Pułk jazdy koronnej Rafała Leszczyńskiego – oddział koronny autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wojny polsko-tureckiej 1683–1699 i wielkiej wojny północnej).

Formowania i zmiany organizacyjne W końcu XVI wieku w Rzeczypospolitej zaczęto organizować pułki jazdy. Grupowały one w sobie kilka (kilkanaście) chorągwi husarskich i pancernych. Początkowo były tworzone jedynie na czas wojny i sprawowały funkcję większej jednostki taktycznej. W drugiej połowie XVII wieku pułki istniały też w okresie pokoju.

Komput wojska koronnego datowany na 10 maja 1683 zawierał podział jazdy na pułki. Jednym z nich był pułk Rafała Leszczyńskiego. Składał się z jednej chorągwi husarskiej i kilku chorągwi pancernych. W czasie bitwy pod Wiedniem pułk znajdował się na prawym skrzydle ugrupowania uderzeniowego.

Na rok 1686 Jan Sobieski planował podjęcie wielkiej wyprawy, która miała dotrzeć do Dunaju. Komput na wyprawę określał między innymi strukturę pułku jazdy wojewody kaliskiego.

W wyniku silnego wyczerpania kraju długoletnią wojną z Turcją, w 1690 sejm warszawski obniżył komput wojska koronnego i ustalił liczbę husarii na 2810 koni, pancernych na 8500 koni a lekkich na 2500 koni. Zgodnie z tym etatem pułk wojewody łęczyckiego Rafała Leszczyńskego posiadał 1 chorągiew husarską i 3 pancerne. Łącznie 360 koni.

W 1699 sejm zwyczajny pacyfikacyjny uchwalił przejście wojska na stopę pokojową. Jazda polska liczyła: 1360 husarzy, 4828 pancernych, 650 wołochów i 900 arkebuzerów. Zgodnie z nowym komputem pułk posiadał wtedy: 1 chorągiew husarską, 3 chorągwie pancerne; razem 240 koni.

Uchwalony na sejmie 1717 roku komput wojska koronnego przewidywał zmniejszenie jazdy koronnej w husarii do 1000 koni, w pancernej do 4000 koni i w lekkiej do 1000 koni. Komput likwidował jej podział na wiele stosunkowo słabych liczebnie pułków i pozostawiał jedynie cztery (królewski, królewicza, buławy wielkiej koronnej i buławy polnej koronnej). Pułk wojewody łęczyckiego został wcześniej rozwiązany.

Struktura organizacyjna Struktura w 1683 (bitwa pod Wiedniem) Husaria: Chorągiew husarska koronna Rafała Leszczyńskiego

Pancerni (jazda kozacka): Chorągiew pancerna koronna Jakuba Rokitnickiego Chorągiew pancerna koronna Wojciecha Łubieńskiego

Struktura w 1686 (wyprawa do Mołdawii) Husaria chorągiew husarska wojewody kaliskiego Rafała Leszczyńskiego – 150 koni Pancerni chorągiew pancerna podstolego buskiego, sędziego wojskowego Mikołaja Stefana Radeckiego – 120 koni chorągiew pancerna starosty dobrzyńskiego Jakuba Rokitnickiego – 100 koni chorągiew pancerna stolnika kijowskiego Krzysztofa Łaska – 120 koni chorągiew pancerna Dymitra Jełowickiego – 100 koni chorągiew pancerna Żabowskiego – 100 koni

Struktura w 1698:

Husaria jedna chorągiew 100 koni Pancerni jedna chorągiew – 100 koni dwie chorągwie po 80 koni Razem w pułku: 4 chorągwie; 360 koni

W 1699 sejm uchwalił przejście wojska na stopę pokojową. Zgodnie z nowym komputem pułk posiadał wtedy: 1 chorągiew husarską, 3 chorągwie pancerne; razem 240 koni.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Pułki jazdy koronnej Kategoria:Polskie jednostki kawalerii rozwiązane w 1717 Kategoria:Pułki koronne w dobie wojny północnej Kategoria:Oddziały jazdy ciężkiej I Rzeczypospolitej Kategoria:Pułki autoramentu narodowego Kategoria:Oddziały wojskowe Leszczyńskich herbu Wieniawa