thumb|Andrzej Stelmachowski – marszałek Senatu I kadencji Senatorowie I kadencji zostali wybrani 4 i 18 czerwca 1989 oraz w wyniku wyborów uzupełniających przeprowadzonych 8 października 1989, 4 i 18 lutego 1990 oraz 27 maja i 10 czerwca 1990. Kadencja senatorów rozpoczęła się z dniem drugiej tury wyborów parlamentarnych (18 czerwca 1989), a zakończyła się 25 listopada 1991.

W wyniku wyborów parlamentarnych w 1989 (tzw. wyborów kontraktowych lub czerwcowych) wybrano 100 senatorów. Były to pierwsze wybory do Senatu w powojennej historii Polski – izba ta została zlikwidowana na skutek sfałszowanego w 1946 przez komunistów referendum. Utworzenie Senatu oraz przeprowadzenie do niego całkowicie wolnych oraz demokratycznych wyborów było jednym z podstawowych uzgodnień Okrągłego Stołu, które solidarnościowa opozycja zawarła ze skupioną wokół PZPR władzą.

7 kwietnia 1989 Sejm PRL dokonał nowelizacji konstytucji, wprowadzając do niej instytucję Senatu Polskiej Rzeczypospolitej LudowejUstawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ()., a także uchwalił ordynację wyborczą. Zgodnie z nią senatorowie zostali wybrani w 49 okręgach wyborczych obejmujących obszar poszczególnych województw – w 47 wybierano po dwie osoby, a w 2 – warszawskim i katowickim – po trzech przedstawicieli do izby wyższejUstawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Ordynacja wyborcza do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ().. 29 grudnia 1989 dokonano kolejnej zmiany konstytucji – nazwę Polska Rzeczpospolita Ludowa zastąpiono nazwą Rzeczpospolita Polska, tym samym senatorowie Senatu PRL stali się senatorami Senatu RPUstawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ()..

99 spośród 100 senatorów wyłonionych w wyborach czerwcowych zostało wybranych jako przedstawiciele opozycyjnego Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. 92 z nich wygrało już 4 czerwca, pozostałych 7 zwyciężyło w ponownym głosowaniu z 18 czerwca. 1 mandat uzyskał niezależny kandydat Henryk Stokłosa, który został wybrany w drugiej turze.

Wśród senatorów wybranych w wyborach kontraktowych znalazło się 6 kobiet i 94 mężczyzn. Cztery osoby spośród nich legitymowały się stażem parlamentarnym – w różnych kadencjach Sejmu PRL zasiadali uprzednio Gustaw Holoubek, Edmund Osmańczyk, Ryszard Reiff i Stanisław Stomma; mandat poselski sprawowała wcześniej również Dorota Simonides, która wygrała jedne z wyborów uzupełniających do izby wyższej.

Przed zakończeniem I kadencji wygasł mandat 5 senatorów (we wszystkich przypadkach na skutek śmierci parlamentarzysty). Grzegorz Białkowski nie dożył dnia złożenia ślubowania. Po jego śmierci, a także po zgonach Edmunda Osmańczyka i Adama Stanowskiego, przeprowadzano trzykrotnie wybory uzupełniające. Mandaty po Mieczysławie Tarnowskim i Janie Józefie Lipskim pozostały nieobsadzone do końca kadencji – senatorowie ci zmarli już po uchwale Sejmu RP z 9 marca 1991, która przewidziała na jesień tego samego roku rozwiązanie obu izb parlamentu i przeprowadzenie w pełni wolnych wyborówUchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 marca 1991 r. w sprawie terminu rozwiązania się Sejmu ()..

Pierwsze posiedzenie Senatu I kadencji rozpoczęło się w dniu 4 lipca 1989 w Sali Posiedzeń Sejmu. Funkcję marszałka seniora pełnił najstarszy wiekiem senator – Stanisław Stomma.

Kluby w Senacie w trakcie kadencji

Ugrupowanie polityczne VII 1989 XI 1991 +/− Obywatelski Klub Parlamentarny 99W dacie powstania 23 czerwca 1989. Na pierwszym posiedzeniu liczył 98 osób (Grzegorz Białkowski nie złożył ślubowania). 67 Unia Demokratyczna – 29 – Senatorowie niezrzeszeniSenatorowie, którzy nie przystąpili do żadnego z klubów parlamentarnych bądź opuścili je w trakcie kadencji. 1 2 Razem 100 98

Prezydium Senatu I kadencji Senator Funkcja Klub Czas pełnienia funkcji Od Do Stanisław Stomma Marszałek senior Obywatelski Klub Parlamentarny Marszałek senior przewodniczy obradom Senatu przed wyborem Prezydium Andrzej Stelmachowski Marszałek Senatu Obywatelski Klub Parlamentarny Uchwała Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 4 lipca 1989 r. w sprawie wyboru Marszałka Senatu (). Zofia KuratowskaWicemarszałek Senatu KP Unii Demokratycznej Uchwała Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 4 lipca 1989 r. w sprawie wyboru wicemarszałków Senatu (). Józef Ślisz Obywatelski Klub Parlamentarny Andrzej Wielowieyski KP Unii Demokratycznej Andrzej Celiński Członek Niezrzeszony Uchwała Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 4 lipca 1989 r. w sprawie wyboru członków Prezydium Senatu (). Krzysztof Kozłowski Członek Obywatelski Klub Parlamentarny Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 1990 r. w sprawie zmian w składzie osobowym Prezydium Senatu (). Edward WendeCzłonek KP Unii Demokratycznej Janusz Ziółkowski Obywatelski Klub Parlamentarny Roman Duda Członek Obywatelski Klub Parlamentarny Jerzy Stępień Członek Obywatelski Klub Parlamentarny

Funkcje sekretarza Senatu pełnili Anna Bogucka-Skowrońska, Andrzej Czapski, Stanisław Obertaniec, Krzysztof Pawłowski, Andrzej Piesiak, Jerzy Stepień (do 26 września 1989), Bartłomiej Kołodziej (od 26 września 1989).

Senatorowie I kadencji thumb|Jerzy Stępień thumb|Krzysztof Kozłowski

thumb|Ireneusz Niewiarowski thumb|Andrzej Wajda thumb|Lech Kaczyński thumb|Bogdan Lis thumb|Andrzej Celiński thumb|Andrzej Wielowieyski

Senatorowie wybrani w 1989 Pogrubieniem wyróżniono imiona i nazwiska senatorów wyłonionych w I turze wyborów. Kolorem szarym wyróżniono senatorów, których mandat wygasł w czasie trwania kadencji izby. Położenie Województwo Liczbakand. Wybrani senatorowie % głosówI/II turaObwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 8 czerwca 1989 r. o wynikach głosowania i wynikach wyborów do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przeprowadzonych dnia 4 czerwca 1989 r. ().Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 20 czerwca 1989 r. o wynikach ponownego głosowania i wynikach wyborów do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przeprowadzonych dnia 18 czerwca 1989 r. (). 50px bialskopodlaskie 8 72,28 72,24 50px białostockie 13 60,18 58,45 50px bielskie 12 71,36 68,96 50px bydgoskie 23 58,47 44,66 / 63,08 50px chełmskie 7 56,59 54,78 50px ciechanowskie 9 63,77 59,21 50px częstochowskie 12 68,44 67,87 50px elbląskie 13 57,98 57,92 50px gdańskie 6 73,43 67,76 50px gorzowskie 13 56,51 56,39 50px jeleniogórskie 13 62,95 62,51 50px kaliskie 11 68,27 60,83 50px katowickie 18 66,43 63,95 61,23 50px|Województwo kieleckie kieleckie 12 69,26 61,34 50px|Województwo konińskie konińskie 9 60,12 56,11 50px|Województwo koszalińskie koszalińskie 6 58,17 53,77 50px krakowskie 14 81,24 71,77 50px|Województwo krośnieńskie krośnieńskie 9 75,64 73,68 50px legnickie 10 68,91 65,82 50px leszczyńskie 14 46,02 / 63,75 41,30 / 61,81 50px lubelskie 11 73,92 71,47 50px łomżyńskie 7 73,78 70,30 50px łódzkie 17 60,13 47,37 / 58,53 50px|Województwo nowosądeckie nowosądeckie 7 82,47 73,16 50px olsztyńskie 13 58,21 53,66 50px opolskie 14 68,20 62,25 50px ostrołęckie 6 67,02 63,04 50px pilskie 10 36,36 / 50,09 43,80 / 49,47 50px piotrkowskie 12 63,26 59,43 50px płockie 8 69,43 62,73 50px poznańskie 6 68,35 66,86 50px|Województwo przemyskie przemyskie 6 77,77 72,60 50px radomskie 16 61,57 47,67 / 67,65 50px|Województwo rzeszowskie rzeszowskie 10 81,31 79,37 50px siedleckie 7 63,10 61,13 50px sieradzkie 8 59,08 54,88 50px skierniewickie 7 69,79 64,75 50px słupskie 10 68,12 41,31 / 61,70 50px suwalskie 15 66,64 59,34 50px szczecińskie 12 60,99 60,54 50px|Województwo tarnobrzeskie tarnobrzeskie 12 74,91 68,38 50px tarnowskie 8 76,94 72,77 50px toruńskie 11 69,37 64,70 50px wałbrzyskie 18 72,40 67,04 50px warszawskie 32 67,31 67,03 67,01 50px włocławskie 11 61,39 54,74 50px wrocławskie 11 74,95 68,49 50px|Województwo zamojskie zamojskie 9 77,94 74,91 50px zielonogórskie 9 59,45 52,87

Senatorowie wybrani w wyborach uzupełniających Pogrubieniem wyróżniono imiona i nazwiska posłów wyłonionych w I turze wyborów. Położenie Województwo Liczbakand. Wybory (I/II tura) Wybrani senatorowie % głosówI/II tura Objęcie mandatu 50px piotrkowskie 6 8 października 1989Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 10 października 1989 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów uzupełniających do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przeprowadzonych dnia 8 października 1989 r. w okręgu wyborczym obejmującym obszar województwa piotrkowskiego (). 65,07 17 października 1989 50px opolskie 4 4 lutego 1990Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 6 lutego 1990 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych dnia 4 lutego 1990 r. w okręgu wyborczym obejmującym obszar województwa opolskiego ().18 lutego 1990Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 20 lutego 1990 r. o wynikach ponownego głosowania i wyniku wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych dnia 18 lutego 1990 r. w okręgu wyborczym obejmującym obszar województwa opolskiego (). 35,6667,07 1 marca 1990 50px lubelskie 4 29 maja 1990Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 29 maja 1990 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych dnia 27 maja 1990 r. w okręgu wyborczym obejmującym obszar województwa lubelskiego ().12 czerwca 1990Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 12 czerwca 1990 r. o wynikach ponownego głosowania i wyniku wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych dnia 10 czerwca 1990 r. w okręgu wyborczym obejmującym obszar województwa lubelskiego (). 40,5159,93 21 czerwca 1990

Senatorowie, których mandat wygasł w trakcie kadencji Senator Wygaśnięcie mandatu Przyczyna Następca 29 czerwca 1989 śmierć (zmarł 29 czerwca 1989,nie złożył ślubowania) 17 października 1989 śmierć (zmarł 4 października 1989) 16 lutego 1990 śmierć (zmarł 7 lutego 1990) 23 maja 1991 śmierć (zmarł 11 maja 1991) mandat pozostał nieobsadzony 19 września 1991 śmierć (zmarł 10 września 1991) mandat pozostał nieobsadzony

Przynależność klubowa (stan na koniec kadencji)

thumb|August Chełkowski thumb|Cezary Józefiak 23 czerwca 1989 posłowie i senatorowie wybrani z poparciem Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” (a więc 99 ze 100 senatorów) zrzeszyli się w Obywatelskim Klubie Parlamentarnym na czele z posłem Bronisławem Geremkiem. Po przemianach wewnątrz obozu solidarnościowego pod koniec kadencji w Senacie funkcjonowały dwa kluby parlamentarne: Obywatelski Klub Parlamentarny – 67 senatorów; funkcję zastępcy przewodniczącego klubu poselsko-senatorskiego pełnił Roman Duda; Klub Parlamentarny Unii Demokratycznej – 29 senatorów; funkcję zastępcy przewodniczącego klubu poselsko-senatorskiego pełniła Zofia Kuratowska; KP UD powstał 4 stycznia 1991. Dwóch parlamentarzystów izby wyższej na koniec kadencji pozostawało senatorami niezrzeszonymi.

Obywatelski Klub ParlamentarnyKlub senatorów wybranych z ramienia Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. Piotr AndrzejewskiOd 17 października 1989 (dzień ślubowania). Stefan Bembiński Edmund Bilicki Włodzimierz Bojarski Antoni Borowski August Chełkowski Jan Chodkowski Stanisław Chrobak Roman Ciesielski Andrzej Czapski Stanisław Dembiński Jerzy Dietl Roman Duda Andrzej Fenrych Bolesław Fleszar Józef Góralczyk Alicja Grześkowiak Stefania Hejmanowska Stanisław Hoffmann Gabriel Janowski Ryszard Juszkiewicz Antoni Jutrzenka-Trzebiatowski Jarosław Kaczyński Lech Kaczyński Tadeusz Kłopotowski Bartłomiej Kołodziej Lech Kozioł Jan Kozłowski Andrzej Kralczyński Edward Lipiec Wiesław Lipko Bogdan Lis Andrzej Machalski Jerzy Madej Karol Modzelewski Jan Musiał Ireneusz Niewiarowski Zdzisław Nowicki Stanisław Obertaniec Władysław Papużyński Krzysztof Pawłowski Andrzej Piesiak Jerzy Pietrzak Leszek Piotrowski Walerian Piotrowski Benedykt Pszczółkowski Edward Pyziołek Anna Radziwiłł Zbigniew Rokicki Zbigniew Romaszewski