Wysoka (niem. Wisseck, Weißeck) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie pilskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wysoka. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. pilskiego.

30 czerwca 2016 roku miasto liczyło 2703 mieszkańców.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1505 roku położone było w XVI wieku w województwie kaliskimZenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 180..

Położenie Wysoka leży 20 km na wschód od Piły 5 km na północ od trasy krajowej nr 10, na Pojezierzu Krajeńskim, na pagórkowatym, polodowcowym terenie. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 190 Gniezno-Krajenka oraz nieczynna linia kolei wąskotorowej do Łobżenicy i Białośliwia.

Pod względem historycznym Wysoka leży na obszarze dawnej KrajnyJan Natanson-Leski, Zarys granic i podziałów Polski najstarszej, Wrocławskie Towarzystwo Naukowe, Wrocław 1953, s. 377..

Przyroda

W odległości 1 km na zachód od miasta, przy drodze do Rudnej znajduje się Góra Wysoka (157 m n.p.m.) – najwyższe wzniesienie pasma wzgórz morenowych, tzw. Gór Wysockich (zwanych też Wysokimi), które porośnięte jest lasem z przewagą sosny. Miasto leży pomiędzy dwoma pasmami moren czołowych na wysokości 110 m n.p.m., a na południe od miasta rozciąga się teren podmokłych łąk, gdzie gniazdują liczne ptaki. Miejsce to jest zalewane okresowo wodą z tzw. kanału okalinieckiego, który stanowi dopływ rzeczki Radacznicy wpadającej do Jeziora Kopcze pod Kaczorami. Jej źródła znajdują się w okolicy miasta. Jedno z nich wypływa z Gór Wysockich. Wiosną i jesienią te podmokłe tereny, które znajdują się między Wysoką, Wysoczką i Wysoką Małą stają się ostoją dla licznie migrujących ptaków (łabędzie, kaczki, gęsi, żurawie itp.). Występują tu stada saren, dzików. Można też spotkać lisy, jeże, bobry europejskie, zające i wiele innych gatunków ssaków, ptaków, płazów i roślin.

Historia Miejscowość istniała już w XIII wieku – pierwsza wzmianka pochodzi z 1260 roku. Wysoka była centrum znacznego terytorium stanowiącego własność Mikołaja Łodzi z nadania Bolesława Pobożnego. Znajdowała się wówczas na Przedgórzu (od strony Wysokiej Wielkiej). Od 1505 roku obok wsi Wysoka Wielka wymieniane jest miasto Wysoka, które było własnością szlachecką, m.in. Kościelskich i Tuczyńskich. Po wielkim pożarze miasta w 1772 roku wystawiono nowy przywilej miejski. 2 stycznia 1919 roku władzę w mieście objęli powstańcy wielkopolscy. Utworzono polską Radę Ludową i Straż Obywatelską. Wysoka była jedną z najbardziej na północ wysuniętych placówek powstańczych. Jednak już 4 stycznia Niemcy z Piły opanowali miasto. Kontrataki Polaków z Wyrzyska nie powiodły się. Wysoka wróciła do Polski na mocy traktatu wersalskiego w styczniu 1920 roku. W październiku i listopadzie 1939 roku na stoku Góry Wysokiej hitlerowcy rozstrzelali 19 Polaków. W okresie okupacji niemiecka administracja nazistowska zmieniła nazwę miasta na niem. Weißeck (1942–1945).

Demografia thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Wysokiej w 2014 roku

Urodzeni

Zabytki thumb|Szachulcowa dzwonnica barokowego kościoła pw. Matki Bożej Różańcowej thumb|Pomnik powstańców wielkopolskich z 1996 r. dawny układ przestrzenny w trójkącie dróg, z rynkiem (obecnie Pl. Powstańców Wielkopolskich) zespół poklasztorny Kanoników Regularnych: późnobarokowy kościół Matki Bożej Różańcowej z lat 1727–1729, trójnawowy, nakryty sklepieniem żaglastym na gurtach; jednolite barokowe wyposażenie wnętrza z ok. 1729 roku: ołtarz główny ze starszym obrazem Matki Boskiej Śnieżnej z I połowy XVII wieku trzy ołtarze boczne stalle ambona chrzcielnica łuk tęczowy z grupą ukrzyżowania klasztor zapewne z 1. połowy XVIII wieku, w XIX i XX wieku przebudowany na plebanię szachulcowa dzwonnica z XVIII wieku z dzwonami z XVII i XIX wieku mur otaczający dziedziniec przykościelny z XVIII wieku z dwiema bramami domy z końca XIX i początku XX wieku, w większości kalenicowe pomniki i miejsca pamięci: pomnik Powstańców Wielkopolskich z 1996 roku pomnik ku czci Poległych Wysoczan w czasie II wojny światowej (pierwotnie poświęcony Powstańcom Wielkopolskim i Poległym Wysoczanom w czasie II wojny światowej) z 1978 roku pomnik na miejscu egzekucji na Górze Wysokiej na cmentarzu mogiła ofiar egzekucji

Gospodarka Wysoka jest niewielkim ośrodkiem gospodarczym, stanowiącym zaplecze dla rolniczej okolicy. Znajduje się tu zakład przemysłu drzewnego.

Sport Od 1949 roku działa tutaj klub piłki nożnej GLKS Wysoka, który od sezonu 2015/2016 gra w IV lidze.

Miasta partnerskie Miasto Kraj Data podpisania umowy Jesberg 2002

Zobacz też Cmentarz żydowski w Wysokiej Parafia Najświętszej Marii Panny Różańcowej w Wysokiej Dekanat Wysoka

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XVI wieku Kategoria:Miasta w województwie wielkopolskim Kategoria:Krajna Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie)