Aleksandrów – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1954Do 28 września 1954 w powiecie biłgorajskim kolejnych jednostek administracyjnych Lubelszczyzny. Siedzibą władz gminy był początkowo Aleksandrów, a następnie przez długi czas JózefówGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.

Gmina Aleksandrów została utworzona w carskiej reformie administracyjnej 1867 roku jako jedna z 14 gmin powiatu biłgorajskiego guberni lubelskiej Królestwa PolskiegoPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359). 13 stycznia (1 stycznia według kalendarza juliańskiego) 1870 do gminy Aleksandrów przyłączono Józefów, pozbawiony praw miejskich w ramach represji po Powstaniu StyczniowymPostanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13) stycznia 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, str. 465). Po podziale powiatu biłgorajskiego w związku z utworzeniem guberni chełmskiej w 1912 gmina Aleksandrów została włączona do powiatu janowskiego. Poprzedni podział administracyjny przywróciły okupacyjne władze austriackie po zajęciu Lubelszczyzny przez Austro-Węgry w 1915. Gmina miała nietypowy, bardzo rozczłonkowany kształt z trzema eksklawami na terenie powiatu zamojskiego – dwiema na obszarze gminy Krasnobród i jedną na obszarze gminy Zwierzyniec. Gmina nie obejmowała natomiast lasów wsi Aleksandrów, które leżały w gminie Tereszpol powiatu zamojskiego.

W 1918 gmina weszła w skład powiatu biłgorajskiego woj. lubelskiego II Rzeczypospolitej. Według stanu na 30 września 1921 gmina Aleksandrów obejmowała miejscowości Aleksandrów, Brzeziny, Florianka, Górecko Kościelne, Górecko Stare, Józefów, Józefów Poduchowny, Józefów-Posiołek, Majdan Kasztelański, Pardysówka i Tarnowola. Gmina liczyła 6.607 mieszkańcówSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom IV. Województwo lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924, s.5. 1 kwietnia 1923 do gminy Aleksandrów włączono wsie Długi Kąt, Hamernia, Izbica, Siedliska i Stanisławów z gminy Majdan Sopocki, której pozostałą część włączono do powiatu tomaszowskiego. 1 kwietnia 1927 włączono do gminy Aleksandrów wieś Margole z gminy Sól.

Podczas okupacji gmina należała do dystryktu lubelskiego Generalnego Gubernatorstwa. Po wyzwoleniu powołano do życia Radę Narodową w Aleksandrowie na mocy statutu z dnia 1 stycznia 1944 roku.

1 lipca 1952 gmina Aleksandrów składała się z 13 gromad: Aleksandrów cz. I, Aleksandrów cz. II, Aleksandrów cz. III, Aleksandrów cz. IV, Brzeziny, Długi Kąt, Górecko Stare, Hamernia, Józefów, Majdan Kasztelański, Pardysówka, Stanisławów i TarnowolaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, WarszawaDz. Urz. WRN w Lublinie, Nr 3, poz. 7, 1953.

Gmina Aleksandrów została zniesiona 29 września 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Z jej obszaru utworzono gromady Aleksandrów, Górecko Stare, Józefów i Stanisławów. W ramach tej samej reformy do powiatu biłgorajskiego przyłączono gromady Majdan Nepryski, Borowina-Morgi i Górniki oraz obszary leśne wsi Aleksandrów z powiatu zamojskiego. 1 lipca 1960 zniesiono gromady Borowina-Morgi, Górecko Stare, Górniki, Majdan Nepryski i Stanisławów, a ich obszary włączono do gromady JózefówPodział administracyjny PRL (1960), Urząd Rady Ministrów, Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych. 31 grudnia 1961 do gromady Józefów włączono wieś Szopowe i stację kolejową Krasnobród (dziś Józefów Roztoczański) z gromady Bondyrz w powiecie zamojskim.

Po reaktywowaniu gmin 1 stycznia 1973 gminy Aleksandrów nie przywrócono, lecz cały jej dawny obszar włączono w skład nowo utworzonej gminy Józefów. Dopiero 1 stycznia 1992 z zachodniej części gminy Józefów utworzono odrębną gminę Aleksandrów z siedzibą w Aleksandrowie.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w województwie lubelskim