mały|Eparchia mińska na tle podziału administracyjnego Egzarchatu Białoruskiego Eparchia mińska – główna eparchia Egzarchatu Białoruskiego Patriarchatu Moskiewskiego obejmująca Mińsk i rejon miński obwodu mińskiego. Od 23 października 2014 wchodzi w skład metropolii mińskiej.
Historia Utworzona ukazem z 13/24 kwietnia 1793 dla ziem zajętych przez Imperium Rosyjskie po II rozbiorze Polski w miejsce eparchii turowskiej podlegającej metropolii kijowskiej (do 1786). Katedra biskupia znajdowała się w soborze katedralnym w Słucku do 3 września 1799, kiedy siedzibę biskupa przeniesiono do Mińska na mocy ukazu z .
Wkrótce eparchia mińska objęła także ziemie litewskie zajęte przez Rosję po III rozbiorze Polski. W ten sposób diecezja osiągnęła nadzwyczajne rozmiary. Zasięg jej jurysdykcji powiększyły też działania zmierzające do likwidacji unii brzeskiej i podporządkowania unitów prawosławiu.
Już w 1795 uznano za konieczne wydzielenie z diecezji mińskiej eparchii bracławskiej i wikariatu żytomierskiego, przekształconego w samodzielną eparchię 16 października 1799. Eparchia mińska, będąca w rzeczywistości samodzielną, uznawana była za koadiutorstwo metropolii kijowskiej, zaś zwierzchnicy eparchii tytułowani byli arcybiskupami.
W 1832 gubernia wileńska została podporządkowana nowo utworzonej eparchii połockiej, z której zresztą wkrótce (po likwidacji unii brzeskiej w guberniach zachodnich w 1839) wydzielono eparchię wileńską. W tym czasie granice eparchii mińskiej pokrywały się z granicami guberni mińskiej.
W 1922 biskupi mińscy otrzymali godność metropolitów.
W 1989 biskupi mińscy otrzymali godność egzarchów białoruskich.
W latach 90. XX w. eparchia obejmowała dekanaty: Mińsk, rejon miński, Wilejka, Miadzioł, Wołożyn, Borysów, Słuck, Kleck, Stołpce, Mołodeczno, Soligorsk, Łohojsk. W marcu 2012 w skład eparchii wchodziło 25 dekanatów.
Zmiany nazwy i zasięgu mińska, izasławska i bracławska – od 13/24 kwietnia 1793 mińska i wołyńska – od 12/23 kwietnia 1795 mińska i litewska – od 4/15 sierpnia 1799 mińska i grodzieńska – od 30 kwietnia/12 maja 1830 mińska i bobrujska – od 4/16 lutego 1839 mińska i turowska – od 6/18 kwietnia 1878 mińska – koniec XIX w. mińska i turowska – XX w. (do 1928) mińska – 1928–1935 mińska i białoruska – 1941–1989 mińska i grodzieńska – 1990–1992 mińska i słucka – 1992–2014 mińska (tytuł ordynariusza: miński i zasławski) – od 2014
Dekanaty W 2018 r. eparchia dzieliła się na następujące dekanaty: Dekanat miński I (10 parafii) Dekanat miński II (4 parafie) Dekanat miński III (św. Aleksandra Newskiego) (5 parafii) Dekanat miński IV (6 parafii) Dekanat miński V (7 parafii) Dekanat miński VI (7 parafii) Dekanat miński VII (5 parafii) Dekanat miński rejonowy I (14 parafii) Dekanat miński rejonowy II (11 parafii) Dekanat miński rejonowy III (16 parafii)
W skład dekanatów nie wchodziło 7 parafii, nie posiadających własnych świątyń.
Monastery Eparchii podlegały w 2018 r. następujące klasztory: monaster św. Eufrozyny Połockiej w Połocku, żeński, stauropigialny monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Żyrowiczach, męski, stauropigialny monaster Narodzenia Matki Bożej w Grodnie, żeński, stauropigialny monaster Wprowadzenia Matki Bożej do Świątyni w Boguszach, żeński, stauropigialny monaster św. Elżbiety w Mińsku, żeński
Prawosławni biskupi mińscy Wiktor (Sadkowski), 1793–1796 Hiob (Potiomkin), 1796–1812 arcybiskup Serafin (Głagolewski) (7 lutego 1812 – 20 sierpnia 1814) Daniel (Nattok-Michajłowski), 1814–1816; locum tenens Anatol (Maksimowicz), 1816–1832 Eugeniusz (Bażenow), 1832–1834 Nikanor (Klementiewski) (5 września 1834 – 28 stycznia 1840; od 1835 arcybiskup) Antoni (Zubko), 1840–1848 Michał (Gołubowicz), 1848–1868 Aleksander (Dobrynin) (14 sierpnia 1868 – 25 kwietnia 1877; od 27 marca 1877 arcybiskup) Eugeniusz (Szerieszyłow), 1877–1880 Warłaam (Czerniawski) (26 lipca 1880 – 21 maja 1889) Symeon (Lińkow), 1889–1899 Michał (Tiemnorusow), 1899–1912 Jan (Pommers) (11 lutego – listopad 1912; biskup słucki; wikariusz miński; locum tenens) Mitrofan (Krasnopolski) (9 listopada 1912 – 6 lipca 1916; od 1918 arcybiskup) Jerzy (Jaroszewski) (6 lipca 1916 – 1919) Melchizedek (Pajewski) (1919 – 23 lipca 1922; początkowo jako locum tenens; 1926 – 12 lipca 1927) Arseniusz (Smoleniec) (13 lipca – 12 października 1927; locum tenens) Paweł (Wilkowski), 1927–1930 Teofan (Siemieniako), 1930–1935 Joazaf (Żewachow), 1936; locum tenens Modest (Nikitin), 1936–1937 Pantelejmon (Rożnowski) (1941 – maj 1942; z tytułem metropolity, egzarchy Mińska i całej Białorusi) Filoteusz (Narko) (1942 – 1944; locum tenens) Bazyli (Ratmirow), 1944–1947 Pitirim (Swiridow) (13 stycznia 1947 – 21 kwietnia 1959) Guriasz (Jegorow) (21 maja 1959 – 19 września 1960) Leoncjusz (Bondar) (19 września 1960 – 16 marca 1961; locum tenens) Antoni (Krotewycz), 1961 Warłaam (Borisewicz), 1961–1963 Nikodem (Rotow) (4 sierpnia – 9 października 1963) Sergiusz (Pietrow), 1963–1965 Antoni (Mielnikow) (25 maja 1965 – 10 października 1978) Filaret (Wachromiejew) (10 października 1978 – 25 grudnia 2013; od 1989 z tytułem egzarchy patriarszego) Paweł (Ponomariow) (25 grudnia 2013 – 25 sierpnia 2020) Beniamin (Tupieko), od 2020
Zobacz też Diecezja mińska (rzymskokatolicka)
Przypisy
Bibliografia Минская епархия Opis w serwisie ortho-rus Eparchia w encyklopedii Древо Krótka informacja na oficjalnej stronie egzarchatu
*