Partia – doraźnie zorganizowany oddział wojska I Rzeczypospolitej składający się zazwyczaj z kilku-kilkunastu chorągwi jazdy organizacyjnie przyporządkowanych różnym pułkom.
Charakterystyka Partie jako wydzielone zgrupowania wojska tworzone były już od lat sześćdziesiątych XVII w. Po 1717 stały się one swoistymi „okręgami wojskowymi”, pomiędzy które rozdzielono całe terytorium I Rzeczypospolitej. Wchodzące w skład partii oddziały strzegły granic i spokoju wewnątrz kraju, pełniły służbę patrolową, zwalczały bandy rabunkowe, ochraniały w razie potrzeby zjazdy publiczne. Początkowo w Koronie utworzono pięć partii, a w 1757 powstała szósta partia, która przejęła nadzór nad częścią terytorium podległego do tej pory partii wielkopolskiej, ale w jej skład weszły także oddziały wydzielone z partii małopolskiej.
W Wielkim Księstwie Litewskim niemal cała jazda była rozdzielona pomiędzy trzy partie: białoruską, żmudzką i pruską.
Na czele partii stał regimentarz mianowany przez hetmana. Regimentarz wykonywał określone zadania bojowe lub sprawował dowództwo nad chorągwiami rozłożonymi w danym rejonie na leżach zimowych.
W 1765 roku Komisja Wojskowa Koronna dzieliła cała jazdę polskiego autoramentu na partie.
Partie Koronne: Partia Małopolska Partia Poddniestrska Partia Podgórska Partia Podolska Partia Pokucka Partia Poleska Partia Ukraińska Partia Wielkopolska Partia Wołyńska Litewskie: Partia Białoruska Partia Żmudzka Partia Pruska
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Konstanty Górski, Historya jazdy polskiej, Spółka wydawnicza Polska, Kraków 1894 Andrzej Grabski, Jan Wimmer i inni, Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Warszawa 1966.
Kategoria:Partie (wojsko) I Rzeczypospolitej