Pułk stolnika bracławskiego Marcina Cieńskiego – oddział koronny autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wielkiej wojny północnej.

Formowania i zmiany organizacyjne W końcu XVI wieku w Rzeczypospolitej zaczęto organizować pułki jazdy. Grupowały one w sobie kilka (kilkanaście) chorągwi husarskich i pancernych. Początkowo były tworzone jedynie na czas wojny i sprawowały funkcję większej jednostki taktycznej. W drugiej połowie XVII wieku pułki istniały też w okresie pokoju.

W wyniku silnego wyczerpania kraju długoletnią wojną z Turcją, w 1690 sejm warszawski obniżył komput wojska koronnego i ustalił liczbę husarii na 2810 koni, pancernych na 8500 koni a lekkich na 2500 koni. Zgodnie z tym etatem pułk oboźnego wojskowego posiadał 1 chorągiew pancerną i trzy lekkie. Łącznie 450 koni.

W związku z rozpoczynającą sie wielką wojną północną, w organizacji jazdy narodowego zaciągu zaszły pewne zmiany. W 1702 w strukturze pułku znajdowały się 3 chorągwie pancerne i 13 lekkich – razem 870 koni.

W 1710 Walna Rada Warszawska ustaliła liczbę husarii w Koronie na 2080 ludzi, pancernych na 6000 ludzi, a lekkich na 1600 ludzi. Zgodnie z tym etatem pułk cześnika koronnego powinien posiadać 310 pancernych. Stan faktyczny wynosił 273 pancernych.

Uchwalony na sejmie 1717 roku komput wojska koronnego przewidywał zmniejszenie jazdy koronnej w husarii do 1000 koni, w pancernej do 4000 koni i w lekkiej do 1000 koni. Komput likwidował jej podział na wiele stosunkowo słabych liczebnie pułków i pozostawiał jedynie cztery (królewski, królewicza, buławy wielkiej koronnej i buławy polnej koronnej). Pułk stolnika bracławskiego został rozwiązany.

Struktura organizacyjna Stan w 1698

Pancerni jedna chorągiew – 100 koni Jazda lekka jedna chorągiew – 100 koni jedna chorągiew – 90 koni dwie chorągwie po 80 koni Razem w pułku: 5 chorągwi; 450 koni

Skład w 1709:

Pancerni jedna chorągiew − 60 koni pięć chorągwi po 50 koni Razem w pułku: 6 chorągwi − 310 koni

Przypisy

Bibliografia

Andrzej Grabski, Jan Wimmer i inni, Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Warszawa 1966.

Kategoria:Pułki jazdy koronnej Kategoria:Pułki koronne w dobie wojny północnej Kategoria:Oddziały jazdy ciężkiej I Rzeczypospolitej Kategoria:Pułki autoramentu narodowego Kategoria:Cieńscy herbu Pomian Kategoria:Polskie jednostki kawalerii rozwiązane w 1717