mały|Dupa Tuwima Wiersz, w którym autor grzecznie, ale stanowczo uprasza liczne zastępy bliźnich, aby go w dupę pocałowali – satyryczny wiersz Juliana Tuwima, wydany w 1937 roku.

O utworze Wiersz ten znany jest również pod tytułami Absztyfikanci Grubej Berty (od pierwszych słów wiersza) i Całujcie mnie wszyscy w dupę (od wersu kończącego każdą zwrotkę). Cechą szczególną utworu jest wzmocnienie przekazu poprzez użycie potocznego i wulgarnego słownictwa. Składa się on z dziesięciu zwrotek, choć część źródeł nie zawiera zwrotki zaczynającej się od wersu „Item liryczni producenci (...)”.

Utwór został wydany prywatnie w 1937 w Poznaniu przez Andrzeja Piwowarczyka (ówczesnego praktykanta w małej drukarni) w dwóch wydaniach, o nakładach odpowiednio 30 i 5 egzemplarzy. Pierwotnie Piwowarczyk chciał wydać Bal w Operze, lecz Tuwim, powołując się na niedokończenie tego poematu, zaproponował publikację „Wiersza...”.

Treść Wiersz ten nosi cechy wulgarnej apostrofy skierowanej do bardzo szerokiego grona adresatów: zarówno grup społecznych, jak i konkretnych osób. Zwrotki zawierają wyliczenie podmiotów, do których kierowany jest kończący każdą zwrotkę wers „Całujcie mnie wszyscy w dupę”. Utwór jest stylistycznie bogaty w neologizmy, neosemantyzmy, fonetyzacje i pogardliwe formy liczb mnogich czasowników. Możliwe jest wyodrębnienie następujących tematów poruszanych przez autora:

Krytyka drobnomieszczaństwa i inteligencji – Obecna w przeważającej części zwrotek. Autor kieruje powtarzającą się w wierszu inwektywę do fabrykantów katowickich, borysławskich i łódzkich; żygolaków oraz pind z Warszawy; inteligencji żydowskiej; ścisłowców i racjonalistów; osób, które szybko się wzbogaciły; studentów, nauczycieli i profesorów; czy wreszcie innych literatów, w tym z czasopisma „Wiadomości Literackie” oraz jego własnej grupy „Skamander”. Antysyjonizm i krytyka społeczności żydowskiej – Obecne w zwrotkach drugiej, trzeciej i szóstej. Inwektywa kierowana jest zarówno wobec liberalnej żydowskiej inteligencji skupionej wokół wiedeńskiego czasopisma Neue Freie Presse oraz obecnej w Krakowie, Bochni i Stryju; wobec żydowskiego związku sportowego Makabi (zrównanego z Obozem Wielkiej Polski); a także wobec syjonistów promujących w owym czasie migrację Żydów do Palestyny. Krytyka nacjonalizmu, rasizmu i antysemityzmu – Najmocniej obecna w zwrotce trzeciej, w której autor wprost podważa założenia rasistowskiej polityki III Rzeszy i obraża jej zwolenników. O pocałowanie w dupę w zwrotce tej autor uprasza także członków OWP i Makabi, szturmowców, oraz inne grupy kojarzone w owym czasie ze wsparcia dla nacjonalistycznej polityki. W zwrotce ósmej krytyce poddawani są także panslawiści. Krytyka duchowieństwa – Obecna w zwrotce ósmej, skierowana do elit wspólnot religijnych zarówno z Góry Kalwarii, jak i Jasnej Góry, a także odnosząca się w wulgarny sposób do kwestii celibatu duchownych katolickich. Inwektywy wobec konkretnych osób, spośród których najczęściej wymieniany jest Stanisław Cywiński.

Dodatkowo w utworze obecne są, w formie pojedynczych wersów, motywy pacyfistyczne i mizantropiczne oraz krytyczne względem cenzury.

Wykorzystanie wiersza w piosenkach Utwór ten wielokrotnie wykorzystywany był przez późniejszych artystów muzycznych. Często jednak poddawany był skróceniu, najczęściej o zwrotki szóstą, ósmą i dziewiątą.

Piosenki z tekstem opartym na tym wierszu wykonują między innymi: Bez Jacka – nagranie na płycie Zatańcz ze mną na polanie (2000) KBTW? – nagranie na płycie „MatołyBezSzkoły” (2008) Fokus – nagranie na płycie Poeci (2009) melorecytowana piosenka ze spektaklu „Tuwim dla dorosłych”, wystawianego przez Nova Scena Teatru Roma w Warszawie (premiera 15 stycznia 2011) Szymon Podwin. Inka Ink – utwór „Całujcie Mnie” (2026), nawiązujący do wiersza Juliana Tuwima.

Rzeźba „Dupa Tuwima”

Na początku 2013 w kinie Charlie w Łodzi, w związku z obchodami Roku Juliana Tuwima, odsłonięta została nawiązująca do wiersza rzeźba „Dupa Tuwima” autorstwa grupy artystycznej B.I.E.D.A. Następnie twórcy przenieśli ją na podwórko kamienicy Jakuba Hofmana (ul. Piotrkowska 101), a w 2017 trafiła na kratę okienną galerii i kawiarni Surindustrialle mieszczącą się w podwórku kamienicy Juliusza Szulca (ul. Piotrkowska 118), co było spowodowane przeprowadzaniem remontu w poprzedniej lokalizacji. Rzeźba miała powrócić po kilku tygodniach na stare miejsce, ale została na podwórku ul. Piotrkowskiej 118, następnie przeniesiono ją na podwórko przy ul. Legionów 2 w Łodzi.

Przypisy

Linki zewnętrzne Skany oyginalnego wydania ze zbiorów Instytutu Badań Literackich PAN

Kategoria:Polska literatura satyryczna Kategoria:Polskie utwory poetyckie Kategoria:Twórczość Juliana Tuwima Kategoria:Utwory literackie z 1937