Kawodrza Dolna – osiedle w Częstochowie należące do dzielnicy Gnaszyn-Kawodrza.
Historia Osada Krowodrza została założona przez braci Leonarda i Kanimira w 1356 i ulokowana w dąbrowie należącej do Grabówki nad rzeką Rybną, oraz częściowo w granicach kolonii Świętej Barbary. Wieś została przekazana w 1382 roku Paulinom z Jasnej Góry przez Władysława Opolczyka. W tym okresie w jej skład wchodziło wówczas sześć łanów kmiecych. Każdy z kmieci płacił po pół kopy (30 groszy) czynszu i był zobowiązany przepracować kilka dni w roku na polach klasztornych. Nazwa osady wskazuje na jej rolniczy charakter oraz główne zajęcie mieszkańców - hodowlę bydła domowego (krów). W latach 1808–1810 została zmieniona nazwa osady na Kawodrza. W 1813 roku wojska rosyjskie spustoszyły wieś. Według skargi włościan zasiewy (zostały) zupełnie zajeżdżone, wytratowane, ziemniaki wszystkie wytargane, ptactwo wybite, łąki wypasione, mieszkańcy pobici i rozpędzeni. W 1818 roku pośród szkół elementarnych działających na terenie miasta, pod numerem szóstym wymieniona jest szkoła w Kawodrzy (obecnie Szkoła Podstawowa nr 46 im. Stefana Żeromskiego) do której uczęszczały również dzieci z wsi Gnaszyn, Łojki, Wielki Bór, Lisiniec, Kawodrza Górna i Stradom. W 1827 roku w osadzie było 51 domów oraz 389 mieszkańców. Znajdował się: młyn, do którego należało 90 mórg ziemi, zamieszkiwany przez 7 osób; karczma z 4 mieszkańcami oraz liczne warsztaty rzemieślnicze (szewc, stolarz, kowal, garncarz). W Kawodrzy Górnej znajdowała się kopalnia rud żelaza „Barbara”, a w Kawodrzy Dolnej dwie kopalnie odkrywkowe gliny, cegielnie: „Kawodrza” Antoniego Księżyka oraz „BIDA” przy ul. Szamotowej.
Gromadę Kawodrza Dolna z siedzibą GRN w Kawodrzy Dolnej utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie częstochowskim w woj. stalinogrodzkim, na mocy uchwały nr 17/54 WRN w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Kawodrza Dolna, Kawodrza Górna i Wielki Bór ze zniesionej gminy Gnaszyn Dolny.
31 grudnia 1961 gromadę zniesiono, a jej obszar włączono do gromady Gnaszyn Dolny
Kalendarium 1356 – założenie osady Krowodrza 1382 – przekazanie osady na własność klasztoru jasnogórskiego 1808–1810 – zmiana nazwy na Kawodrza 1813 - spustoszenie wsi przez wojsko rosyjskie 1818 – wzmianka o szkole elementarnej w Kawodrzy 1855 – powstanie Jednoklasowej Szkoły Powszechnej w Kawodrzy Dolnej w budynku przy obecnej ul. Łukowej 1902 – budowa linii kolejowej, wąskotorowej (trasa Herby–Częstochowa) 1908 – pożar szkoły i kilku gospodarstw w wyniku zaprószenia iskrą z lokomotywy 1911 – przebudowa linii kolejowej na szerokotorową. Poświęcenie kapliczki 1 września 1965 – otwarcie nowej szkoły podstawowej (obecnie Szkoła Podstawowa nr 46 im. Stefana Żeromskiego) przy ul. Szamotowej 12 czerwca 1997 – erygowanie parafii pod wezwaniem św. Jana Sarkandra w Kawodrzy Dolnej 19 października 1997 – poświęcenie tymczasowej kaplicy, placu budowy domu parafialnego i kościoła sierpień 1998 – rozpoczęcie budowy domu parafialnego 26 października 1999 – uroczyste poświęcenie domu parafialnego
Parafia Kościoła Rzymskokatolickiego Parafia św. Jana Sarkandra powstała w 1997 roku. Kościół parafialny znajduje się przy ulicy Cegielnianej.
Obiekty Kaplica przy ul. Głównej Kościół św. Jana Sarkandra Remiza OSP przy ul. Głównej Szkoła Podstawowa nr 46 im. Stefana Żeromskiego przy ul. Szamotowej
Komunikacja Przez miejscowość biegną: Linia kolejowa nr 61 (najbliższe przystanki: Częstochowa Gnaszyn, Częstochowa Stradom). Linie autobusowe komunikacji miejskiej realizowane przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie Linie autobusowe do Blachowni i do Aleksandrii przez Gnaszyn (są to linie podmiejskie, realizowane przez PKS Częstochowa).
Przypisy
Bibliografia ks. Stefan Mizera, Udział Klasztoru Jasnogórskiego w przemianach gospodarczo-społecznych XIX wiecznej Częstochowy (1815-1865), „Studia Claromontana”
Kategoria:Dzielnice i osiedla Częstochowy