Kłodzko – gmina wiejska położona w województwie dolnośląskim, w centrum powiatu kłodzkiego i ziemi kłodzkiej. Przed reformą administracyjną Polski z 1999 r. gmina wchodziła w skład województwa wałbrzyskiego. Siedziba gminy znajduje się w Kłodzku, które tworzy osobną gminę miejskąPolska. Mapa administracyjna, 1:600 000, wyd. Daunopol, Warszawa 1999..

Obszar gminy stanowi 15,35% powierzchni powiatu. 30 czerwca 2009 gminę zamieszkiwało 17 031 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku gminę zamieszkiwało 17 079 osób.

Środowisko naturalne thumb|Ogólna panorama Wojciechowic w 1967 roku

Położenie geograficzne Gmina Kłodzko położona jest w południowo-zachodniej Polski, w Sudetach, obejmuje Kotlinę Kłodzką oraz częściowo Krowiarki, wchodzące w skład Masywu Śnieżnika i Góry Bardzkie, które stanowią równocześnie wschodnią granicę gminySłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 13..

thumb|left|Kotlina Kłodzka widziana spod Wapniarki w Żelaźnie Na zachodzie gmina Kłodzko graniczy z Polanicą-Zdrojem, gminą Szczytna i Radków, na północnym zachodzie z gminą Nowa Ruda, na wschodzie z gminami: Stoszowice, Bardo, Złoty Stok i Lądek-Zdrój, a na południu z gminą Bystrzyca Kłodzka. Geograficznie gmina wiejska otacza obszar gminy miejskiej KłodzkoMapa administracyjna województwa dolnośląskiego..

Warunki naturalne Powierzchnię gminy Kłodzko tworzy lekko falista równina o wysokości 350–430 m n.p.m. o charakterze starej trzeciorzędowej powierzchni zrównania, z cienką pokrywą utworów czwartorzędowych, ponad którą wznoszą się izolowane i, twardzielowe garby i wzniesienia. Najwyższym wzniesieniem na obszarze gminy jest Sarnica (551 m)Mapa powiatu Kłodzko, 1:100 000, wyd. PPWK, Warszawa 1959.. Powierzchnię kotliny rozcinają głębokie, często o charakterze przełomowym doliny rzeczne. Środek gminy wyznaczają ujściowe odcinki dolin uchodzących do Nysy Kłodzkiej jej dopływów: Bystrzycy Dusznickiej, Ścinawki, Jodłownika, Jaszkówki i Białej LądeckiejSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 13..

Budowa geologiczna thumb|Łąka w Wojborzu Gmina Kłodzko leży na obszarze struktury geologicznej określanym mianem niecki lub synklinorium śródsudeckiego, jedynie jej północna część ma znacznie bardziej złożoną budowę. Występujące tu struktury należą do różnowiekowych jednostek metamorfiku kłodzkiego, struktury bardzkiej i kłodzko-złotostockiego masywu granitoidowegoSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 13–14..

Surowce mineralne W porównaniu z ościennymi gminami zasoby surowców mineralnych gminy Kłodzko przedstawiają się bardzo skromnie. Znaczenie gospodarcze posiadają wyłącznie surowce skalne, eksploatowane od stuleci na potrzeby budownictwa, których pozostałością są kamieniołomy i wyrobiskaSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 18..

Warunki klimatyczne Gmina Kłodzko charakteryzuje się umiarkowanym, łagodnym klimatem, sprzyjającym gospodarce rolnej i hodowlanej oraz turystyce. Średnia roczna temperatura wynosi około 7 °C, a w najcieplejszym miesiącu wynosi ona ok. 17 °C, zaś w najzimniejszym styczniu –2,5 °CA. Schmuck, Regiony termiczne województwa wrocławskiego, „Czasopismo Geograficzne”, 28: 1957, s. 3–4.. Roczna suma opadów atmosferycznych sięga 600 mmKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 28.. Podobnie jak w całych Sudetach, dominuje wiatr z kierunków południowo-zachodnich, z wyjątkiem okresu od maja do lipca, kiedy dominują wiatry północneMały rocznik statystyczny Polski, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2009, s. 34..

Środowisko przyrodnicze thumb|Nornik zwyczajny, jeden z gryzoni występujących na terenie gminy Kłodzko

Roślinność Szata roślinna występująca w gminie Kłodzko jest typowa dla Krainy Pogórzy Działu Sudeckiego Prowincji Górskiej. Jeszcze do XIII–XIV w. znaczne obszary zajęte były przez wielogatunkowe lasy liściaste, które obecnie występują w formie szczątkowej, będąc zastąpionymi przez łąki, pola i parkiSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 22..

Specyficzne zespoły roślinne, głównie drzewiaste, tworzą parki dworskie, powszechnie zakładane na przełomie XIX/XX w., a także później, m.in. w Korytowie, Piszkowicach, Żelaźnie i Szalejowie DolnymSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit, s. 23..

Lasy państwowe na terenie gminy Kłodzko wchodzą w skład nadleśnictw w Bardzie Śląskim, Bystrzycy Kłodzkiej, Zdrojach i JugowieDane RDLP we Wrocławiu..

Zwierzęta W gminie Kłodzko można spotkać koszatkę leśną, przedstawiciela gryzoni leśnych. Spotkać można także traszkę górską oraz salamandrę plamistą. W lasach żyją lisy i kuny leśne, a na przyleśnych łąkach sarny, dziki. pospolite są gatunki takich zwierząt jak: nornik zwyczajny, kret, jeż. Niekiedy można spotkać zająca szaraka. Nad polami i łąkami bardzo często słychać skowronka pospolitego, rzadziej zaś jastrzębiaSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 23–24..

Symbole gminy Jedynym symbolem gminy Kłodzko jest jej herb, ustanowiony przez radę gminy w 1997 r., stanowiący graficzny symbol społeczności i samorządu. Łączy w sobie tradycje tych ziem ze współczesnością. Tarcza herbowa barwy złotej ma nieskomplikowany zwarty kształt. Symbolizuje charakter gminy Kłodzko – skromnej, niewyróżniającej się, lecz bogatej.

Pole tarczy herbu wypełnia godło przedstawiające srebrnego lwa w koronie, w pozycji pionowej, z wyciągniętymi przednimi łapami skierowany w prawo umieszczony na czerwonym tle, dumnie i dynamicznie stąpającego po zielonych wzgórzach, pomiędzy którymi wije się rzeka ginąca na horyzoncie, przecinając krajobraz na dwie części [dostęp 2010-02-21]..

Historia thumb|Siedziba Urzędu Gminy w Kłodzku, powstała w 1996 roku, wcześniej władze gminne urzędowały w budynku ratusza i urzędu rejonowego Gmina Kłodzko powstała po II wojnie światowej na terenie tzw. Ziem Odzyskanych (II okręg administracyjny – Dolny Śląsk). 28 czerwca 1946 gmina – jako jednostka administracyjna powiatu kłodzkiego – weszła w skład nowo utworzonego województwa wrocławskiego.Na podstawie ustawy z dnia 11 września 1944 o organizacji i zakresie działania rad narodowych () oraz dekretu z 23 listopada 1944 o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego ()..

Początkowo obejmowała ona tylko wsie położone w najbliższym sąsiedztwie Kłodzka. Sąsiadowała z gminami: Krosnowicami na południu, Polanicą Zdrojem na zachodzie, Bożkowem na północnym zachodzie, Bardem, Stoszowicami i Złotym Stokiem na północy. 1 lipca 1952 r. gmina została podzielona na cztery gromady: Bierkowice, Ławica, Wojciechowice, Jaszkowa GórnaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.. Gmina została zlikwidowana 29 września 1954 r. wraz z reformą wprowadzającą gromady.

Gmina Kłodzko została przywrócona w kolejnej reformie administracyjnej 1 stycznia 1973 r., uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu. Jej obszar w stosunku do poprzedniego został poszerzony o gromady: Stary Wielisław, Szalejów Dolny i Szalejów Górny i liczyła ona 23 wsie.. 2 lipca 1976 r. jej terytorium znowu zostało powiększone przez przyłączenie do niej zlikwidowanej gminy Żelazno oraz 5 wiosek z gminy Bożków. Znajdowała się ona w granicach nowo utworzonego województwa wałbrzyskiego.. W 1990 r. na mocy ustawy o samorządzie terytorialnym gminy uległy przekształceniu z terenowych organów administracji rządowej w jednostki samorządu terytorialnego. Ostatnia zmiana miała miejsce w 1999 r., na jej skutek gmina wiejska Kłodzko znalazła się w powiecie kłodzkim, wchodzącym w skład województwa dolnośląskiegoStrategia rozwoju Gminy Kłodzko, Kłodzko 2001, s. 4..

Zabytki thumb|Kościół-sanktuarium w Starym Wielisławiu thumb|Pałac w Żelaźnie Na terenie gminy Kłodzko zachowało się wiele obiektów zabytkowych, z których znaczna część uległa całkowitej dewastacji w latach 1945–1990. Na szczególną uwagę zasługują znajdujące się tutaj kościoły i zespoły pałacoweDane uzyskane u konserwatora zabytków w Wałbrzychu..

Kościoły Kościół św. Jana Chrzciciela w Jaszkowej Dolnej Kościół św. Mikołaja w Jaszkowej Górnej Kościół św. Jakuba w Krosnowicach Kościół św. Jana Chrzciciela w Ołdrzychowicach Kłodzkich Kościół św. Jana Chrzciciela w Piszkowiach Kościół św. Mikołaja w Starkowie Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Starym Wielisławiu Kościół św. Szymona i św. Tadeusza w Szalejowie Dolnym Kościół św. Jerzego w Szalejowie Górnym Kościół św. Jerzego w Wojborzu Kościół św. Michała w Wojciechowicach Kościół św. Marcina w Żelaźnie

Pałace i zespoły dworskie Zespół dworski w Jaszkowej Górnej Pałac w Kamieńcu Pałac w Krosnowicach Pałac Oppersdorfów w Ołdrzychowicach Kłodzkich Pałac w Podzamku Pałac w Szalejowie Dolnym Pałac w Żelaźnie

Obiekty gospodarcze Przędzalnia w Ołdrzychowicach Kłodzkich

Gospodarka thumb|Widok na pola uprawne w Kamieńcu + Struktura użytkowania ziemi w gminie (2005)Dane opracowane na podstawie Bazy Danych Regionalnych dla gminy Kłodzko na 2005 r. dla działu rolnictwo. Rodzaj Powierzchnia % Grunty orne 12500 ha 49,55% Pastwiska 2089 ha 8,28% Łąki 2100 ha 8,33% Sady 61 ha 0,24% Użytki rolne (Σ) 16750 ha 66,4% Lasy 6109 ha 24,22% Pozostałe grunty i nieużytki 2366 ha 9,38% Użytki i nieużytki rolne (Σ) 25225 ha 100%

Pod względem gospodarczym gmina wiejska Kłodzka ma rolniczy charakter. W wyniku transformacji gospodarczej z lat 90. XX w. upadły wszystkie większe zakłady przemysłowe na terenie gminy, w tym zakłady przemysłu włókienniczego, istniejące na terenie gminy od XIX w. Mieszkańcy gminy znajdują zatrudnienie głównie w pobliskim Kłodzku.

Stopa bezrobocia w gminie Kłodzko wyniosła 32,25% na koniec 2004 rokuStan na 31.12.2004 r., dane Starostwa Powiatowego w Kłodzku.. thumb|Typowy sklep w miejscowościach gminy, na przykładzie ABC w Krosnowicach Kłodzkich Dochody budżetu gminy Kłodzko w złotych na 1 mieszkańcaDane z Bazy Danych Regionalnych GUS.:

Demografia Powierzchnia gminy wynosi 252,25 km², co przy obecnej liczbie mieszkańców (16 928 w czerwcu 2004) daje gęstość zaludnienia równą 67 osób na 1 km². Gmina zajmuje 176. miejsce pod względem powierzchni, zaś pod względem liczby ludności w Polsce – 410..

Wykres ludności gminy Kłodzko w ostatnich dwóch dekadachDane zaczerpnięte z Bazy Danych Regionalnych GUS, dział ludność.:

thumb|Osiedle punktowców w Ołdrzychowicach Kłodzkich, powstałe pod koniec lat 70. XX wieku.

Struktura płci mieszkańców gminy Kłodzko według danych z 30 czerwca 2004 r.: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 16 928 100 8623 50,9 8305 49,1Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 67,1 34,2 32,9

Struktura płci i wieku mieszkańców gminy według danych z 30 czerwca 2008 r.

Sytuacja ludnościowa gminy Kłodzko należy do najstabilniejszych w regionie. Pod koniec lat 90. XX w. liczba ludności zaczęła nieznacznie spadać, jednak obecnie zaznaczyła się tendencja zwyżkowa, co ma związek z bezpośrednim sąsiedztwem gminy z Kłodzkiem, które stanowi ważny ośrodek kulturalny, gospodarczy i polityczny całej ziemi kłodzkiej.

thumb|690x480px|center|Piramida wieku mieszkańców gminy Kłodzko w 2014 roku

Edukacja thumb|Szkoła Podstawowa w Ołdrzychowicach Kłodzkich thumb|Gimnazjum Gminne w Kłodzku Na terenie gminy znajdują się 5 przedszkoli (Jaszkowa Dolna, Krosnowice, Ołdrzychowice Kłodzkie, Żelazno, Bierkowice), 10 szkół podstawowych oraz 3 gimnazja. W placówkach prowadzonych przez Urząd Gminy, według danych z roku szkolnego 2008/2009 uczyło się 814 dzieci w szkołach podstawowych, wliczając w to klasy „0” oraz 135 uczniów w gimnazjachSzkolnictwo w gminie Kłodzko, dane za Bazą danych Regionalnych GUS..

Lista szkół prowadzonych przez gminę Kłodzko:

Szkoły podstawowe Szkoła Podstawowa w Jaszkowej Dolnej, Jaszkowa Dolna 63., 57-315 Jaszkowa Dolna Szkoła Podstawowa w Jaszkowej Górnej 71, Jaszkowa Górna 71, 57-312 Jaszkowa Górna Szkoła Podstawowa w Krosnowicach, Krosnowice 207, 57-362 Krosnowice