Krążowniki ciężkie typu Northampton – seria sześciu amerykańskich okrętów, zbudowanych dla US Navy w latach 30. XX wieku. Był to drugi typ krążowników ciężkich zaprojektowanych i zbudowanych w Stanach Zjednoczonych w wyniku ustaleń traktatu waszyngtońskiego.
W porównaniu z wcześniejszym typem Pensacola, nowe okręty miały mniej, bo dziewięć dział 8-calowych (203 mm), umieszczonych w trzech trójdziałowych wieżach, dwóch dziobowych i rufowej. Taką konfigurację uzbrojenia przyjęto też dla kolejnych typów amerykańskich krążowników waszyngtońskich. Typ Northampton otrzymał również poprawione opancerzenie i szereg drobniejszych ulepszeń w stosunku do poprzedników. Należało do niego sześć jednostek: „Northampton”, „Chester”, „Louisville”, „Chicago”, „Houston” oraz „Augusta”. Wszystkie wzięły udział w działaniach II wojny światowej, trzy z nich: „Houston”, „Northampton” i „Chicago” zostały utracone. Pozostałe przeniesiono do rezerwy wkrótce po zakończeniu działań wojennych, a w 1959 roku skreślono z listy floty i sprzedano na złom.
Projektowanie i budowa Działając na podstawie decyzji Kongresu z grudnia 1924 roku o sfinansowaniu budowy dla US Navy ośmiu okrętów nowej klasy – krążowników waszyngtońskich oraz na pierwszych opiniach o budowanych od 1926 roku dwóch pierwszych jednostkach tej klasy, typu Pensacola, rozpoczęto prace koncepcyjne nad nowym projektem amerykańskiego krążownika. W porównaniu z typem Pensacola miał on otrzymać zmienione uzbrojenie główne i lepiej rozplanowany pancerz, miał mieć lepsze właściwości żeglugowe dzięki wyższej wolnej burcie, poprawiony podział wewnętrzny kadłuba oraz hangar dla wodnosamolotów pokładowych. Nowe krążowniki zostały pomyślane jako jednostki flagowe: trzy dla eskadr, trzy flot. W związku z tym otrzymały dodatkowe pomieszczenia dla członków sztabów.
Główną różnicą w porównaniu z krążownikami typu Pensacola miała być mniejsza liczba armat kal. 203 mm. Wstępne szkice projektowe przedstawiały dwa odmienne rozwiązania: osiem dział w czterech podwójnych wieżach oraz dziewięć w trzech potrójnych. Ponieważ pierwszy wariant nie zapewniał wystarczających oszczędności tonażowych, ostatecznie zdecydowano się na budowę okrętów z dziewięcioma działami, w trzech wieżach, z których dwie miały znaleźć się na dziobie, w superpozycji, trzecia na pokładzie rufowym.
Środki na budowę sześciu krążowników przyznano w roku finansowym 1926–1927. Do ich realizacji wybrano pięć stoczni: Newport News Shipbuilding & Dry Dock Company (dwa okręty), Mare Island Naval Shipyard, Puget Sound Naval Shipyard, New York Shipbuilding oraz Bethlehem Steel w Quincy. Stępki pod wszystkie położono w 1928 roku, budowę pierwszego, „Northampton”, ukończono 17 maja 1930 roku, ostatniego, „Chicago”, 9 marca 1931 roku. Początkowo otrzymały one sygnatury CL, przynależne lekkim krążownikom, i numery od 26 do 31, 1 lipca 1931 roku oficjalnie sklasyfikowano je jako ciężkie krążowniki, zmieniając sygnatury na CA, przy pozostawieniu tych samych numerów.
Opis konstrukcji Charakterystyka ogólna Krążowniki typu Northampton miały długość całkowitą 182,96 m (177,4 m na konstrukcyjnej linii wodnej), szerokość maksymalną 20,14 m oraz średnie zanurzenie przy wyporności standardowej 5,92 m, zaś przy pełnej 6,5 m. Przeciętne rzeczywiste wartości wyporności wynosiły odpowiednio 9300 długich ton (ts) i 11 400 ts (podawane są też inne wartości, np. 9006 ts i 11 420 ts). Kadłub miał kliprowy dziób z gruszką Taylora i wzniesionym pokładem dziobówki, który kończył się uskokiem za nadbudówką dziobową w przypadku trzech pierwszych jednostek lub za pierwszym kominem u trzech ostatnich. Przestrzeń pod dziobówką była wykorzystana do zabudowy dodatkowych kabin dla członków sztabów, okrętowanych w przypadku wykorzystania krążowników jako okrętów flagowych. Wysokość wolnej burty na dziobie wynosiła około 9 m, na wysokości nadbudówki dziobowej około 7 m, na śródokręciu i rufie po około 4,2 m.
Duże hangary dla czterech wodnosamolotów zabudowano wokół tylnego komina. Przed nim zainstalowano dwie obrotowe katapulty na cylindrycznych pokładach. Na dachu hangaru znajdował się dźwig do obsługi samolotów pokładowych. Bezpośrednio za hangarem znajdowała się jednokondygnacyjna nadbudówka z zapasowymi przyrządami kierowania ogniem. Okręty posiadały dwa trójnożne maszty: przedni, stanowiący podstawę konstrukcji trzykondygnacyjnej nadbudówki dziobowej, mieszczącej między innymi opancerzone bojowe stanowisko dowodzenia, oraz główny z rufową nadbudówką, przed którą znajdował się pokład łodziowy. Dźwig służący do obsługi łodzi pokładowych umiejscowiony był w przedniej części głównego masztu.
Kadłub był podzielony grodziami na 22 przedziały wodoszczelne, miał podwójne dno i burty. Przestrzenie te wykorzystano jako zbiorniki paliwa. Środek ciężkości zaplanowano stosunkowo nisko, by zapobiec niekontrolowanej utracie stateczności w przypadku uszkodzeń bojowych. Powodowało to jednak znaczne kołysanie kadłuba, szczególnie przy niskich prędkościach. W konstrukcji nadbudówek użyto, dla oszczędności tonażowych, znacznych ilości stopów aluminium. Według projektu cała załoga (45 oficerów oraz 576 podoficerów i marynarzy zgodnie z etatem pokojowym) miała do dyspozycji własne koje, co było szczególnie podkreślane wobec dobrowolności służby w marynarce w latach 30. XX wieku.
Urządzenia napędowe Krążowniki typu Northampton były napędzane czterema zespołami turbin parowych systemu , każdym składającym się z turbiny wysokiego i niskiego ciśnienia, umieszczonymi w dwóch oddzielnych maszynowniach. Turbiny z przedniej maszynowni napędzały wały zewnętrzne, tylnej wewnętrzne. Parę do turbin dostarczało osiem kotłów wodnorurkowych typu Yarrow na pierwszej jednostce bądź White-Forster na pozostałych. Były one rozmieszczone parami w czterech kotłowniach, spaliny z których były odprowadzane przez dwa kominy. Naprzemienny układ pomieszczeń siłowni: dwie kotłownie – maszynownia – dwie kotłownie – maszynownia, tzw. system unitarny, miał na celu zapobieżenie przypadkowi unieruchomienia całości maszyn jednym trafieniem. Łączna projektowana moc maszyn wynosiła 107 000 shp, co miało zapewnić prędkość maksymalną 32,5 węzła. Przy przeforsowaniu siłowni poszczególne okręty osiągały moc 109 000 shp i prędkość 33 węzłów. Zapas paliwa, maksymalnie 3067 ton (2108 ts), miał zapewnić zasięg 10 000 mil morskich przy prędkości ekonomicznej 15 węzłów.
Energię elektryczną dostarczały cztery turbogeneratory o łącznej mocy 900 kW, dwa po 250 kW oraz dwa po 200 kW. W początkowym okresie służby krążowniki nie dysponowały generatorami awaryjnymi, które zainstalowano dopiero w wyniku pierwszych doświadczeń wojennych. Pojedynczy ster zapewniał promień skrętu wynoszący około 345 m przy prędkości 20 węzłów.
Uzbrojenie Główne uzbrojenie artyleryjskie krążowników typu Northampton składało się z dziewięciu dział 203 mm L/55 (8 cali) Mk 9 (w późniejszym okresie na części okrętów wymienionych na będące ich zmodyfikowaną wersją Mk 14 L/55), umieszczonych na wspólnych lawetach w trzech wieżach artyleryjskich, dwóch w superpozycji na dziobie, trzeciej na rufie. Wystrzeliwały one pociski przeciwpancerne i burzące o masie 118 kg z prędkością początkową około 853 m/s. Donośność wynosiła 29 000 m, szybkostrzelność 3–4 wystrzały na minutę na lufę. Prędkość obrotu wieży w poziomie to 3,5°, luf w pionie 6° na sekundę, kąt ostrzału każdej z wież 300°, zakres kątów elewacji od –10° do +41°, kąt ładowania 5°. Zbyt mała odległość pomiędzy wylotami luf w wieży sprawiała, że podmuch wylotowy wpływał na tor lotu najbliższych pocisków. Aby temu zapobiec, wprowadzono strzelanie salwami rozdzielnymi: wystrzał ze środkowej lufy następował z około sekundowym opóźnieniem, co poprawiło celność. Pierwotnym systemem kierowania ognia artylerii głównej były dwa dalocelowniki Mk 13 z dalmierzami o bazie 12 stóp (ok. 3,7 m).
Według projektu artylerię uniwersalną okrętów stanowiły cztery działa 127 mm (5 cali) Mk 13 L/25 na pojedynczych podstawach Mk 19, zainstalowane na dachu niskiej nadbudówki za hangarem wodnosamolotów. Strzelały one amunicją zespoloną, masa naboju wynosiła 45,4 kg, pocisku 24,4 kg, prędkość początkowa 643 m/s, donośność w poziomie około 13 000 m, w pionie 8000 m, szybkostrzelność do 15 strzałów na minutę, zakres kątów podniesienia od –15° do 85°.
Krążowniki zostały początkowo wyposażone w dwie potrójne wyrzutnie torped kalibru 533 mm dla torped Mark XILeo Marriott: Treaty Cruisers, s. 73–77.John Jordan: Warships After Washington, s. 128–129.. W 1930 roku jednak podjęto generalną decyzje o wycofaniu aparatów torpedowych z pokładów krążowników, uważano bowiem że jednostki te nie będą wchodziły w kontakt bojowy z okrętami przeciwnika na dystansach umożliwiających skuteczne użycie torped. Nie przewidziano tym samym krwawych nocnych batalii, jakie miały miejsce w drugiej połowie 1942 roku, i po 1930 roku okręty zostały pozbawione swojej broni podwodnej. Sugerowano się jednak także ryzykiem stwarzanym przez głowice torpedowe na pokładzie, w przypadku trafienia pociskiem przeciwnika w wyrzutnię, a także możliwością zaoszczędzenia na wadze okrętów i rodzącą się ze stąd możliwością zaopatrzenia jednostek w dodatkowe pociski artylerii 203 mm, co w warunkach wojennych umożliwiłoby zaopatrzenie okrętów w łącznie 1400 pocisków tego kalibruNorman Friedman: U.S. Cruisers, s. 132–133.. W zamian, w 1940 roku „Northampton” jako jeden z pierwszych okrętów w US Navy otrzymał radar dozoru CXAM, co razem z bardzo dobrymi w roli przeciwlotniczej działami 5" /25, wzmacniało zalety okrętu w roli eskorty lotniskowcówNorman Friedman: U.S. Cruisers, s. 129–130.. Okręty nie otrzymały jednak skutecznej artylerii przeciwlotniczej średniego zasięgu, nie zostały bowiem pierwotnie zmaterializowane zamiary wyposażenia ich w działka kalibru 37 mm. W zamian, jednostki otrzymały dwa zupełnie przestarzałe działka Hotchkiss QF 3pdr (47 mm) i cztery pojedyncze wielkokalibrowe karabiny maszynowe Browning M2 kalibru 12,7 mm.
Wyposażenie lotnicze stanowiły w pierwszym okresie służby cztery wodnosamoloty Curtiss SOC Seagull, zastąpione w 1944 roku na „Chesterze” czterema Vought OS2U Kingfisher, a w 1945 roku na „Louisville” jednoosobowymi Curtiss SC Seahawk.
Opancerzenie Całkowita masa opancerzenia krążowników typu Northampton wynosiła 547 ts (około 6% ciężaru okrętu). Składał się na nie pas burtowy, o długości 64 i wysokości 4 m, grubości 76–95 mm, nałożony na poszycie burtowe na wysokości przedziałów kotłowni i maszynowni. Od góry był on przykryty pokładem pancernym grubości 25 mm, z przodu i z tyłu zamknięty grodziami pancernymi grubości 38 mm.
Poza urządzeniami napędowymi pancerz chronił komory amunicyjne, zbudowane w postaci skrzyń o ścianach grubości 64 mm i dachu 51 mm oraz wieże artyleryjskie, których ściana przednia miała grubość 64 mm, dach 51 mm, pozostałe ściany 19 mm, zaś barbety 38 mm. Okręty nie posiadały wzdłużnych grodzi przeciwtorpedowych, jedyną bierną ochroną przeciwko eksplozjom podwodnym było podwójne dno i burty.
Opancerzenie krążowników typu Northampton było dalece niewystarczające w starciu z równorzędnym, uzbrojonym w działa kal. 203 mm, przeciwnikiem. Przebicie pancerza burtowego lub pokładu pancernego pociskiem 8-calowym było możliwe z każdej odległości, na której w realnych warunkach toczono walki artyleryjskie, iluzoryczna była również ochrona przed pociskami 6-calowymi (152 mm) lekkich krążowników. Stąd załogi nazywały swoje okręty Tin Clads (puszki, blaszanki).
Modyfikacje thumb|„Chester” w maju 1945 roku, po ostatniej wojennej modyfikacji, z widocznymi antenami radarów na masztach