomiast jednostki typu , które, łącząc w sobie kompetencje hrabstw oraz , zastąpiły na obszarach, gdzie je powołano, dwustopniowy podział administracyjny. Pierwsza jednostka tego typu – Isle of Wight – powstała w 1995 roku.

Obecnie (2023) w Anglii znajduje się 21 hrabstw niemetropolitalnych, 6 metropolitalnych oraz 62 jednostki typu .

Hrabstwa ceremonialne thumb|upright=0.7|Ceremonialne hrabstwa Anglii

Hrabstwa ceremonialne () to obszary, których granice zdefiniowane zostały w ustawie i którym przydzieleni zostali namiestnicy (), którzy reprezentują na ich terenie monarchę. Funkcja ta istniała już w średniowieczu, jednak aż do reformy administracyjnej w 1996 roku granice tych obszarów były tożsame, z nielicznymi wyjątkami, z granicami hrabstw administracyjnych. Jednostki te są obecnie powszechnie używane w kontekście geograficznym.

W odróżnieniu od hrabstw administracyjnych pokrywają one cały obszar Anglii, łącznie z Wielkim Londynem i wyspami Scilly. Hrabstwa ceremonialne obejmują zwykle hrabstwo administracyjne o tej samej nazwie oraz przylegające do niej jednostki typu unitary authority. Rzadziej – pojedyncze hrabstwo administracyjne lub jedną bądź kilka jednostek typu unitary authority.

Obecnie w Anglii istnieje 48 hrabstw tego typu.

Lista hrabstw Lista hrabstw administracyjnych (w tym metropolitalnych i niemetropolitalnych), ceremonialnych i historycznych na przestrzeni lat. Hrabstwa wyszczególnione jako administracyjne (w tym metropolitalne lub niemetropolitalne) pełniły jednocześnie funkcję hrabstwa ceremonialnego, o ile nie podano inaczej w przypisie. Hrabstwa wyszczególnione jako ceremonialne pełniły wyłącznie tę funkcję. Hrabstwo Historyczne 1889–1974 1974–obecnie Derbyshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Devon administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Essex administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Gloucestershire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Hampshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Hertfordshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Kent administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Lancashire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Leicestershire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Norfolk administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Nottinghamshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Oxfordshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Staffordshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Surrey administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Warwickshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) East Sussex— administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) West Sussex— administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Lincolnshire ceremonialne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Suffolk ceremonialne (1889–1974) niemetropolitalne (od 1974) Cambridgeshire administracyjne (1889–1965) — niemetropolitalne (od 1974) Worcestershire administracyjne (1889–1974)— niemetropolitalne (od 1998) Merseyside— metropolitalne (od 1974) South Yorkshire— metropolitalne (od 1974) Tyne and Wear— metropolitalne (od 1974) West Midlands— metropolitalne (od 1974) West Yorkshire— metropolitalne (od 1974) Wielki Manchester (Greater Manchester)— metropolitalne (od 1974) Kumbria (Cumbria)— niemetropolitalne (1974–2023) ceremonialne (od 2023) North Yorkshire— niemetropolitalne (1974–2023) ceremonialne (od 2023) Somerset administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2023) ceremonialne (od 2023) Northamptonshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2021) ceremonialne (od 2021) Buckinghamshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2020) ceremonialne (od 2020) Dorset administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2019) ceremonialne (od 2019) Bedfordshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2009) ceremonialne (od 2009) Cheshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2009) ceremonialne (od 2009) Durham administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2009) ceremonialne (od 2009) Kornwalia () administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2009) ceremonialne (od 2009) Northumberland administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2009) ceremonialne (od 2009) Shropshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2009) ceremonialne (od 2009) Wiltshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–2009) ceremonialne (od 2009) Berkshire administracyjne (1889–1974) niemetropolitalne (1974–1998) ceremonialne (od 1998) Isle of Wight— administracyjne (1890–1974) niemetropolitalne (1974–1995) ceremonialne (od 1995) East Riding of Yorkshire— administracyjne (1889–1974)— ceremonialne (od 1996) Rutland administracyjne (1889–1974)— ceremonialne (od 1997) Herefordshire administracyjne (1889–1974)— ceremonialne (od 1998) City of London — ceremonialne (od 1889) Wielki Londyn (Greater London)— ceremonialne (od 1965) City of Bristol— ceremonialne (od 1996) Hereford and Worcester— niemetropolitalne (1974–1998)— Avon— niemetropolitalne (1974–1996)— Cleveland— niemetropolitalne (1974–1996)— Humberside— niemetropolitalne (1974–1996)— Cambridgeshire and Isle of Ely— administracyjne (1965–1974)— Huntingdon and Peterborough— administracyjne (1965–1974)— Sussex ceremonialne (1889–1974)— Yorkshire ceremonialne (1889–1974)— Cumberland administracyjne (1889–1974)— Westmorland administracyjne (1889–1974)— East Suffolk— administracyjne (1889–1974)— West Suffolk— administracyjne (1889–1974)— North Riding of Yorkshire— administracyjne (1889–1974)— West Riding of Yorkshire— administracyjne (1889–1974)— Lincolnshire, Parts of Holland— administracyjne (1889–1974)— Lincolnshire, Parts of Kesteven— administracyjne (1889–1974)— Lincolnshire, Parts of Lindsey— administracyjne (1889–1974)— Huntingdonshire administracyjne (1889–1965)— Middlesex administracyjne (1889–1965)— County of London— administracyjne (1889–1965)— Isle of Ely— administracyjne (1889–1965)— Soke of Peterborough— administracyjne (1889–1965)—

Zobacz też

podział administracyjny Anglii hrabstwa Szkocji

Uwagi

Przypisy

Bibliografia